Δύο έξυπνοι ανιχνευτές θα εξολοθρεύουν τα ναρκοπέδια

Ένας Αμερικανός βετεράνος του Βιετνάμ που έμεινε ανάπηρος, ο Robert Muller,
μια ένδοξη Βρετανίδα γαλαζοαίματη, η οποία σκοτώθηκε τραγικά, η Νταϊάνα, και
ένας Έλληνας καθηγητής στο ΜΙΤ, ο Κώστας Τσίπης που πρότεινε στον Αμερικανό
Πρόεδρο Κλίντον να αναλάβουν οι ΗΠΑ το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Ανθρωπιστικής
Εξουδετέρωσης Ναρκών έχουν συμβάλει στον πόλεμο κατά της παγίδας θανάτου: των ναρκών.

ΕΝΑΣ ΑΝΔΡΑΣ έρπει πάνω στο έδαφος και αργά, προσεκτικά, σκάβει μ’ ένα μαχαίρι
στο χώμα. Ψάχνει. Ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει. Τεντωμένοι, μερικοί
κάτοικοι παρακολουθούν από μακριά. Τέσσερίς τους, ανάπηροι. Απότομα, ο άνδρας
σταματάει. Χειρονομεί.

Ένας άλλος τρέχει στο πλευρό του, κρατώντας σύρματα και άλλους μηχανισμούς. Οι
υπόλοιποι απομακρύνονται. Η έκρηξη δεν αργεί. Οι άνδρες πανηγυρίζουν. Και ένα
ακόμη τετραγωνικό μέτρο της γης γίνεται γη για τους ανθρώπους: ελεύθερη από
νάρκες. Και μια ακόμη ανθρώπινη ζωή δεν θα χαθεί.

Όχι, η σκηνή αυτή δεν είναι απόσπασμα από κάποιο ντοκιμαντέρ από τον Α’ ή τον
Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Συμβαίνει πολλές φορές, κάθε ημέρα σχεδόν, οπουδήποτε:
στην Καμπότζη, το Λάος, την Αγκόλα, τη Μοζαμβίκη, τις ΗΠΑ, την π.
Γιουγκοσλαβία.

Εκφράζει παραστατικά το πρόβλημα που δημιουργούν πάνω από εκατό εκατομμύρια
θαμμένων ναρκών, που συνεχίζουν να σκοτώνουν και να τραυματίζουν άνδρες,
γυναίκες και παιδιά, σε περισσότερες από 60 χώρες. Και φέρνει στον νου τη νέα
πρόκληση που μπορούν να αναλάβουν ­ και σε μεγάλο βαθμό και αριθμό
αναλαμβάνουν ­ τα κράτη από τη μία να μη βάλουν νέες νάρκες και συγχρόνως να
εξουδετερώσουν γρήγορα τις υπάρχουσες νάρκες, παντού στον κόσμο.

26.000 άνθρωποι σκοτώνονται ή μένουν ανάπηροι κάθε χρόνο από νάρκες. Στην
Καμπότζη, μονάχα, 10.000 θάνατοι ετησίως οφείλονται στα υπάρχοντα ναρκοπέδια
και ένας στους 250 πολίτες είναι ανάπηρος. Αλλά η προσπάθεια να κλείσει αυτό
το τραύμα ­ κυρίως με εξουδετέρωση των ναρκών ­ προέρχονται, μεμονωμένα,
κυρίως από διεθνείς οργανισμούς (UNICEF, Ερυθρός Σταυρός κ.λπ.) και
πρωτοβουλίες σε ατομικό επίπεδο.

Ο ΒΕΤΕΡΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ

Πριγκίπισσα Νταϊάνα. Έδωσε τον δικό της αγώνα για την απαγόρευση των ναρκών…

Μέχρι που ο Αμερικανός Robert Muller, πρόεδρος του Συλλόγου Βετεράνων του
Βιετνάμ, ο οποίος είχε χάσει και τα δύο του πόδια από νάρκες στον πόλεμο,
άρχισε ένα κίνημα για την παγκόσμια απαγόρευση της χρήσης ναρκών. Την οργάνωση
της προσπάθειας ανέθεσε σε μια δυναμική γυναίκα, την Jodie Williams (που
βραβεύτηκε φέτος με το Νόμπελ Ειρήνης για το έργο της), η οποία συνέχεια
προσέθετε νέους συνεργάτες στους καταλόγους των υποστηρικτών του κινήματος.

