ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το τελευταίο μυστικό

Σεργκέι Αϊζενστάιν. Το σκίτσο αυτό με την υπογραφή του δημοσιεύθηκε στην «Κομσομόλσκαγια Πράβντα»

Όλα τα μυστικά των διασημοτήτων, ιδίως αν είναι πικάντικα, τελικά
αποκαλύπτονται. Εκείνα του Σεργκέι Αϊζενστάιν δεν θα μπορούσε να αποτελέσουν εξαίρεση.

ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ το σκίτσο για το κοστούμι του Μαλιούτα Σκουράτοφ, του αρχηγού της
Οπριτσίνα, της μυστικής αστυνομίας του Ιβάν του Τρομερού (16ος αιώνας): τέλεια
ενδυματολογική ακρίβεια και μια ογκώδης μορφή, στο κέντρο της οποίας υψώνεται
μεγαλοπρεπώς ένας τεράστιος φαλλός, τον οποίο στηρίζει και με τα δύο του χέρια
ένας ασφαλίτης. Τριγύρω, στόματα σκύλων. Κάτω από το σκίτσο, μια υπογραφή:
Σεργκέι Αϊζενστάιν.

Σήμερα ξέρουμε γι’ αυτόν σχεδόν τα πάντα: λένε πως του άρεσαν η σοβιετική
εξουσία, οι γαλανομάτες άνδρες και οι μη παραδοσιακές σχέσεις στον κύκλο των
συντρόφων του. Λένε ακόμη πως απεχθανόταν τις ονειροπόλες και εύθραυστες
γυναίκες, στο στυλ των ηρωίδων του Τουργκένιεφ, και πως περιφρονούσε κάθε
εκδήλωση τρυφερότητας. Το γεγονός ότι ο δημιουργός του θρυλικού «Θωρηκτού
Ποτέμκιν» διασκέδαζε σ’ όλη του τη ζωή κάνοντας ερωτικά σκίτσα είχε όμως
αποσιωπηθεί ως τώρα, για ευνόητους λόγους. Οι φήμες είναι φήμες, αλλά η
δημοσίευση τέτοιων έργων του μετρ του σοβιετικού κινηματογράφου είναι κάτι που
δεν θα τολμούσε κανείς εύκολα. Αλλά ο σκηνοθέτης Μπόρις Μπλανκ αποφάσισε να
αποκαλύψει τα τελευταία μυστικά του Αϊζενστάιν: με την ευκαιρία της εκατοστής
επετείου από τη γέννηση του μεγάλου δημιουργού, η οποία θα γιορταστεί το 1998,
ο Μπλανκ γυρίζει το «Μυστήριο της γυναίκας και του κτήνους», που λογαριάζει να
το παρουσιάσει στο φεστιβάλ της Βενετίας. «Ένα άρθρο του Μαρκ Κουσνέροφ, του
διάσημου ειδικού στην τέχνη του κινηματογράφου, μας έδωσε την ιδέα να
γυρίσουμε μια ταινία με βάση τα ερωτικά σκίτσα του Αϊζενστάιν», διευκρινίζει ο
Μπλανκ στην «Κομσομόλσκαγια Πράβντα». «Οι σχέσεις του Αϊζενστάιν με τις
γυναίκες ήταν ιδιαίτερες», εξηγεί. «Τις έβλεπε ως φίλες, συμβούλους, πηγές
έμπνευσης, αλλά ποτέ δεν θεωρούσε ότι ενσάρκωναν την αγάπη, τον ερωτισμό, την
οικογένεια. Εξάλλου δεν είχε οικογένεια με τη συνήθη έννοια της λέξης ­ τη
θέση της οικογένειας είχαν γι’ αυτόν η κινηματογραφική ομάδα του και οι φίλοι.
Για τον λόγο αυτό, οι ηρωίδες του είναι δύστροπες, κυριαρχικές, αλλά ουδέποτε
θηλυκές. Εκείνες που του προκαλούσαν έκσταση ήταν πραγματικές Σκύθισσες πολεμίστριες».

Θυμηθείτε τη σκηνή της σόμπας, στον «Ιβάν τον Τρομερό»: δύο κλόουν ανάβουν μια
σόμπα στην οποία καίγονται άγγελοι. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που έχουν δει το
σκίτσο του σκηνοθέτη για τη σκηνή αυτή: μια σαρκώδης γυναίκα, επιβλητική, με
ανοιχτά τα πόδια, βγάζει από το στήθος της αγγέλους με τεράστια πέη. Κάτω από
το σκίτσο, το οποίο είχε προσφέρει στη Λύντια Ναούμοβα, την ενδυματολόγο στον
«Ιβάν τον Τρομερό», ο σκηνοθέτης είχε γράψει: «Λύντια Ιβάνοβνα, καταλαβαίνετε
τώρα την ομορφιά αυτής της σκηνής;». Ο Αϊζενστάιν είχε πει κάποτε: «Ο
καλύτερος τρόπος για να κρύβεις τα πάντα, είναι να τα αποκαλύπτεις όλα μέχρι
τέλους». Τι θα έλεγε άραγε σήμερα βλέποντας να αποκαλύπτονται σε κοινή θέα όλα
αυτά τα σκίτσα που δεν είχαν γίνει για να εκτεθούν;