Ασθενείς ­ Ταμεία, θύματα κερδοσκοπίας στα φάρμακα

Οργιάζει η κερδοσκοπία γύρω από το φάρμακο με θύματα, κυρίως, τους καταναλωτές
και τα ασφαλιστικά ταμεία. Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με τους υπολογισμούς,
ότι πάνω από το 30% των ιατρικών συνταγών εκτελείται «υπόγεια», την ίδια
στιγμή που το καπέλο που πληρώνουμε για φάρμακα αγγίζει τα 80 δισ. κάθε χρόνο.

Ενδεικτική της σύγχυσης που έχει δημιουργηθεί στην αγορά φαρμάκου είναι ότι,
μέσα σε δέκα χρόνια, τα «ντόπια» φάρμακα έχασαν 40% από το μερίδιο που
κατείχαν στην αγορά. Οι φαρμακοβιομήχανοι μιλάνε «για κίνδυνο εξαφάνισης του
ελληνικού φαρμάκου»…

Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι για τη συνεχή μείωση του μεριδίου της
εγχώριας παραγωγής ευθύνεται το σύστημα διαμόρφωσης των τιμών, που ευνοεί τα
εισαγόμενα φάρμακα. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση, διά στόματος του υφυπουργού
Ανάπτυξης κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, έχει θέσει στόχο (παράλληλα με τη συγκράτηση
της φαρμακευτικής δαπάνης) τη ρεαλιστική κοστολόγηση των εγχώριων φαρμάκων και
την ενίσχυση της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας.

Όσοι εμπλέκονται στην αγορά του φαρμάκου τονίζουν ότι, εκτός από το σύστημα
κοστολόγησης που καθιερώθηκε το φθινόπωρο του 1989, μεγάλες ευθύνες βαρύνουν
τις εταιρείες εκείνες που καταφεύγουν σε τρικ που συνδέονται με τη συσκευασία,
την επαναφορά παλαιών ιδιοσκευασμάτων με νέο όνομα και την πολυφαρμακία, ενώ
μεγάλο πρόβλημα δημιουργείται με την έκρηξη της συνταγογραφίας.

ΣΥΜΦΩΝΑ με τη σχετική αγορανομική διάταξη του υπουργείου Ανάπτυξης
προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι:

* Η νοσοκομειακή τιμή καθορίζεται με βάση τη χονδρική τιμή και με έκπτωση (επ’
αυτής) 13%.

* Για τους φαρμακέμπορους ορίζεται ποσοστό μεικτού κέρδους 8% (από 7%), που
υπολογίζεται, ωστόσο, πάνω στην καθαρή τιμή παραγωγού ή εισαγωγέα (δίχως τις
εισφορές υπέρ τρίτων όπως γινόταν μέχρι σήμερα).

* Για τους φαρμακοποιούς ορίζεται ποσοστό μεικτού κέρδους 35%, το οποίο
υπολογίζεται, όμως πάνω στη χονδρική τιμή (πριν υπολογιστούν σε αυτή οι
εισφορές υπέρ τρίτων).

Εφόσον η νέα αυξημένη τιμή κοστολογίου κάποιων φαρμάκων που θα προκύψει από
την ανακοστολόγηση είναι χαμηλότερη από την τιμή της φθηνότερης ευρωπαϊκής
χώρας, θα εφαρμόζεται.

Αν προκύψει τιμή κοστολογίου χαμηλότερη της ισχύουσας και της φθηνότερης
ευρωπαϊκής χώρας παραμένει λιανική τιμή η ισχύουσα.

* Οι τιμές των φαρμάκων που είναι αντίγραφα, δηλαδή έχουν όμοια χημική σύνθεση
με τα πρωτότυπα, καθορίζονται στο 80% της τιμής πώλησης του αντίστοιχου πρωτοτύπου.

* Η ανώτατη λιανική τιμή των φαρμάκων διαμορφώνεται ως εξής: στη χονδρική
προστίθεται το νόμιμο κέρδος φαρμακοποιού και στο άθροισμα που προκύπτει
υπολογίζεται ο ΦΠΑ και μετά προστίθενται οι επιβαρύνσεις.

Οι επιβαρύνσεις θα αποδίδονται στους δικαιούχους (ΕΟΦ, ΤΣΑΥ, ΤΕΑΥΦΕ) από τους φαρμακοποιούς.

