ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δίκαιη κατανομή φόρων

Ο προϋπολογισμός είναι μια δύσκολη ώρα ασφαλώς για την κυβέρνηση, η οποία θα
υποστεί το πολιτικό κόστος των φορολογιών που επιβάλλει. Είναι, όμως, επίσης
μια κρίσιμη ώρα για την εθνική οικονομία, αφού μέσω του προϋπολογισμού
αναδιανέμεται το εν τρίτον περίπου του εθνικού εισοδήματος, ενώ οι δαπάνες, οι
οποίες φθάνουν στο μισό του ΑΕΠ με τον τρόπο που κατανέμονται μεταξύ
κατανάλωσης και επένδυσης, προσδιορίζουν τον ρυθμό της ανάπτυξης. Είναι,
τέλος, αποφασιστική ώρα για τη συμπεριφορά αλλά και τη ζωή των πολιτών, αφού ο
τρόπος κατανομής των φορολογικών βαρών θα τονώσει ή θα αποδυναμώσει την
κοινωνική συνοχή.

Παρ’ ότι μας χωρίζουν ακόμη δέκα και πλέον ημέρες από την κατάθεση του
προϋπολογισμού του 1998, με βάση τα τρία πιο πάνω κριτήρια, αλλά και τις
διαθέσιμες πληροφορίες για τις φορολογίες που θα επιβληθούν και τα μεγέθη
εσόδων και δαπανών, μπορούμε να κάνουμε μια πρώτη αποτίμηση. Σημειώνοντας όμως
εξαρχής ότι ο προϋπολογισμός του 1998 θα κριθεί κατά βάση από την επιτυχία τού
να φέρει πιο κοντά τον βασικό στόχο της κυβερνητικής πολιτικής, που είναι η
ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ.

Πράγματι πέραν των κριτηρίων ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης κ.λπ., τα οποία
αναμφίβολα έχουν μεγάλη σημασία, εκείνο που θα καταξιώσει τον νέο
προϋπολογισμό θα είναι η ικανότητά να συμβάλει στη μείωση του δημοσίου
ελλείμματος σε ποσοστό κάτω του 3% το 1998, έναντι 4,2% εφέτος. Αν ο στόχος
αυτός επιτευχθεί, η Ελλάδα έχει επιτύχει το πιο δύσκολο κριτήριο του
Μάαστριχτ, αυτό ακριβώς που πασχίζουν με κάθε τρόπο, με νύχια και δόντια
κυριολεκτικά, να το επιτύχουν εφέτος η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία. Και
είναι γνωστό ότι για τις τρεις αυτές, και ισχυρότερες, χώρες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης το 3% επιτυγχάνεται με έκτακτες φορολογίες, με μέτρα ανατροπής του
κοινωνικού κράτους, με κοινωνικές συγκρούσεις και πολιτικές αναμετρήσεις.

Θα είναι λοιπόν πολύ μεγάλο επίτευγμα όταν η Ελλάδα το 1998 έχει επιτύχει
αυτόν τον άθλο, όταν μάλιστα οι τρεις αυτές χώρες φοβούνται ότι το επόμενο
έτος θα διευρυνθεί πάλι το χρέος τους και θα αντιμετωπίσουν τα πρόστιμα του
συμφώνου σταθερότητας που επέβαλε ο Χέλμουτ Κολ.

Όμως αυτός ο δύσκολος στόχος επιτυγχάνεται από την ελληνική κυβέρνηση με ένα
πακέτο από 12 φόρους, που αυξάνουν το φορολογικό βάρος της οικονομίας κατά 400
δισ. δρχ. περίπου το 1998. Βαρύ αναμφίβολα το τίμημα! Όταν, μάλιστα, μόλις
πριν από λίγες ημέρες πληροφορηθήκαμε όλοι από την έκθεση Σπράου για τα
δημόσια έσοδα ότι έχει αρχίσει να εξαντλείται η αντοχή της οικονομίας σε νέους φόρους.

Από την άλλη πλευρά όμως ­ όπως ήδη σημειώσαμε ­ εάν δεν εξευρίσκοντο αυτά τα
πρόσθετα έσοδα, η Ελλάδα θα απομακρυνόταν από την Ευρώπη τουλάχιστον για άλλα
δύο χρόνια (με πιθανή είσοδο στην ΟΝΕ το 2003) και προφανώς η κυβέρνηση,
συνεκτιμώντας τους δύο κινδύνους, επέλεξε το μη χείρον ως βέλτιστον.

Απομένει τώρα να δούμε πώς κατανέμεται αυτό το πρόσθετο βάρος των 400 δισ.
δρχ. Έχουμε κατ’ αρχήν περίπου 150 δισ. δρχ. που οπωσδήποτε φορολογούν αν όχι
ακριβώς τους έχοντες και κατέχοντες, πάντως ομάδες πληθυσμού με υψηλότερα
εισοδήματα. Πρόκειται για όσους επιβαρύνονται με τα τεκμήρια, τη φορολογία
στους τόκους των ομολόγων, τις ονομαστικές μετοχές, τη φορολογία στα κινητά,
την προκαταβολή φόρου στις εταιρείες, τη φορολογία στα αμοιβαία κ.λπ. Οι
μοναδικοί φόροι που πλήττουν τους μισθωτούς είναι η προείσπραξη φόρου με τη
νέα κλίμακα παρακράτησης, που θα αποδώσει 80 δισ. δρχ., και το τμήμα που τους
αναλογεί από τη φορολογία στα τσιγάρα, η οποία θα αποφέρει στο κράτος 45 δισ. δρχ.

Εδώ όμως πρέπει να γίνουν κάποιες διευκρινίσεις. Πρώτον, μεγαλύτερη
προείσπραξη δεν υπάρχει για όσους μισθωτούς και συνταξιούχους έχουν αποδοχές
μέχρι 4 εκατ. δρχ. τον χρόνο. Για τους πλέον υψηλόμισθους πράγματι ανακύπτει
επιπλέον επιβάρυνση, η οποία όμως είναι εφ’ άπαξ, αφού θα συμψηφισθεί με τη
φορολογική δήλωση του 1999.

Τέλος, πρέπει να υπογραμμισθεί ιδιαίτερα η προσπάθεια να μην επιβαρυνθούν
περισσότερο οι επαγγελματοβιοτέχνες, οι οποίοι φορολογούνται με τα
αντικειμενικά κριτήρια.

Συμπεραίνεται, λοιπόν, ότι ο προϋπολογισμός του 1998 μέσα στα ασφυκτικά
περιθώρια του Μάαστριχτ προσπάθησε να κατανείμει δίκαια τα φορολογικά βάρη.