Εμείς, οι Ρώσοι και το αέριο

Ο κεντρικός αγωγός φέρνει το ρωσικό φυσικό αέριο στο ενεργειακό μας ισοζύγιο. Ήδη είναι σε εξέλιξη και διαγωνισμός για τα δίκτυα πόλεων

«Φυσικά, με φυσικό αέριο» είναι το σύνθημα που χρησιμοποιεί για τους
καταναλωτές της η ΔΕΠΑ, η ελληνική κρατική εταιρεία που διαχειρίζεται όλο το
σχετικό πρόγραμμα.

Δέκα χρόνια όμως μετά τη διακρατική συμφωνία με την πρώην ΕΣΣΔ (υπεγράφη τον
Οκτώβριο του 1987), η αναθεώρηση του 1993 για να μπει στη σύμβαση το
προσάρτημα Μητσοτάκη – Γιέλτσιν και η επαναδιαπραγμάτευση του 1994, που
επικυρώθηκε από τη Βουλή τον Μάιο του 1995, δείχνουν ότι το πρόβλημα τώρα
αρχίζει. Η ΔΕΠΑ, που έχει υπογράψει συμφωνίες με τη ΔΕΗ (για 3 μονάδες) και
τροφοδοτεί ήδη αρκετές βιομηχανίες (στη Β. Ελλάδα και στην Αττική) υπολογίζει
ότι οι συμβατικές ποσότητες μετά το 2003 δεν θα επαρκούν, εφόσον διατηρηθούν
οι υφιστάμενες διαδικασίες τροφοδοσίας.

ΤΡΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Την ίδια ώρα, η μονομερής εξάρτηση στην τροφοδότηση της χώρας μας με ρωσικό
αέριο, αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο των εξελίξεων, με προεκτάσεις και πέραν
της αγοράς. Στην κρίσιμη αυτή φάση η ελληνική πλευρά κάνει ήδη τις επιλογές
της και απαντάει στην εξάρτηση:

1 Με εναλλακτικές λύσεις στην τροφοδοσία της αγοράς με αέριο και με
βάση μια συνολική ενεργειακή πολιτική από το υπουργείο Ανάπτυξης.

2 Με την επισήμανση στη ρωσική πλευρά ότι παραμένει «ανοιχτή» η
εκκρεμότητα στις ανταγορές ελληνικών προϊόντων (αντισταθμιστικά) που θα ‘πρεπε
να έχει κάνει η Ρωσία, όπως προβλεπόταν από τη συμφωνία Πεπονή (το 1987) και
για την κατασκευή του αγωγού και για το συνολικό πρόγραμμα.

3 Με την προώθηση του στόχου ένταξης του ενεργειακού μας συστήματος και
της τροφοδοσίας μας με αέριο στο πλαίσιο των διευρωπαϊκών δικτύων και με την
ταυτόχρονη αξιοποίηση του υγροποιημένου αερίου που προσφέρεται σε αφθονία στον
μεσογειακό χώρο.

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ

Το προχθεσινό ξέσπασμα, δημόσια, του κ. Δ. Κοπελούζου, ιδιοκτήτη της Προμηθεύς
GAZ και εκπροσώπου των Ρώσων προμηθευτών αερίου (RAO Gazprom), στη διάρκεια
ενεργειακού συμποσίου, ήταν ωστόσο αποκαλυπτικό και των προθέσεων αλλά και των
τελευταίων εξελίξεων. Μίλησε για καθυστέρηση στην εξέλιξη του προγράμματος και
άφησε ανοιχτό το περιθώριο διακοπής τροφοδοσίας με αέριο αν δεν αποκατασταθούν
οι ρυθμοί απορρόφησης. Το ζήτημα μάλιστα συνδέθηκε και με την κατασκευή του
λιγνιτικού σταθμού στη Φλώρινα, για την οποία το τίμημα της ανάθεσης ερευνάται
ως προς την ανταγωνιστικότητά του.

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Το μεγάλο μυστικό όμως που παραμένει πίσω από την ξαφνική δημοσιοποίηση της
κόντρας, είναι η επιχειρηματική επιδίωξη της συγκεκριμένης πλευράς να
εξασφαλίσει, πέρα από τις συμβατικές ποσότητες ρωσικού αερίου (2,4 δισ. κυβικά
μέτρα), την ελεύθερη διέλευση δικών της ποσοτήτων αερίου από τον αγωγό για την
προμήθεια της ελληνικής αγοράς. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με την αύξηση της
κατανάλωσης, στην Ελλάδα, όπως άλλωστε προβλέπει και η τελική συμφωνία.