ΣΕ 80 δισ. δραχμές το χρόνο υπολογίζεται ο «αέρας» που πληρώνουμε για το
φάρμακο στην Ελλάδα και οι ένοχοι, όπως φαίνεται, είναι:

1 Το σύστημα κοστολόγησης, που καθιερώθηκε λίγο μετά το καλοκαίρι του ’89 για
να οριστικοποιηθεί μετά το 1991.

2 Τα…«κόλπα» των εταιρειών που συνδέονται με τη συσκευασία, την
επανακυκλοφορία παλαιών ιδιοσκευασμάτων αλλά με νέο όνομα, την πολυφαρμακία
και το μάρκετινγκ του τομέα, που συνδέεται με την έκρηξη της συνταγογραφίας.

Ειδικότερα το καπέλο των 80 δισ. δραχμών που μέχρι στιγμής πληρώνουν
καταναλωτές και ασφαλιστικά ταμεία προέρχεται:

* κατά 55%-60% από υπερκέρδη εταιρειών και διακινητών.

* κατά 40%-45% από επιβαρύνσεις (υπέρ τρίτων) στις τιμές των φαρμάκων.
Καθιερώνεται όμως πλαφόν και στις μειώσεις και στις ανατιμήσεις.

ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ

Ήδη με τα μέτρα που οριστικοποιούνται σήμερα στη συνεδρίαση της Επιτροπής
Τιμών και Εισοδημάτων, με βάση εισήγηση του υπουργείου Ανάπτυξης, προκύπτει
σημαντική συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης.

Συγκεκριμένα η φαρμακευτική δαπάνη του ΙΚΑ, που υπολογίζεται με τα εφετινά
δεδομένα σε 160 δισ. δραχμές, αναμένεται να μειωθεί κατά 31 δισ. δραχμές (-19%).

Πάντως οι μειώσεις στις τιμές των φαρμάκων (των ακριβών και των εισαγομένων)
φθάνει μέχρι και ποσοστό 85% και θα γίνει σε δύο δόσεις (εφέτος και του
χρόνου), ώστε να μην υπάρξει έντονη αναταραχή στην αγορά. Στα εγχώρια οι
αυξήσεις φθάνουν μέχρι και 25%, ενώ οι μειώσεις είναι μέχρι 50% για το 1997.

Σε σύνολο 6.000 φαρμάκων μειώνονται οι τιμές σε 4.100 ιδιοσκευάσματα και
αυξάνονται σε 1.900.

Προκειμένου όμως να υπάρξει συνολική αλλαγή σκηνικού απαιτείται να υλοποιηθεί
η συνολική δέσμη των μέτρων που έχει αποφασίσει από πέρυσι η κυβερνητική
επιτροπή και είναι αρμοδιότητος των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας –
Οικονομικών, Υγείας, Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ΙΚΑ κ.λπ.

ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΛΟΓΗΣΗ

Από πλευράς κοστολόγησης και τιμολόγησης των φαρμάκων, όπως επισημαίνει εν
όψει και της συνεδρίασης ο υφυπουργός Ανάπτυξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, είναι η
συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης με μείωση των τιμών των εισαγομένων
φαρμάκων, ρεαλιστική κοστολόγηση των εγχωρίων παραγομένων και ενίσχυση της
φαρμακοβιομηχανίας μας.

Πάντως, αποκαλυπτικό στοιχείο στο θρίλερ με τις τιμές των φαρμάκων που
επικρατεί στην αγορά, είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του καπέλου που πληρώνουν
καταναλωτές και Ταμεία επικεντρώνεται στα 200 πρώτα σε κυκλοφορία φάρμακα (από
πλευράς τζίρου και συνταγοράφησης), τελευταία μάλιστα γίνεται λόγος για 188 φάρμακα!

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

Εξίσου «ανατριχιαστική» είναι η επισήμανση αρμοδίων στο πλαίσιο λειτουργίας
της σχετικής επιτροπής (παρέδωσε το πόρισμά της στις αρχές του καλοκαιριού)
για τον έλεγχο των φαρμακευτικών δαπανών και τον καθορισμό των τιμών των
φαρμακευτικών προϊόντων.

Υπογραμμίζεται έτσι σχετικά:

* Δεν μπορεί να επιβαρύνεται το Δημόσιο (μέσω του ΕΟΦ) με τις ζημιές της
εισαγωγής ως συνέπεια της υπερκοστολόγησης απολύτως απαραιτήτων φαρμάκων που
αποσύρονται από την κυκλοφορία και ταυτόχρονα να πληρώνει (μέσω των
νοσοκομείων) τα υπερκέρδη με τις τιμές των υπερκοστολογημένων.