Παράληλλα, ο γερουσιαστής Patrick Leahy έδινε τον δικό του επίμονο αγώνα για
την απαγόρευση των ναρκών, από τα έδρανα της Γερουσίας των ΗΠΑ.

Το πρόβλημα των ναρκών ήρθε έντονα στο προσκήνιο, ύστερα από το ενδιαφέρον που
έδειξε η πριγκίπισσα Νταϊάνα για παιδιά που έμειναν ανάπηρα έπειτα από
δυστύχημα σε κάποιο ναρκοπέδιο. Ύστερα μάλιστα από τον τραγικό θάνατό της, οι
φωτογραφίες της πριγκίπισσας, με κράνος και προστατευτικό γιλέκο, σε
ναρκοπέδιο, έκαναν τον γύρο του κόσμου.

Εκατομμύρια άνθρωποι ενημερώθηκαν για τη μάστιγα των ναρκών που περιμένουν
θαμμένες το ανύποπτο θύμα τους χρόνια μετά τη λήξη κάθε εχθροπραξίας. Και
θέλησαν να την καταστείλουν. Σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση: η
συμφωνία πολλών κρατών του κόσμου για υπογραφή Συνθήκη Απαγόρευσης Τοποθέτησης
Ναρκών.

Η άρνηση των ΗΠΑ να την υπογράψουν, άφησε άσχημες εντυπώσεις. Ο Πρόεδρος
Κλίντον βρέθηκε σε δύσκολη θέση διεθνώς.

ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ

Η εξουδετέρωση των ανά την υφήλιο θαμμένων ναρκών είναι αργή, επικίνδυνη και
πολυέξοδη, γιατί τα υπάρχοντα μηχανήματα ανίχνευσής τους:

1. Δεν μπορούν να ξεχωρίσουν νάρκες από άλλα μεταλλικά αντικείμενα θαμμένα στη
γη (βίδες, θραύσματα, άδεια κονσερβοκούτια κ.λπ.). Και

2. δεν μπορούν να βρουν πλαστικές νάρκες που δεν περιέχουν τίποτε μεταλλικό.
Σε παλιά πεδία μάχης, που βρίσκονται οι περισσότερες νάρκες, υπάρχουν
εκατοντάδες μεταλλικά αντικείμενα για κάθε μία νάρκη.

Έτσι ο περισσότερος χρόνος των ναρκαλιευτών ξοδεύεται στο να ξεσκάβουν
προσεκτικά μεταλλικά σκουπίδια. Γι’ αυτό η διαδικασία εξουδετέρωσης ναρκών
είναι χρονοβόρα και πολυέξοδη. Κατά μέσο όρο κοστίζει 300 δολάρια να
εξουδετερωθεί μια νάρκη, που κάνει μόνο 3-4 δολάρια για να κατασκευαστεί και
τοποθετηθεί.

Έτσι, σήμερα, πάνω από 100 εκατομμύρια νάρκες περιμένουν με θανάσιμη υπομονή
τα θύματά τους, ενώ μόνο 80.000 νάρκες εξουδετερώθηκαν το 1996, με συνολικό
κόστος πολλών εκατομμυρίων δολαρίων.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΣΙΠΗ

Κώστας Τσίπης. Ο Έλληνας καθηγητής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης έδωσε τη λύση ­ που τώρα δοκιμάζεται ­ για τον γρήγορο εντοπισμό και εξουδετέρωση των μεταλλικών και των πλαστικών ναρκών. Λέει ο ίδιος στα «ΝΕΑ»: «Και η Ελλάδα πρέπει να υπογράψει τη Συνθήκη απαγόρευσης των ναρκών…».

Μια λύση του προβλήματος στηρίζεται στη δουλειά του καθηγητή τού ΜΙΤ και
διευθυντή του Προγράμματος Επιστήμης και Τεχνολογίας για τη Διεθνή Ασφάλεια,
Κώστα Τσίπη, ο οποίος κάνει δυνατή τη σημαντική επιτάχυνση της εξουδετέρωσης
ναρκών: χρήση νέων τεχνολογιών για την ανίχνευσή τους. Βασισμένος στις
δυνατότητες νέων ανιχνευτών, ο κ. Τσίπης πρότεινε στον Πρόεδρο Κλίντον την
ανάληψη από τις ΗΠΑ μιας διεθνούς εκστρατείας για την εξουδετέρωση των ναρκών
που παραμονεύουν κάτω από το χώμα ανά την υφήλιο.

