Πληθαίνουν οι απατεώνες στο Ίντερνετ

Γιώργος Επιτήδιος. Στην Ελλάδα ακόμα δεν έχει παρατηρηθεί απάτη γιατί οι χρήστες είναι λίγοι

Στην εποχή του Ίντερνετ, οι κάθε λογής απατεώνες βρήκαν ένα νέο μέσο για να
«ψαρέψουν» θύματα. Η ανωνυμία του δικτύου και η απόσταση μεταξύ των χρηστών
αποτελούν πρόσφορο έδαφος για ένα καινούργιο είδος απάτης, την ηλεκτρονική.

ΤΟΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΟ Φεβρουάριο, πολλοί χρήστες του Ίντερνετ, στην Αμερική κυρίως,
βρέθηκαν προ δυσάρεστης έκπληξης όταν διάβασαν τους τηλεφωνικούς τους
λογαριασμούς: είχαν χρεωθεί χιλιάδες δολάρια για τηλεφωνήματα στη Ρωσία, τα
οποία ισχυρίζονταν πως δεν έκαναν ποτέ. Στην πραγματικότητα, τα τηλεφωνήματα
έγιναν από τους ίδιους, χωρίς όμως να το καταλάβουν, πέφτοντας έτσι θύματα
μίας ηλεκτρονικής απάτης στο δίκτυο.

Τα θύματά της είχαν συνδεθεί με μία σελίδα όπου μπορούσαν να δουν γυμνές
φωτογραφίες «δωρεάν». Για να τις δουν όμως, οι αρμόδιοι της σελίδας
συμβούλευαν τους χρήστες να «κατεβάσουν» στον υπολογιστή τους ένα ειδικό
πρόγραμμα. Πράγματι, έτσι έβλεπαν τις φωτογραφίες, έλα όμως που το πρόγραμμα
αυτό έκρυβε και ένα μυστικό: έκοβε την τοπική τηλεφωνική σύνδεση με τον τοπικό
φορέα Ίντερνετ και αυτόματα τη μετέφερε σε ένα νούμερο στη Ρωσία. Έτσι, ο
χρήστης πλήρωνε υπεραστικό τηλεφώνημα στη Ρωσία χωρίς να καταλάβει τίποτα.
Μέχρι, βέβαια, που ήρθε ο λογαριασμός του τηλεφώνου. Όσο για τους εμπνευστές
της απάτης, είχαν κάνει ειδική συμφωνία με τον ρωσικό οργανισμό
τηλεπικοινωνιών για να κερδίζουν ένα μέρος της τηλεφωνικής χρέωσης.

ΠΛΗΘΑΙΝΟΥΝ

Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Επιτήδειο, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ,
στην Ελλάδα δεν έχει γίνει ακόμα γνωστή κάποια καταγγελία για απάτη μέσω του
δικτύου, κυρίως γιατί οι χρήστες δεν είναι πολλοί. Αντίθετα, στην Αμερική και
στη Δυτική Ευρώπη πληθαίνουν ολοένα και περισσότερο. «Οι περισσότεροι τρόποι
εξαπάτησης γίνονται εδώ και χρόνια και εκτός του Ίντερνετ. Απλά, έχουν
μεταφερθεί και σε ηλεκτρονική μορφή. Στην πλειοψηφία τους έχουν σχέση με
μάρκετινγκ προϊόντων και υπηρεσιών».

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Παρακολούθησης της Απάτης στο Ίντερνετ (Internet Fraud
Watch), ένα ηλεκτρονικό παρακλάδι της Αμερικανικής Ένωσης Προστασίας
Καταναλωτών, πέντε είναι οι κύριοι τρόποι απάτης στο δίκτυο. Η δημοφιλέστερη
είναι το γνωστό «Αεροπλανάκι» ή «Πυραμίδα», όπου οι συμμετέχοντες επενδύουν
χρήματα προσδοκώντας κέρδη που ποτέ δεν έχουν. Σε μία μάλιστα περίπτωση, μία
εταιρεία με το όνομα Fortuna Alliance είχε τζίρο έξι εκατομμυρίων δολαρίων
μέσω του δικτύου από χρήστες – θύματα.

ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ

Η δεύτερη κατηγορία απατεώνων είναι αυτοί που υπόσχονται στους ανυποψίαστους
πελάτες τη δημιουργία σελίδων στο Web, π.χ. για την εταιρεία τους, ή παροχή
πρόσβασης. Εισπράττουν προκαταβολές και μετά εξαφανίζονται.

Ακολουθούν, σε συχνότητα θυμάτων, αυτοί που αγοράζουν περιφερειακά (hardware)
για τον υπολογιστή ή προγράμματα (software) σε τιμές αισθητά χαμηλότερες από
τα καταστήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις είτε η ποιότητά τους δεν είναι καλή,
και δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής ή αντικατάστασης, είτε τα προϊόντα δεν
είναι αυτά που είχαν παραγγελθεί ή δεν φτάνουν ποτέ στα χέρια των αγοραστών.

Το τέταρτο «κόλπο» το δοκιμάζουν κάποιοι που θέλουν να προσελκύσουν διαφήμιση
στο web και δίνουν στους υποψήφιους διαφημιστές πλαστά στοιχεία γύρω από τη
δημοτικότητα των σελίδων τους. «Πρόκειται για μία μορφή απάτης που συναντούμε
αποκλειστικά στο δίκτυο, μια που δύσκολα ελέγχεται ο αριθμός των χρηστών που
επισκέπτονται κάθε σελίδα», επισημαίνει ο κ. Επιτήδειος.

