ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΡΑΤΖΑΣ Θα υποχωρήσουν τα επιτόκια αλλά θα μείνουν οι υπερημερίες

Θεόδωρος Καρατζάς: Όταν δεν πληρώνεις τον τόκο είναι σαν να ξαναδανείζεσαι από την τράπεζα το ποσόν του τόκου και αυτό καθίσταται τοκοφόρο

Ανακατατάξεις στην ελληνική αγορά χρήματος στα επόμενα χρόνια βλέπει ο
διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ. Καρατζάς, ενώ στην τράπεζα εξετάζονται
πιθανές στρατηγικές συμμαχίες σε επιμέρους προϊόντα ή δραστηριότητες. «Η
ελληνική αγορά είναι σήμερα διασπασμένη σε πάρα πολλά τραπεζικά ιδρύματα και
λογικό θα ήταν να υποθέσει κανείς ότι θα υπάρχουν εξαγορές, συγχωνεύσεις,
απορροφήσεις κ.λπ.», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Θ. Καρατζάς, ο οποίος
αποκαλύπτει ότι ήδη η Εθνική Τράπεζα έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με φορείς
για στρατηγικές συμμαχίες σε επιμέρους δραστηριότητες της τραπεζικής αγοράς.
Όταν μάλιστα καλείται να οριοθετήσει τις νέες αυτές συμμαχίες, περιορίζεται
στο να πει: «Σ’ έναν στρατηγικό τομέα αναπτύσσεται μια ειδική λειτουργία, σε
συνεργασία με κάποιον που έχει δεσπόζουσα θέση στη συγκεκριμένη αγορά». Παρ’
όλα αυτά κρατά κλειστά τα χαρτιά του όταν ερωτάται για τους νέους συμμάχους
της Εθνικής Τράπεζας, περιοριζόμενος στο να δηλώσει ότι «είναι πρόωρο».

Πάντως, σε ερώτηση για το αν οι συμμαχίες αυτές μπορεί να αφορούν και
ανταλλαγή πακέτων μετοχών με κάποιον ισχυρό τραπεζικό όμιλο του εξωτερικού, ο
διοικητής της Εθνικής επισημαίνει ότι αυτό στην πραγματικότητα σημαίνει ότι
«κάποιος ισχυρός όμιλος αποκτά πόδι σ’ έναν ασθενέστερο έως ότου στη συνέχεια
τον κατακτήσει». Και καταλήγει λέγοντας ότι «δεν είναι συμφέρον να αποκτήσει η
Εθνική Τράπεζα στρατηγικό επενδυτή». Αντίθετα, στα πλάνα της Εθνικής είναι η
περαιτέρω επέκτασή της στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

«Έχουμε παρουσία στα Τίρανα, στη Σόφια, στο Βουκουρέστι. Τώρα μελετάται και
οργανώνεται η παρουσία μας στο Βελιγράδι και θα επιχειρήσουμε το ίδιο και για
τα Σκόπια. Θα μπούμε στις τοπικές αγορές κανονικά, κατ’ αρχήν ακολουθώντας
τους πελάτες μας που επενδύουν εκεί και θα επεκταθούμε γενικώς στις αγορές
αυτές. Την ίδια προσέγγιση σιγά σιγά θα έχουμε και για τη Μέση Ανατολή και
Ανατολική Μεσόγειο, όπου ήδη έχουμε μια σημαντική παρουσία στην Κύπρο και ένα
κατάστημα στο Κάιρο», αποκαλύπτει ο κ. Θ. Καρατζάς, ο οποίος τονίζει ότι στον
σχεδιασμό που γίνεται, στόχος είναι να γίνει η Εθνική Τράπεζα μια περιφερειακή
τράπεζα, η οποία ταυτόχρονα θα έχει στρατηγική παρουσία στα μεγάλα
χρηματοοικονομικά κέντρα.