Ο Πρόεδρος ανήγγειλε μέσω της υπουργού Εξωτερικών κ. Μαντλίν Ολμπράιτ την 1η
Νοεμβρίου την απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ να οργανώσουν, να ηγηθούν και να
χρηματοδοτήσουν διεθνή εκστρατεία με σκοπό την εξουδετέρωση μέχρι το έτος 2010
τουλάχιστον του 80% των θαμμένων ναρκών, λύνοντας έτσι το σοβαρό πρόβλημα που
η Συνθήκη δεν καλύπτει, καθώς αναφέρεται μόνο στη μελλοντική μη τοποθέτησή
τους και όχι στην πρακτική εξουδετέρωση αυτών που έχουν ήδη τοποθετηθεί.

ΝΕΟΙ ΑΝΙΧΝΕΥΤΕΣ

«Προς το παρόν έχουμε αναπτύξει δύο νέους τύπους ανιχνευτών ναρκών, που
μπορούν να συμβάλουν καταλυτικά στην επιτάχυνση της διαδικασίας αφαίρεσης
ναρκών, και να την κάνουν ασφαλέστερη και φθηνότερη», αναφέρει στα «ΝΕΑ» ο κ.
Τσίπης, «βρίσκονται βέβαια, ακόμη στο στάδιο των δοκιμών, αλλά στα μέσα
Ιανουαρίου θα δοκιμαστεί η απόδοση του πρώτου και επιτόπου, στο Λάος».

Ο κ. Τσίπης συνεχίζει: «Ο ανιχνευτής αυτός που, σε αντίθεση με τους υπάρχοντες
μεταλλικούς ανιχνευτές, μπορεί να ξεχωρίζει τις νάρκες από τα πολλά άλλα
μεταλλικά αντικείμενα που υπάρχουν στο έδαφος, λύνει το δύσκολο πρόβλημα της
ταχείας διάκρισης ανάμεσα στις πραγματικές νάρκες και στα πολυπληθή άλλα
μεταλλικά αντικείμενα, κάνοντας τη δουλειά πολύ πιο γρήγορη και αξιόπιστη.

Ο ανιχνευτής αυτός καθορίζει το σχήμα, το μέγεθος και το βάθος στο οποίο είναι
θαμμένο, και τα επιφανειακά χαρακτηριστικά του θαμμένου μεταλλικού
αντικειμένου. Έτσι, ένας έμπειρος χειριστής καταλαβαίνει αμέσως πότε πρόκειται
για νάρκη και πότε όχι. Αυτό βελτιώνει την ταχύτητα εξουδετέρωσης ναρκών
περίπου 100 φορές. Ο δεύτερος ανιχνευτής αναγνωρίζει τις πλαστικές νάρκες, που
τώρα είναι κι αυτές πολυπληθείς και πολύ επικίνδυνες, γιατί περνούν
απαρατήρητες από τους μεταλλικούς ανιχνευτές».

Και καταλήγει: «Υπάρχουν πολλές νέες τεχνολογίες που τώρα βρίσκονται στα
στάδια της δοκιμής. Αυτές μπορούν να εφαρμοσθούν στην κοινή προσπάθεια που
πρέπει να αναλάβουν τα κράτη, για την ανθρωπιστική αφαίρεση ναρκών, που μπορεί
να συνδυασθεί με την απαγόρευση μελλοντικής τοποθέτησης ναρκών».

Όσο για την Ελλάδα που δεν έχει δηλώσει ακόμα πρόθεση να υπογράψει την
πρόσφατη Συνθήκη Απαγόρευσης, ο κ. Τσίπης αναφέρει: «Και για την Ελλάδα
υπάρχει τρόπος να υπογράψει τη Συνθήκη απαγόρευσης της χρήσης ναρκών και
παράλληλα να προασπίσει τις περιοχές, όπου σήμερα υπάρχουν νάρκες με συναφή
και εξίσου αποτελεσματικά μέσα».