ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι…

Όλο λέω να αφήσω τα εκπαιδευτικά (γιατί δεν έχω σκοπό σ’ αυτή τη φιλόξενη
γωνιά να περιορίσω τη θεματική μου σε μια εποχή που τα προβλήματα, πάσης
φύσεως, μας πολιορκούν από παντού), αλλά δεν μ’ αφήνουν τα εκπαιδευτικά παράδοξα.

Κάνει εντύπωση π.χ. η περιθωριοποίηση, τα τελευταία χρόνια, του Παιδαγωγικού
Ινστιτούτου. Θυμίζω πως αυτός ο θεσμός ιδρύθηκε από τον Γιώργο Παπανδρέου
πρωθυπουργό και υπουργό Παιδείας το 1964, επί Γενικής Γραμματείας Ευαγγέλου
Παπανούτσου. Πρώτος πρόεδρος ο Ιωάννης Κακριδής και πρώτος αντιπρόεδρος ο
μέγας μαθηματικός Νίκος Κρητικός. Και από τους πρώτους συμβούλους ο
Καρανικόλας, η Σοφία Γεδεών, ο Νίκος Χουρμουζιάδης. Αυτοί, και άλλοι,
σχεδίασαν τη μεταρρύθμιση του 1964 και οργάνωσαν τα νέα προγράμματα σπουδών
και ανέθεσαν τα πρώτα εγχειρίδια.

Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ιδρύθηκε ως επιτελικό όργανο παρά τω υπουργώ, ως
διαρκής επιστημονικός, μεθοδολογικός και αξιολογικός σύμβουλος της πολιτικής
εξουσίας. Ποτέ όμως, παρά σε σπάνιες περιπτώσεις και μικρές περιόδους, δεν
αφέθηκε απερίσπαστο στο έργο του. Συνήθως έγινε έμπεδο των πολιτικών
σκοπιμοτήτων και αντί να μείνει μακριά από τις κομματικές ίντριγκες, αντίθετα
κάθε φορά φορούσε τα ρούχα της κυβερνώσης εξουσίας ή το προσωπείο της
κομματικής υποταγής. Πρόεδροι και αντιπρόεδροι έρχονταν και έφευγαν με τον
ρυθμό όχι μόνο των κυβερνητικών αλλαγών, αλλά των υπουργικών αλλαγών. Αντί να
είναι ανεξάρτητο, αυτόνομο όργανο προγραμματισμού της εθνικής εκπαιδευτικής
πολιτικής, γινόταν το εκάστοτε όργανο του υπουργού Παιδείας. Συχνά έπεφτε
σύσσωμο στη δυσμένεια της πολιτικής ή της κομματικής εξουσίας και
καταδικαζόταν σε αδράνεια ή μετατρέπονταν σε γραμματοκομιστή των υπουργικών
διαθέσεων ή πειθήνιο μεσολαβητή γραφειοκρατικών εγκυκλίων.

Ώσπου ο προηγούμενος, νομίζω, υπουργός δημιούργησε ένα κέντρο με παραπλήσια
καθήκοντα, απόλυτα εξαρτημένο απ’ αυτόν και έστρεψε τα νώτα του στο
Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Π.Ι.). Πρόεδρος του προηγούμενου κέντρου ο Αλέξης
Δημαράς, ο οποίος παραιτήθηκε διαμαρτυρόμενος για την αναβολή ή την αλλοίωση
της σχεδιαζόμενης πέρυσι μεταρρυθμίσεως. Έτσι το Κέντρο άλλαξε πρόεδρο και
ακολούθησε τη μόδα του Π.Ι. Νέος πρόεδρος του Κέντρου ο Μιχ. Κασσωτάκης,
καθηγητής της Παιδαγωγικής στη Φιλοσοφική Σχολή. Πρόεδρος του Παιδαγωγικού
Ινστιτούτου ο κ. Εξαρχάκος, καθηγητής Παιδαγωγικής στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαιδεύσεως.

Ο νέος υπουργός φαίνεται να εμπιστεύεται το Κέντρο και τον εκλεκτό του
πρόεδρο. Το Π.Ι. έχει παραμεριστεί ή του έχουν ανατεθεί προγράμματα μελέτης.
Πάντως, απουσιάζει παντελώς από την επιχειρούμενη αυτήν την εποχή
μεταρρύθμιση. Αντιθέτως, μάλιστα, εμφανίζεται στο περιθώριο να διαφωνεί και με
το περιεχόμενο και με τη μορφή των προτεινόμενων μέτρων. Με αποτέλεσμα να έχει
ξεσπάσει ένας υπόγειος πόλεμος, που φαίνεται να εκφράζει και διαφορετικές
παιδαγωγικές θεωρίες.

Στο προηγούμενο άρθρο μου, πριν από δεκαπέντε ημέρες, μιλούσα απροκάλυπτα για
ύποπτες μεθοδεύσεις στην προκήρυξη για την εκδήλωση ενδιαφέροντος όσων
επιθυμούν να επανδρώσουν τις αμειβόμενες από το Πακέτο Ντελόρ ομάδες
σχεδιασμού των προγραμμάτων σπουδών σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Είχα
καταγγείλει ότι ο χρόνος προς υποβολή πιστοποιητικών και άλλων στοιχείων ήταν
ουσιαστικά 15 ημέρες και άφηνα να εννοηθεί πως η προκήρυξη αναζητούσε
εθελοντές θύματα που θα κάλυπταν τυπικά τον διαγωνισμό, ενώ πιθανόν οι ομάδες
των εκλεκτών έχουν κιόλας συγκροτηθεί. Ουδείς αισθάνθηκε την ανάγκη να
απαντήσει, να διαμαρτυρηθεί ή να διαψεύσει. Ούτε το υπουργείο κάλυψε το Π.Ι.
ούτε το Π.Ι. ευαισθητοποιήθηκε σε μια, οφείλω να ομολογήσω τολμηρή αλλά
προκλητική στα καθέκαστά της, εικασία. Επειδή ως γνωστόν όπου λαλούν πολλοί
κοκόροι αργεί να ξημερώσει και επειδή ο παιδαγωγικός καβγάς μπορεί να είναι
για το πάπλωμα, απορώ πόσο καιρό ο Θεός θα κρατάει ξεκάρφωτα τα κεραμίδια.