* Το όποιο σύστημα κοστολόγησης επιλεγεί, επισημαίνει ο ΕΟΦ στο ίδιο πόρισμα,
θα πρέπει:

* Να επιφέρει διορθώσεις στις τιμές εισαγομένων φαρμάκων, μερικά από τα οποία
έχουν σήμερα τιμές πολύ μεγαλύτερες από άλλες χώρες της Ευρώπης.

* Να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή.

Η ΑΓΟΡΑ

Ήδη η χώρα μας κατέχει ένα αξιοζήλευτο ρεκόρ μεταξύ ενός μεγάλου αριθμού
ευρωπαϊκών κρατών. Με συνθήκες περίθαλψης που μέχρι πρότινος δεν θα μπορούσαν
να κριθούν ως ικανοποιητικές και λειτουργία ασφαλιστικών ταμείων που έχει
οδηγήσει σε οικονομικά μεγέθη που προκαλούν πανικό, εντούτοις η Ελλάδα τα
τελευταία χρόνια είχε το υψηλότερο ποσοστό φαρμακευτικών δαπανών (1993-1995)
ως ποσοστό του ΑΕΠ (1,70%).

Μάλιστα στο διάστημα 1975-1993 αυξήθηκε η κατά κεφαλή κατανάλωση φαρμάκων από
42 σε 156 δολάρια.

Μια εξήγηση που επιχειρείται να δοθεί από βιομηχανικούς κύκλους γι’ αυτούς
τους δείκτες είναι ότι αυξήθηκε δυσανάλογα ο αριθμός των ασφαλισμένων!

Η ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ

Η ζήτηση φαρμάκων ικανοποιείται είτε μέσω των φαρμακαποθηκών είτε μέσω των
φαρμακείων. Πιο συγκεκριμένα, οι φαρμακαποθήκες αγοράζουν συνήθως με πίστωση
από τις φαρμακοβιομηχανίες και πωλούν εν συνεχεία είτε στα φαρμακεία (με
έκπτωση 8,4%) είτε στα νοσοκομεία (με έκπτωση 13%).

Στο διάστημα 1980 έως 1993 ο αριθμός των φαρμακείων αυξήθηκε κατά 86% περίπου
(από 4.138 έφτασε στις 7.693) και το 42% του συνόλου των φαρμακείων
λειτουργούν στην πρωτεύουσα. Επίσης ο αριθμός των ιδιωτικών φαρμακαποθηκών
αυξήθηκε κατά 34% (από 107 φαρμακαποθήκες το 1975 φτάσαμε στις 143 το 1985)
και το 58% από αυτές λειτουργούν στην περιοχή της πρωτεύουσας.

ΣΤΑ ΑΚΡΙΒΟΤΕΡΑ

Με το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυσε μετά το 1991 (εξομοίωση ποσοστών κέρδους)
υπήρξε στροφή των συνολικών δαπανών προς την κατηγορία των ακριβότερων
φαρμάκων. Τη στροφή αυτή διευκόλυνε και συντηρεί το γεγονός ότι, όπως αναφέρει
και μελέτη του ΣΕΒ, η αγορά φαρμάκων δεν έχει καταναλωτές που αντιδρούν
αρνητικά στις αυξήσεις των τιμών αφού τα ασφαλιστικά ταμεία ή το κράτος
καλούνται να πληρώσουν τις οποιεσδήποτε αυξήσεις κατά το μεγαλύτερο ποσοστό.

Με τον τρόπο αυτό γίνεται εμφανές ότι η κατανάλωση στα φάρμακα ουσιαστικά
καθοδηγείται από την παραγωγή και, εν προκειμένω, με τις εξελίξεις που
υπάρχουν από τις εισαγωγές.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Η αύξηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου στα φάρμακα, με την αύξηση
των εισαγωγών από 25,9 δισ. το 1991 σε 110,9 δισ. το 1994.

Με βάση τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ η ελληνική παραγωγή του 1995 σε φάρμακα ήταν
293 εκατ. συσκευασίες. Μία μόνο εταιρεία παρήγαγε το 35,3%, μία άλλη το 10%
και άλλες μικρότερα ποσοστά.

Σχετικά με το ζήτημα ύπαρξης ολιγοπωλιακών ή μονοπωλιακών συνθηκών δεν
υπάρχουν επαρκή στοιχεία αρμοδίως. Με βάση όμως την κατάταξη της κατανάλωσης
κατά θεραπευτικές κατηγορίες φαρμάκων εντοπίζονται σχετικά συμπτώματα όπως
χαρακτηριστικά αναφέρει μελέτη του ΙΟΒΕ.

