Γρίφος με την αύξηση του χρόνου και τη μείωση ωρών

Λένε πως όσα δεν φέρνει ο χρόνος τα φέρνει η ώρα. Τι θα συμπεραίνατε όμως αν
κάποιος έλεγε ότι πρέπει, ταυτόχρονα, να… αυξηθεί ο χρόνος και να μειωθεί η ώρα;

ΚΑΙ ΟΜΩΣ. Ακριβώς αυτό το ζήτημα, αν δηλαδή πρέπει να αυξηθεί ή να μειωθεί ο
σχολικός χρόνος στην Ελλάδα, προκάλεσε νέα σύγχυση στον χώρο της εκπαίδευσης,
καθώς ο υπουργός Παιδείας και ο Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
εμφανίστηκαν, με λίγες ημέρες διαφορά, να δηλώνουν ο πρώτος ότι πρέπει να
μειωθούν οι διδακτικές ώρες και ο δεύτερος ότι πρέπει να αυξηθεί η διάρκεια
του σχολικού έτους. Το ζήτημα είναι ότι ο ένας μιλούσε για ώρες κι ο άλλος για έτος!

Πώς γίνεται αυτό το παράδοξο; Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Τμήματος της
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εκπαιδευτικών Πληροφοριών «Ευρυδίκη», η χώρα μας έχει
πράγματι ένα από τα μικρότερα σχολικά έτη στην Ευρώπη: μόλις 175 σχολικές
ημέρες ­ όπως και η Ισπανία ­ ενώ σε όλες τις υπόλοιπες χώρες το σχολικό έτος
διαρκεί από 180 έως και 216 ημέρες. Επιπλέον, στην Ελλάδα, υπάρχει και το
μεγαλύτερο διάστημα διακοπών του Πάσχα μαζί με το Λουξεμβούργο και την Αγγλία
(2 εβδομάδες), όμως στις δύο αυτές χώρες τα μαθήματα διαρκούν αντίστοιχα 216
και 190 μέρες. Από αυτή τη σκοπιά, το σχολικό έτος πράγματι πρέπει να αυξηθεί.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Στη διάρκεια αυτού του περιορισμένου σχολικού έτους,
οι Έλληνες μαθητές Λυκείων είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν περισσότερα
μαθήματα από αρκετές άλλες χώρες με μεγαλύτερο σχολικό έτος.

Για παράδειγμα, οι Γάλλοι μαθητές, κάνουν 29-31 55λεπτα μαθήματα την εβδομάδα
σε 180 μέρες, κάτι που σημαίνει ότι στο χρόνο παρακολουθούν 1.044-1.116
μαθήματα. Οι Ισπανοί, με το ίδιο σχολικό έτος με τους Έλληνες (175 μέρες),
αλλά με 30 μαθήματα την εβδομάδα, παρακολουθούν 1.050 μαθήματα τον χρόνο. Και
οι δικοί μας με 30-34 μαθήματα την εβδομάδα θεωρητικά θα έπρεπε να κάνουν
1.050-1.190 μαθήματα το έτος, αλλά οι διάφορες δυσλειτουργίες και ελλείψεις
προσωπικού κατεβάζουν τον ­ πραγματικό ­ αριθμό σε λιγότερα από 800 τον χρόνο…

Τι σημαίνουν αυτά; Ότι οι Έλληνες μαθητές, που φυσικά δεν ξέρουν εκ προοιμίου
πότε θα προκύψει το πρόβλημα που θα τους φέρει την «κενή» ώρα, για να
αντεπεξέλθουν σε πλήθος μαθημάτων εντός σχετικά περιορισμένου χρόνου, όφειλαν
ως τώρα να μάθουν κατ’ αρχάς το μάθημα της… διεκπεραίωσης για να
αντεπεξέλθουν στα υπόλοιπα. Και βέβαια, να δίνουν όλο το βάρος στα μαθήματα
των Δεσμών, πού θα είναι για δυο χρόνια ακόμα το «εισιτήριο» εισαγωγής στα
ΑΕΙ, παραμελώντας τη γενική γνώση.

Απόδειξη: Όπως φαίνεται και στο σχετικό πίνακα, η κατανομή των μαθημάτων σε
διδακτικές ώρες στην Ευρώπη δίνει βάρος σε μαθήματα που στην Ελλάδα δεν τα
προσέχουμε. Οι Έλληνες μαθητές Λυκείων δεν έχουν καθόλου (!) καλλιτεχνικές
δραστηριότητες, ενώ «σπαταλούν» (γιατί ως σπατάλη το βλέπει το σύστημα…)
μόλις 37 ώρες τον χρόνο σε αθλητισμό, 78 στις «μη χρήσιμες» ανθρωπιστικές
επιστήμες (Ιστορία, Γεωγραφία, Οικονομία, Φιλοσοφία, Κοινωνικές επιστήμες) και
μόλις 52 ώρες για ξένες γλώσσες. Οι αριθμοί αυτοί είναι οι μικρότεροι σε όλη
την Ευρώπη… Και σε ποια μαθήματα δίνουν βάρος; Μα, βέβαια, σε αυτά που θα
τους βοηθούσαν να εισαχθούν στα ΑΕΙ: Μαθηματικά, Θετικές επιστήμες, Αρχαία,
κ.λπ. (που στον πίνακα αναφέρονται ως «άλλα»). Επίσης, δεν υπάρχει η έννοια
του ελεύθερου ρυθμιζόμενου ωραρίου από τα ίδια τα σχολεία, κάτι που
εφαρμόζεται στις περισσότερες χώρες μερικώς, ενώ στην Αγγλία, την Ιρλανδία και
την Φινλανδία όλα τα σχολεία λειτουργούν με αυτόν τον ευέλικτο τρόπο.

Πρέπει, λοιπόν, να μειωθεί ή να αυξηθεί ο σχολικός χρόνος; Ή μήπως απλώς
πρέπει να… συμβαδίσει με την εποχή του;