Θύματα της πέμπτης κατηγορίας πέφτουν συνήθως όσοι εργάζονται από το σπίτι.
Τις υπηρεσίες τους ζητούν κάποιοι κυρίως για επεξεργασία κειμένου, θέτοντας ως
όρο να αγοράσουν πρώτα από αυτούς ένα ακριβό λογισμικό. Αφού γίνει η αγορά, η
συνεργασία διακόπτεται.

ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ηλεκτρονικές απάτες γίνονται στο usenet ­ ένα τμήμα του
Ίντερνετ όπου δημιουργούνται ηλεκτρονικά κλαμπ συζήτησης γύρω από ένα θέμα,
πρόσωπο, χόμπι κ.λπ. Το web θεωρείται ασφαλέστερο. Πολλές απάτες γίνονται μέσω
αγγελιών για πώληση κάποιων προϊόντων, που μπαίνουν στο usenet.

Ένα γνωστό περιστατικό αφορούσε έναν Γιαπωνέζο που ισχυριζόταν ότι διέθετε τα
τελευταία παιχνίδια των μεγάλων εταιρειών, τα οποία ακόμα δεν κυκλοφορούσαν
στην Αμερική. Ο πελάτης έστελνε χρήματα, αλλά για αντάλλαγμα έπαιρνε ένα…
άδειο κουτί.

Η εταιρεία BlobalSportsNet υπόσχεται χρηματικά και άλλα δώρα σε όσους
συμμετέχουν στους on line διαγωνισμούς της, αλλά κανείς νικητής δεν έχει ποτέ
εισπράξει τίποτα.

Μια μορφή απάτης, που τελευταία έχει μεταφερθεί και στο Ίντερνετ μέσω
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, είναι οι λεγόμενες «νιγηριανές» απάτες. Όπως εξηγεί
ο κ. Γιώργος Επιτήδειος, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ, «στέλνουν
ένα γράμμα σε έναν επιχειρηματία λέγοντας ότι είναι κάποιος ανώτατος
αξιωματούχος της Νιγηρίας που έχει κερδίσει τεράστια ποσά από μίζες. Επειδή
όμως δεν μπορούν να τα δικαιολογήσουν, του ζητούν τον αριθμό του λογαριασμού
της τραπέζης για να τα καταθέσουν στο όνομά του και μετά να τα ξαναπάρουν
αφήνοντας ένα 10% στον επιχειρηματία. Παίρνοντας τον αριθμό λογαριασμού, συχνά
καταφέρνουν να αφαιρέσουν πολλά λεφτά».

Όσο και αν ακούγεται παράξενο, απάτες με πιστωτικές κάρτες δεν έχουν γίνει
γνωστές. Και αυτό γιατί υπάρχει ένας νόμος, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και
στις ΗΠΑ, που δίνει το δικαίωμα στον κάτοχο της κάρτας να αρνηθεί χρέωση, που
έχει γίνει χωρίς την υπογραφή του, δηλαδή μέσω τηλεφώνου ή e-mail.

ΚΑΘΩΣ οι περισσότερες ηλεκτρονικές απάτες έχουν γίνει στην Αμερική, οι αρχές
εκεί έχουν δημιουργήσει ένα δίκτυο προστασίας του χρήστη. Ειδική υπηρεσία στο
υπουργείο Δικαιοσύνης ελέγχει το δίκτυο για τέτοιες περιπτώσεις. «Ηγετικό»
ρόλο έχει αναλάβει η Υπηρεσία Παρακολούθησης Απάτης στο Ίντερνετ, ένα τμήμα
της Ένωσης Προστασίας Καταναλωτών (http: //www. fraud. org). Εκεί, μπορούν οι
χρήστες ­ από όλες τις χώρες ­ να καταγγείλουν όποια παρανομία πέσει στην
αντίληψή τους καθώς και να ζητήσουν πληροφορίες πριν αγοράσουν κάτι. Η Ένωση
Καταναλωτών, σε συνεργασία με την Ομοσπονδιακή Ένωση Εμπορίου και την Εθνική
Ομοσπονδία Εισαγγελέων, προσφέρει επίσης συμβουλές που πρέπει να ακολουθήσουν
οι χρήστες για να μην πέσουν θύματα απάτης.

*Προστατέψτε τον απόρρητο κωδικό πρόσβασής σας στο δίκτυο. Διαλέξτε μία λέξη ή
συνδυασμό γραμμάτων και αριθμών, που δεν «μαντεύεται» εύκολα και αλλάζετέ τον συχνά.

* Μην αποκαλύπτετε λογαριασμούς τραπέζης, πιστωτικών καρτών ή άλλα προσωπικά
οικονομικά στοιχεία σε κανένα web site ή on line υπηρεσία. Εκτός αν γνωρίζετε,
από πρώτο χέρι, ότι οι πληροφορίες που αναφέρονται είναι αληθινές. Μπορείτε να
απευθυνθείτε στο Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών για τις Απάτες, που διαθέτει μεγάλη
βάση δεδομένων για τις καταγγελίες στο δίκτυο.

* Μη παρασύρεστε από υποσχέσεις για δώρα, δωρεάν ταξίδια, προσφορές και
φανταχτερές ηλεκτρονικές σελίδες.

* Καταγγείλετε όποια παρανομία αντιληφθείτε, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.