Για τον σκοπό αυτό η συγκεκριμένη πλευρά μεταξύ άλλων έχει προτείνει ­ χωρίς
όμως να γίνει αποδεκτό και όχι μόνο για λόγους εξάρτησης:

1 Την κατασκευή από τη ΔΕΗ ή από άλλον ελληνικό φορέα ενός δυτικού
κλάδου του αγωγού που θα περνάει το αέριο από την Πτολεμαΐδα και θα καταλήγει
Β.Δ. στην Αλβανία.

2 Την «αναδόμηση» της τροπολογίας για τις εταιρείες αερίου που
ψηφίσθηκε από τη Βουλή.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ

Ένα άλλο θέμα που προκαλεί δυσαρέσκεια και στους εκπροσώπους της ρωσικής
πλευράς είναι και το ενδεχόμενο μετοχοποίησης της ΔΕΠΑ, που αποσυνδέεται από
θυγατρική τής ΔΕΠ. Το 15% που θα διατεθεί σε τρίτους μπορούν να το
διεκδικήσουν κατά προτεραιότητα μόνο η ΔΕΠ (πάλι) και η ΔΕΗ.

Έτσι, η απάντηση της υπουργού Ανάπτυξης κ. Β. Παπανδρέου, το ίδιο βράδυ του
συμποσίου, στις αιτιάσεις εξάρτησης, ήταν άμεση και πολιτική, αφού υπογράμμιζε
τις δυνατότητες αξιοποίησης εναλλακτικών λύσεων για την τροφοδοσία της χώρας
μας με αέριο, αλλά και τις προοπτικές με τα διευρωπαϊκά δίκτυα γενικότερα στον
τομέα της ενέργειας (καύσιμα, ηλεκτροπαραγωγήκλπ.). Η δήλωση στη συνέχεια του
υπουργού Τύπου για επιλογή λύσης που θα διασφαλίζει το «δημόσιο συμφέρον» δεν
αφήνει επίσης περιθώρια για συζητήσεις στην κατεύθυνση που κύκλοι της ρωσικής
πλευράς παρουσιάζουν σαν νέα αφετηρία δήθεν εποικοδομητικής συζήτησης.

Η ελληνική πλευρά εξάλλου, με αφορμή τις δύο επιστολές που έστειλε στην
ελληνική κυβέρνηση ο πρόεδρος της ρωσικής εταιρείας αερίου κ. Βιαχίρεφ,
κατευθύνει το θέμα της καθυστέρησης και στις αντισταθμιστικές αγορές. Η πρώτη
επιστολή εστάλη τον Αύγουστο και η δεύτερη προ ημερών και φαίνεται ότι η
αποστολή της σχετίζεται με το πρόσφατο επιχειρηματικό «ξέσπασμα». Απολύτως
σαφής η ελληνική απάντηση μεταξύ άλλων, υπογράμμιζε: «Με την ευκαιρία της
αναφοράς σας στη διακρατική συμφωνία το 1987, θα ήθελα να επισημάνω ότι η
ρωσική πλευρά δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις ως προς τη ρήτρα των ανταγορών,
που προβλέπονται στη συμφωνία αυτή και στη διακρατική συμφωνία 23.12. 1988…».

Σχετική η επισήμανση της ελληνικής πλευράς και στη δεύτερη επιστολή, όπου δεν
παραλείπεται να αναφερθεί ότι:

* Η τήρηση των διακρατικών συμφωνιών «δεσμεύει εν πρώτοις τα υπογράψαντα κράτη
και όχι μεμονωμένες εταιρείες».

* Για τις συμβατικές υποχρεώσεις που πρέπει να τηρήσει η ρωσική εταιρεία
υπάρχει σχετική επιστολή της ΔΕΠΑ.

Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι προχθές στη Μόσχα η ελληνική αντιπροσωπεία και η
ρωσική, στο πλαίσιο των διακρατικών συζητήσεων αντήλλασσαν απόψεις για τα
αντισταθμιστικά του φυσικού αερίου. Και είναι βέβαιο ότι στην ιστορία των
αντισταθμιστικών θα υπάρξει συνέχεια.

ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ των ποσοτή- των αερίου που έχουν «κλεισθεί» με βάση τα συμβόλαια της
ΔΕΠΑ προς τους πελάτες της είναι 1,7 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο, από τα οποία
1,3 δισ. κ.μ. προορίζονται για τη ΔΕΗ, 235 εκατ. κ.μ. για τον τομέα της
χημικής βιομηχανίας (ΕΚΟ, ΒΦΛ) και 142 εκατ. κ.μ. για άλλες βιομηχανικές
χρήσεις. Σύμφωνα με το πρόγραμμα της ΔΕΗ με αέριο (αλλά και διαδικασίες
συνδυασμένου κύκλου) θα λειτουργούν οι μονάδες της στο Λαύριο και αργότερα
στην Κομοτηνή, ενώ ήδη συνεχίζεται η προεργασία για τη σύντομη εμπορική
λειτουργία και μιας μονάδας στο Κερατσίνι που θα «καίει» αέριο.