ΠΤΩΣΗ των επιτοκίων το 1998, τόσο για τις καταθέσεις όσο και για τις
χορηγήσεις, πώληση όλων των συμμετοχών που έχει η τράπεζα σε επιχειρήσεις, οι
οποίες δεν ανήκουν στον χρηματοπιστωτικό τομέα (βιομηχανίες, ξενοδοχεία κ.ά.),
αλλά και ενίσχυση των κεφαλαίων της τράπεζας με τα κεφάλαια που θα προκύψουν
από την αύξηση του μετοχικού του κεφαλαίου, είναι οι προτεραιότητες στη
στρατηγική που θα ακολουθήσει ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ. Καρατζάς
το 1998. Ο κ. Καρατζάς βλέπει την Εθνική Τράπεζα του 2000 ως μία περιφερειακή
τράπεζα, με ισχυρή παρουσία στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική
Μεσόγειο και δραστηριότητα στα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα της Ευρωπαϊκής
Ένωσης και των ΗΠΑ.

Στη διαδικασία αυτή σημαντικό ρόλο θα κληθούν να διαδραματίσουν οι
εργαζόμενοι. Ήδη, όπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας,
ετοιμάζεται ο νέος οργανισμός της Εθνικής, που θα έχει στόχο την έγκαιρη και
αξιοκρατική ανάδειξη της ηγεσίας της, καθώς και την αλλαγή του συστήματος
αμοιβής των στελεχών της.

ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ

Ο κ. Θ. Καρατζάς, στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», αναφέρεται όχι μόνο
στο μέλλον της

Εθνικής Τράπεζας, αλλά και του τραπεζικού συστήματος γενικότερα. Από τις
απόψεις που διατυπώνει, αφήνει να αιωρείται το συμπέρασμα ότι οι τράπεζες (όχι
μόνον η Εθνική, αλλά και οι υπόλοιπες) βρίσκονται μπροστά σ’ ένα κρίσιμο
σταυροδρόμι που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις δραστηριότητές τους, αλλά και
την παρουσία τους αφού το έδαφος είναι πρόσφορο για στρατηγικές συμμαχίες,
καθώς και για εξαγορές, συγχωνεύσεις, απορροφήσεις και άλλες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ

Ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας πιστεύει ότι το 1998 τα επιτόκια σε
καταθέσεις και χορηγήσεις θα πέσουν ακόμη περισσότερο. Αν και δεν θέλει να
ανοίξει τα «χαρτιά» του, εντούτοις η έμμεση απάντηση που δίνει στο ερώτημα για
το πού πηγαίνουν τα επιτόκια είναι αποκαλυπτική: «Τα επιτόκια δεν είναι ένα
μέγεθος της οικονομίας, το οποίο διαμορφώνεται ανεξάρτητα από τα λοιπά μεγέθη της.

Η πρόβλεψή μου για τα επιτόκια είναι επομένως και πρόβλεψη για την πορεία των
μακροοικονομικών μεγεθών γενικώς, που πιστεύω ότι θα κινηθούν προς την
κατεύθυνση του προγράμματος σύγκλισης και ανάλογη θα είναι η πορεία των
επιτοκίων». Όταν του ζητείται να συνδέσει τον στόχο για πληθωρισμό 3% με το
ύψος των επιτοκίων, απαντά και πάλι έμμεσα: «Δείτε τι γίνεται παγκοσμίως, στις
χώρες που έχουν 3% πληθωρισμό, πού διαμορφώνονται τα επιτόκια και προσθέσατε
κάτι παραπάνω για την ελληνική οικονομία, η οποία δεν έχει ακόμη την ευρωστία
εκείνη που ενδεχομένως έχουν άλλες χώρες με αντίστοιχο πληθωρισμό».

