Τραύματα που δεν σβήνουν

Σπασμένο πόδι και ωμοπλάτη. Κακώσεις και εκδορές στο σώμα και το κεφάλι. Τριών
χρόνων αγόρι. Να κλαίει απ’ τους πόνους, αλλά περισσότερο γιατί… «κανείς δεν
με αγαπάει!».

ΓΝΩΡΙΣΕ την «επιβολή» και την κυριαρχία μέσω της βαναυσότητας των μεγάλων ο
Γιάννης. Βιώνει τώρα φροντίδα, αγάπη και στοργή στο νοσοκομείο Παίδων «Αγία
Σοφία» αλλά είναι σίγουρο ότι τα εμφανή μόνο τραύματα θα επουλωθούν…

Το τρίχρονο αγοράκι της 24χρονης Γρηγορίας Αργύρη, θα ‘ναι ­ δυστυχώς ­ στο
εξής, ένα ακόμη νούμερο, ένας αριθμός που θα επαληθεύει τις στατιστικές της
κακοποίησης. Κι αυτές οι στατιστικές (πηγή: Ινστιτούτο Υγεία του Παιδικού)
λένε πολλά πικρά πράγματα:

* Το 1% του γενικού πληθυσμού των παιδιών και εφήβων έως 18 ετών κακοποιείται
σωματικά κάποια φορά στη ζωή του.

* Κάθε χρόνο, 10.000 κακοποιημένα παιδιά καταλήγουν σε παιδιατρικά κέντρα ή
ειδικές υπηρεσίες.

* Το 10% των παιδιών κάτω των τριών ετών που εμφανίζονται ως θύματα
«ατυχημάτων» (εκτός από περιστατικά τροχαίων) και το 10% των παιδιών κάτω των
πέντε ετών που εξετάζονται από γιατρούς για σοβαρούς τραυματισμούς, είναι
τελικώς θύματα των γονιών τους ή των ανθρώπων που τα φροντίζουν.

* Το 25% όλων των καταγμάτων σε παιδιά ηλικίας πάνω των τριών χρόνων,
προέρχονται από τη «στοργή» των γονιών τους.

* Το 3%-5% των παιδιών που δέχονται βάναυση κακοποίηση, πεθαίνουν ή μένουν ανάπηρα.

* Το 40%-60% των παιδιών που κακοποιήθηκαν μια φορά, θα υποστούν αλλεπάλληλες
κακοποιήσεις και στη μελλοντική παιδική τους ζωή ­ αν δεν μεσολαβήσει θεραπεία
της οικογένειας.

ΤΑ ΚΥΡΙΕΥΕΙ Ο ΦΟΒΟΣ

Είναι υπερευαίσθητα παιδιά. Μαζεμένα, φοβισμένα. Με άδειο και παγωμένο βλέμμα.
Τραβιούνται στην άκρη όταν άλλα παιδιά κλαίνε. Δεν εμπιστεύονται τους
ενηλίκους.

Τα πιάνει πανικός όταν βλέπουν τους γονείς τους και δεν θέλουν να επιστρέψουν
στο σπίτι τους. Προσκολλώνται σε αγνώστους. Είναι «υπάκουα», παθητικά.

Παιδιά που αφήνονται σε καταστάσεις και αδυνατούν να έχουν συμμετοχή σε ομάδα.
Τα κυριεύει άγχος, έχουν μεγάλη δυσκολία στην επαφή τους με άλλα παιδιά,
παρουσιάζουν διαταραχές στην ομιλία, χαμηλή αυτοεκτίμηση και παλινδρομική συμπεριφορά.

Αυτή είναι η εικόνα των ειδικών για το σωματικά κακοποιημένο και παραμελημένο
παιδί.

Μια εικόνα που συνοδεύεται και από ανάλογα εξωτερικά «γνωρίσματα» όταν το
παιδί καταλήξει στα εξωτερικά ιατρεία εφημερεύοντος νοσοκομείου: μελανιές και
σημάδια από χτυπήματα.

Διαστρέμματα, εξαρθρώσεις, δαγκώματα, κοψίματα. Κατάγματα, κυρίως σε βρέφη και
μικρά παιδιά. Πληγές και εκδορές.

Κακώσεις από βίαια τραντάγματα, υποσκληρίδια αιματώματα, εσωτερικές κακώσεις
και αιμορραγίες οργάνων, εγκαύματα ή καψίματα από τσιγάρα. «Δηλητηριάσεις» που
δεν οφείλονται σε ατύχημα!