Ειδικότερα τονίζεται ότι στη θεραπευτική κατηγορία των αντιελκοτικών και σε
τζίρο 12,5 δισ. δρχ. το 1995 δύο εταιρείες ήλεγχαν το 65% της αγοράς. Στα
αντιβιοτικά με τζίρο 14 δισ. δρχ. το χρόνο το 73% της αγοράς ελεγχόταν από
τρεις εταιρείες (με ποσοστά 15%, 30% και 28% αντίστοιχα).

Τέλος στις ινσουλίνες, με τζίρο 3 δισ. δρχ., μία εταιρεία είχε μερίδιο αγοράς
72% και μία άλλη 28%.

ΤΟ 1987 τα παραγόμενα στην Ελλάδα φάρμακα κυριαρχούσαν στην αγορά με 75%. Δέκα
χρόνια μετά το ποσοστό πωλήσεων των παραγόμενων φαρμάκων έχει μειωθεί αισθητά
(37%) και τα εισαγόμενα έχουν πάρει κεφάλι κατέχοντας περίπου το 46% της αγοράς.

ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

«Είναι θέμα χρόνου να εξαφανιστεί η ελληνική φαρμακοβιομηχανία», λέει στα
«ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εισαγωγέων Φαρμάκων κ. Παύλος Γιαννακόπουλος,
που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα παραγόμενα φάρμακα. «Αν δεν θέλουμε
να δούμε να μπαίνει ταφόπετρα στην ντόπια φαρμακοβιομηχανία πρέπει να
βοηθήσουμε τα δικά μας φάρμακα. Δεν είναι δυνατό να μη γίνεται κανένας έλεγχος
στα εισαγόμενα φάρμακα και για τα παραγόμενα να απαιτείται μια ολόκληρη
διαδικασία για να καθορισθεί η τιμή τους».

ΟΙ ΔΥΟ ΛΟΓΟΙ

Η συνεχής μείωση του μεριδίου της εγχώριας παραγωγής, που συνοδεύεται από
αντίστοιχη αύξηση των εισαγωγών, οφείλεται, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε δύο
βασικούς λόγους: αφενός στο σύστημα διαμόρφωσης των τιμών, που ευνοεί τα
εισαγόμενα φάρμακα και, αφετέρου, στην τάση των ξένων εταιρειών να
συγκεντρώνουν την παραγωγή των προϊόντων τους σε λίγα σημεία της Ευρώπης.

Έτσι, σύμφωνα με στοιχεία της Φαρμέτρικα, παρά το γεγονός ότι η συνολική αξία
των παραγόμενων φαρμάκων που καταναλώνονται στην Ελλάδα από τα περίπου 65 δισ.
που ήταν το 1987, ανέβηκε σχεδόν τα 222 δισ. το 1996, το ποσοστό τους (έναντι
των εισαγομένων) έπεσε κατά περίπου 38% το ίδιο διάστημα!.

ΤΑ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΑ

«Το σύστημα ευνοεί τα εισαγόμενα φάρμακα, δεν χωράει καμία αμφιβολία για
αυτό», τονίζει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος κ.
Βασίλης Αλεξάκος. «Το “πάγωμα” των τιμών, από τις αρχές του 1994, ανέβασε τις
συνολικές δαπάνες και δημιούργησε τεράστια προβλήματα στην εγχώρια παραγωγή».

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιατρικών Επισκεπτών και Α’ αντιπρόεδρος
της Ευρωπαϊκής και Διεθνούς Ένωσης κ. Γεράσιμος Κονιδάρης εντοπίζει το
πρόβλημα στην πολιτική τιμών. «Οι “φλατ” αυξήσεις καθηλώνουν τα παλαιά και
φθηνά φάρμακα, με αποτέλεσμα η φαρμακοβιομηχανία να τα αποσύρει από την αγορά
και να τα αντικαθιστά με νεώτερα και ακριβότερα», λέει ο κ. Κονιδάρης και
συνεχίζει. «Χρειάζεται διαφάνεια στην πολιτική τιμών.

Τα εισαγόμενα και τα παραγόμενα φάρμακα πρέπει να έχουν ενιαίο τρόπο
τιμολόγησης, ώστε να στηριχθεί η εγχώρια παραγωγή και να ασκηθεί πίεση προς τα
νέα εισαγόμενα για συγκράτηση των φαρμακευτικών δαπανών και διατήρηση των
θέσεων εργασίας».