ΟΙ ΥΠΕΡΗΜΕΡΙΕΣ

Πάντως ο κ. Θ. Καρατζάς όταν ερωτάται για τα επιτόκια υπερημερίας και τον
ανατοκισμό που εφαρμόζεται στα ληξιπρόθεσμα δάνεια, είναι κατηγορηματικός «Το
επιτόκιο υπερημερίας, το οποίο χρεώνουν σήμερα οι τράπεζες στους ασυνεπείς
οφειλέτες, είναι 2,5% πάνω από το επιτόκιο της σύμβασης. Και πάλι αυτό δεν
επαρκεί για να σωφρονίσει τον ασυνεπή δανειζόμενο». Όσον αφορά τον ανατοκισμό
που εφαρμόζεται στις περιπτώσεις αυτές λέει ότι «δεν πρέπει να καταργηθεί,
αφού όταν δεν πληρώνεις τον τόκο είναι σαν να ξαναδανείζεσαι από την τράπεζα
το ποσόν του τόκου και αυτό καθίσταται τοκοφόρο». Επισημαίνει δε ότι: «Αν
καταργήσουμε και τον τόκο υπερημερίας, τότε θα μπούμε σε ένα στάδιο που
κανένας δεν θα βλέπει το δάνειό του». Όταν όμως γίνεται η επισήμανση ότι
προσφάτως μέλος της κυβέρνησης έκανε ευθεία επίθεση στις τράπεζες για
τοκογλυφική πρακτική, ο κ. Θ. Καρατζάς περιορίζεται στο να πει ότι «ήταν πάρα
πολύ απλή η προσέγγιση».

«ΑΠΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ» η ΕΤΕ

Στην Εθνική Τράπεζα σχεδιάζονται τώρα οι επόμενες επιχειρηματικές κινήσεις που
αφορούν στρατηγικές συμμαχίες, πώληση συμμετοχών της σε εταιρείες, ενίσχυση
της μηχανοργάνωσης, αλλά και επέκταση σε αγορές του εξωτερικού. Ο χρόνος
πιέζει, αφού η προοπτική της ενιαίας αγοράς είναι άμεση. «Εκείνο το οποίο η
Εθνική Τράπεζα επιθυμεί είναι να διαθέσει όλες τις μετοχές της σε επιχειρήσεις
που δεν ανήκουν στον χρηματοπιστωτικό τομέα», λέει ο κ. Καρατζάς. Και
ξεκαθαρίζει τι εννοεί: «Οι μεγάλες συμμετοχές μας, εκτός του χρηματοπιστωτικού
τομέα, είναι στον ξενοδοχειακό τομέα (“Αστήρ”, “Μεγ. Βρετάνια”) στην ΑΓΕΤ, στη
Ζίμενς και αλλού». Καταληκτική ημερομηνία στη διαδικασία αυτή θεωρείται το 2001.

Αντίθετα, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας δεν «βλέπει» να μειώνεται η
συμμετοχή της ΕΤΕ στις επιχειρήσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς θεωρεί
όλες αυτές τις εταιρείες ως σύνολο με ενιαία λειτουργία και στόχους.

ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ – ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

Αλλά και στη βιτρίνα της Εθνικής Τράπεζας ετοιμάζονται αλλαγές, αφού και εκεί
η τεχνολογία θα «κτυπήσει» με τα αυτοματοποιημένα υποκαταστήματα.

«Σήμερα υπάρχει ένα τέτοιο πολύ μικρό κατάστημα, στη γωνία Βασιλίσσης Σοφίας
και Πανεπιστημίου, στο πρώην κτίριο του “Αστέρα”. Σταδιακά θα γίνουν και άλλα
τέτοια καταστήματα», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Θ. Καρατζάς. Ο οποίος, όταν
ερωτάται για το κατά πόσο η τεχνολογία θα προκαλέσει ανεργία, επισημαίνει:

«Εμείς δεν έχουμε στόχο να περιορίσουμε τις θέσεις εργασίας πέρα από τη φυσική
διαδοχή και ανανέωση του προσωπικού. Το προσωπικό που έχουμε σήμερα θα το
απασχολήσουμε παραγωγικά στα χρόνια που έρχονται μέσα από τη διεύρυνση των εργασιών».