Στη συντριπτική τους πλειονότητα τα κακοποιημένα παιδιά είναι έως πέντε ετών!
Αλλά στο επίκεντρο της κακοποίησης βρίσκεται το παιδί των 3-3,5 ετών, που αν
και βρίσκεται σε ηλικία εξάρτησης, είναι και στην ηλικία που προβάλλει σθεναρό
πείσμα, έχει απαιτήσεις και τάσεις αυτονομίας.

Έντεκα χρόνια συστηματικής έρευνας των επιστημόνων του Ινστιτούτου Υγείας του
Παιδιού, ήταν αρκετά για να καταρριφθεί ο μύθος που ήθελε έως πρότινος τη
σωματική κακοποίηση παιδιών ως ένα περιστασιακό φαινόμενο που αφορούσε κυρίως
«Τσιγγάνους και εξαθλιωμένα κοινωνικά στρώματα». Είναι αποδεδειγμένο πια ότι
κακοποιούν τα παιδιά τους και ανώτερες κοινωνικά τάξεις.

Ο θυμός, η οργή και η συσσωρευμένη εσωτερική βία, «κατοικούν» εξίσου σε
πλουσιόσπιτα και φτωχόσπιτα… Και εν τέλει, οι γονείς που κακοποιούν τα
παιδιά τους, τα «αγαπούν» με τον τρόπο που κι εκείνοι «αγαπήθηκαν» από τους
δικούς τους γονείς!

Οι γονείς που υιοθετούν τη σωματική βία, έχουν σοβαρά συναισθηματικά
προβλήματα ή προβληματικές σχέσεις και υπήρξαν και οι ίδιοι θύματα σωματικής
κακοποίησης στα μικρά τους χρόνια.

Συχνότερα περιστατικά βάναυσων ξυλοδαρμών παρατηρούνται από εφήβους γονείς,
ανύπαντρες μητέρες ή γυναίκες που δεν επιθυμούσαν την εγκυμοσύνη.

Ένα ποσοστό ξυλοδαρμών συνδέεται με συχνές και απρογραμμάτιστες εγκυμοσύνες ή
με σοβαρά προβλήματα στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό…

ΗΤΑΝ η τρίτη φορά μέσα στη χρονιά του 1994, που ο 8χρονος σήμερα Αργύρης
νοσηλευόταν εναλλάξ στα παιδιατρικά νοσοκομεία Αγία Σοφία και Αγλαΐα Κυριακού.

Την άνοιξη του ’94 ήταν η πρώτη φορά. Η μητέρα του δήλωσε στους γιατρούς ότι
έπεσε από την εσωτερική σκάλα του σπιτιού. Είχε δύο κατάγματα στο δεξί πόδι,
εκδορές σ’ όλο του το σώμα και μελανιές στο πρόσωπο. Η αλήθεια είναι ότι τον
είχε χτυπήσει βάναυσα ο πατέρας του και κάποια στιγμή που το πεντάχρονο αγόρι
έτρεχε αλαφιασμένο να γλιτώσει, έπεσε και από τη σκάλα.

Τη δεύτερη φορά, τρεις μήνες αργότερα, είχε αιματώματα στο κεφάλι, σοβαρό
οίδημα στο μάτι και μερική ρήξη του αμφιβληστροειδούς χιτώνος. Χρειάστηκαν
πολλές μέρες νοσηλείας για να γλιτώσει τελικά την επέμβαση και να σωθεί το
μάτι. Η μητέρα του δήλωσε και πάλι ότι ο μικρός έπεσε την ώρα που έπαιζε από
ύψος δύο περίπου μέτρων… Η αλήθεια, όμως, είναι ότι τον είχε και πάλι
χτυπήσει ο πατέρας του με μπουνιές και αιχμηρό μεταλλικό σκεύος της κουζίνας,
γιατί δεν τον… υπάκουε την ώρα που η μητέρα έλειπε στο σούπερ μάρκετ!

Η τρίτη φορά ήταν και η «χαριστική» για τον πατέρα. Η μητέρα του Αργύρη,
συνόδευσε τέλη Οκτώβρη το παιδί της με κατάγματα σε πόδι και χέρι στο
νοσοκομείο και παράλληλα κατήγγειλε στους γιατρούς τον άντρα της. Ήταν κάτι
που έπρεπε προ πολλού να κάνει…

Τρία χρόνια αργότερα… Ο Αργύρης εμφανίζει ακόμα τα συμπτώματα και τα βιώματα
των απίστευτων ξυλοδαρμών του ­ με δυσλειτουργική συμπεριφορά την ημέρα και
συχνούς εφιάλτες τη νύχτα.

