Ψάχνουν για προδιάθεση

Μια πρωτοποριακή έρευνα για τα ναρκωτικά και την εξάρτηση που προκαλούν
διεξάγεται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Στο εργαστήριο Φαρμακολογίας, ερευνητές
πειραματίζονται πάνω σε εξαρτησιογόνες ουσίες, για να διαπιστώσουν αν υπάρχει
προδιάθεση των ανθρώπων που «πέφτουν» στα ναρκωτικά.

Στο Ηράκλειο. Στο εργαστήριο Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ερευνητές πειραματίζονται για να διαπιστώσουν αν υπάρχει προδιάθεση των ανθρώπων που «πέφτουν» στα ναρκωτικά

ΜΕ την καθοδήγηση της καθηγήτριας και πρυτάνη του Πανεπιστημίου Κρήτης κ.
Χριστίνας Σπυράκη, γίνεται συνεχής προσπάθεια ­ με χρήση πειραματόζωων ­
κατανόησης των επιδράσεων των εξαρτησιογόνων ουσιών στον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Εργάζονται πάνω στις επιδράσεις της κοκαΐνης, της ηρωίνης, του κρακ και άλλων
ουσιών που δημιουργούν μόνιμες σχεδόν βλάβες στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Η κ.
Σπυράκη επισημαίνει πως είναι λάθος ο όρος «ναρκωτικά», αφού δεν είναι όλα
ναρκωτικά. Έχουμε να κάνουμε με εξαρτησιογόνες ουσίες, που προκαλούν
εγκεφαλική πάθηση, ενώ ο χρήστης είναι ασθενής με εγκεφαλική νόσο και ως
τέτοιος πρέπει να αντιμετωπίζεται.

«Μιλάμε πλέον, σημειώνει, για εξαρτησιογόνα φάρμακα, φάρμακα τα οποία κάνουν
εξάρτηση. Η μορφίνη και η ηρωίνη είναι ναρκωτικά, προκαλούν ένα είδος
νάρκωσης, αν θέλουμε να το πούμε εκλαϊκευμένα. Υπάρχουν, όμως, πολλές άλλες
ομάδες, οι οποίες δεν είναι ναρκωτικά, αλλά είναι εξίσου επικίνδυνα, ίσως και
περισσότερο από αυτά. Όπως η κοκαΐνη, που εμφανίζεται σε πολλές μορφές, π.χ.
το κρακ. Ανάλογο είναι το Έκσταση».

Υπογραμμίζει ότι υπάρχει μια γκάμα ουσιών με διαφορετική χημική δράση, που
καταλήγουν όμως στο ίδιο αποτέλεσμα:

«Αυτά τα φάρμακα έχουν χρόνιες δράσεις. Έστω κι αν τα σταματήσουμε, έπειτα από
χρονική περίοδο έχουμε επηρεάσει έτσι τον εγκέφαλο, που οι δράσεις είναι
μόνιμες σχεδόν για όλη μας τη ζωή. Η εξάρτηση είναι μια εγκεφαλική πάθηση»,
τονίζει η κ. Σπυράκη και αναφέρεται παράλληλα στην κοινωνική υποκρισία που
εκδηλώνεται για το αλκοόλ και το τσιγάρο (επίσης εξαρτησιογόνες ουσίες) που
προξενούν μεγαλύτερες βλάβες ακόμη και περισσότερους θανάτους.

Τώρα στο εργαστήριο Κλινικής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης γίνεται
προσπάθεια να κατανοηθεί αυτή η εξάρτηση και οι βλάβες στον εγκέφαλο.

«Ήδη, προσπαθούμε να παράγουμε πειραματικά μοντέλα (ποντίκια), στο πλαίσιο
μιας έρευνας όπου θέλουμε να διαπιστώσουμε αν πραγματικά κάποια χημικά μόρια
του εγκεφάλου μπορούν να λειτουργήσουν ως προδιαθετικοί παράγοντες. Και
πιστεύω ότι είμαστε σε καλό δρόμο», τονίζει η κ. Σπυράκη.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Εάν η έρευνα αποδείξει τις επιστημονικές απόψεις, τότε θα μπορούσε σε κλινικό
επίπεδο να γίνει παρέμβαση, τόσο σε προληπτικό όσο και σε θεραπευτικό στάδιο:

* Μπορεί να γίνεται έλεγχος σε αυτά τα άτομα που εμφανίζουν προδιάθεση, ώστε
να προστατεύονται και να μην έρχονται σε επαφή με τέτοιες ουσίες.

* Να υπάρχει επέμβαση, όπως και σε άλλες ψυχιατρικές παθήσεις, γονιδιακά, για
θεραπεία των ήδη εξαρτημένων ατόμων.

Στο θέμα της προδιάθεσης έχει γίνει πολύ μεγάλη έρευνα. Για παράδειγμα, έχει
ερευνηθεί το τι συμβαίνει στα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες που κάνουν
χρήση φαρμάκων, π.χ. κοκαΐνης.

«Τα παιδιά αυτά εμφανίζονται πιο έξυπνα από άλλα παιδιά, αντιδρούν πιο εύκολα
από άλλα, ωστόσο ουσιαστικά έχουν διαταραγμένους όλους τους μηχανισμούς
μάθησης και μνήμης. Αποτέλεσμα, να μην έχουν καλή προσαρμογή στη δουλειά τους,
στο σχολείο».

«Επίσης, παρατηρήθηκε σε άτομα που έχουν κάποια γενετική διαφορά σε ορισμένες
πρωτεΐνες με τις οποίες συνδέονται αυτά τα φάρμακα, όπως οι ντοπαμίνες, πως
έχουν κάποια προδιάθεση», επισημαίνει η πρύτανης.

Πάντως, η διαδικασία της λεγόμενης απεξάρτησης είναι πολύ δύσκολη, αφού το
εξαρτημένο άτομο είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επανακάμψει.

«Δημιουργούνται τέτοιες αλλαγές στον εγκέφαλο, ο οποίος πάσχει, και τα άτομα
αυτά θέλουν να ξαναπάρουν αυτή την ουσία που τους έκανε να αισθανθούν καλά σε
κάποια περίοδο της ζωής τους. Τους οδηγεί εκεί. Σκεφτείτε ένα άτομο που παίζει
τυχερά παιχνίδια και χάνει. Αποδεδειγμένα. Κι όμως, ξαναπάει. Διότι έχει
αναπτύξει ο εγκέφαλος τους μηχανισμούς που τον οδηγούν να κάνει το ίδιο
πράγμα. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό της εξάρτησης», εξηγεί η κ. Σπυράκη.