Από την άλλη πλευρά, όμως, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας αποκαλύπτει ότι
έχει ξεκινήσει ο διάλογος με τα συλλογικά όργανα των εργαζομένων, προκειμένου
να συνταχθεί ο νέος οργανισμός της τράπεζας.

«Ο νέος οργανισμός θα είναι σύγχρονος και θα επιτρέπει στην τράπεζα να πετύχει
τους στόχους που θέλει και να αναδεικνύει έγκαιρα και αξιοκρατικά την ηγεσία
της μέσα από το προσωπικό της τράπεζας, καθώς επίσης και να υιοθετήσει ένα
σύγχρονο σύστημα αμοιβής των στελεχών».

Όταν ο κ. Καρατζάς ερωτάται για το ενδεχόμενο αλλαγής του ωραρίου λειτουργίας
των τραπεζών τονίζει: «Οι σημερινές λειτουργίες συνδέονται απόλυτα με τη
λειτουργία της οικονομίας».

«Η ΑΥΞΗΣΗ του μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Τράπεζας, που ενέκρινε η γενική
συνέλευση των μετόχων της, αποτελεί μία από τις τελευταίες ενέργειες του
σχεδίου για την κεφαλαιουχική ενίσχυσή της. Αυτή, μαζί με την ικανοποιητική
κερδοφορία που θα υπάρχει φέτος, ολοκληρώνει το πρώτο και σημαντικό στάδιο της
εξυγίανσης και κεφαλαιουχικής ενίσχυσης». Έτσι αντιμετωπίζει τη σχεδιαζόμενη
αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ.
Καρατζάς, ο οποίος αποκαλύπτει ότι «τα νέα κεφάλαια που θα εισρεύσουν, θα
χρησιμοποιηθούν για την περαιτέρω ανάπτυξη των εργασιών της, αλλά κυρίως θα
της επιτρέψουν να επενδύσει σε νέα τεχνολογία, να επεκταθεί επιλεκτικά στις
αγορές του εξωτερικού και να αναπτύξει τις εργασίες σε νέα προϊόντα».

Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου δεν θα επηρεάσει τη συμμετοχή του Δημοσίου
στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΤΕ, που θα παραμείνει στο 5%.

Από την άλλη πλευρά όμως, θα αυξηθεί η συμμετοχή των ξένων επενδυτών, αφού το
Δημόσιο θα πουλήσει τις μετοχές που θα αποκτήσει από το μετατρέψιμο ομολογιακό δάνειο.

*Πάντως, η προοπτική εφαρμογής του ευρώ δεν φαίνεται ότι τρομάζει τον κ.
Καρατζά, ο οποίος λέει για το θέμα αυτό: «Η υιοθέτηση του ευρώ και ο
εκσυγχρονισμός των τραπεζών επιβάλλεται, άσχετα και ανεξάρτητα από την
υιοθέτηση ή όχι του ενιαίου νομίσματος, και αυτό πρέπει να γίνει έγκαιρα.

Το ευρώ καθ’ εαυτό δεν δημιουργεί αυτό που λέμε ανάγκες εκσυγχρονισμού.

Δύο είναι οι βασικοί παράγοντες, οι οποίοι καθορίζουν το μέλλον του τραπεζικού
συστήματος με σχέση με το ευρώ.

Ο ένας είναι ότι η αλλαγή αυτή των νομισμάτων θα δημιουργήσει σημαντικές
δαπάνες για τις τράπεζες. Π.χ. θα πρέπει να αλλάξουν σειρά εντύπων. Θα πρέπει
να υποστούν το κόστος της ανταλλαγής των χαρτονομισμάτων, γιατί τίποτα δεν
προβλέπεται σήμερα για το γεγονός αυτό και πολλά άλλα.

Ο άλλος ότι θα υποστούν σημαντική μείωση των εσόδων. Δηλαδή, θα παύσουν να
εισπράττουν ό,τι εισπράττουν σήμερα οι τράπεζες για την αλλαγή μεταξύ των
ευρωπαϊκών νομισμάτων».