Είναι ένα βαρύθυμο παιδί, που δύσκολα εξοικειώνεται με παιδιά και μεγάλους,
εμφανίζει επιθετικότητα στο σχολείο, γίνεται βίαιος στο σπίτι και δεν θέλει να
βλέπει ούτε ζωγραφιστό τον πατέρα του. Οι γονείς του χώρισαν, αμέσως μετά το
τρίτο περιστατικό ξυλοδαρμού του, αλλά ανάμεσα στα τρία καταγραμμένα
περιστατικά μεσολάβησαν πολλά άλλα, λιγότερο εμφανή που «κατέγραψε» μόνο ο
Αργύρης! Και σήμερα «ανταποδίδει» στη μικρή του αδελφή και αρκετές φορές και
στη μητέρα του…

Γυναίκα χαμηλών τόνων εκείνη, άβουλη και υποταγμένη, από φτωχή αλλά αξιοπρεπή
οικογένεια, παντρεύτηκε πριν από 12 χρόνια έναν εύπορο και πολύ μεγαλύτερό της
σε ηλικία άνδρα ­ κατά είκοσι χρόνια!

Το «δέλεαρ» για τους γονείς της που την πίεσαν να πει το «ναι» ήταν ότι ο
υποψήφιος γαμπρός είχε μόρφωση που εκείνη δεν είχε, κοινωνική θέση που και η
ίδια «εμμέσως» θα αποκτούσε, αλλά και επαγγελματική καταξίωση ­ ήταν τότε
υποδιευθυντής σε μεγάλη τράπεζα. Το μόνο δικό της εφόδιο ήταν τα 19 της χρόνια
και η καλή της εμφάνιση…

Στα 20 έγινε μητέρα και για χρόνια εγκλωβίστηκε στη δίνη ενός αποτυχημένου,
αλλά και βάναυσου γάμου: «Τρία χρόνια τώρα προσπαθώ να ανασυγκροτήσω τον εαυτό
μου και να βοηθήσω τον Αργύρη να “ξεχάσει”. Είναι στιγμές που πιστεύω ότι κάτι
καταφέραμε κι άλλες που κλαίω απογοητευμένη.

Ο άνδρας μου ήταν προσβλητικός και βίαιος και μ’ εμένα. Αλλά με το παιδί είχε
μία μόνιμη κόντρα, μια έκδηλη εχθρότητα. Ήθελε, έλεγε, να το υποτάξει. Ο
Αργύρης ήταν από μικρός πολύ ζωηρός, πεισματάρης, είχε άποψη και έκανε του
κεφαλιού του. Εκείνος δεν άντεχε ένα τόσο δα αγοράκι να του αντιστέκεται και
το ξυλοκοπούσε αλύπητα. Όσες φορές μπήκα στη μέση “έτρωγα” τις περισσότερες.
Και τότε γινόταν ακόμα πιο βίαιος και με τους δυο μας. Άλλες φορές κλεινόμουν
στο μπάνιο πανικόβλητη, περιμένοντας να τελειώσει το μαρτύριο του παιδιού και
να το περιθάλψω κι άλλες κρυβόμουν στον κήπο!».

Δεν έβλεπε πάντα, αλλά άκουγε και «μέτραγε» τα τραύματα αργότερα. Διπλά
«ένοχη» και διπλά πονεμένη.

Ο Αργύρησε εμφάνισε πολύ χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο και έντονες μαθησιακές
δυσκολίες. Μέσω ειδικού κέντρου και με τη βοήθεια κοινωνικής λειτουργού
κατέληξε με τη μητέρα του σε παιδοψυχίατρο. Η θεραπεία αφορά και τους δύο.
Υπάρχει καλυτέρευση στη συμπεριφορά και τις επιδόσεις του στο σχολείο. Αλλά τα
ουσιαστικότερα αποτελέσματα θα αργήσουν πολύ να φανούν… Και ίσως κάποτε, αν
η θεραπεία διακοπεί απότομα ή δεν αποδώσει, να εμφανίσει κι εκείνος την ίδια
βία στα δικά του παιδιά! Σ’ αυτή την περίπτωση ό,τι εισέπραξε θα ανταποδώσει…