«Άρρωστος» αέρας στα κτίρια

Ο αέρας που κυκλοφορεί στα μεγάλα κτίρια της Αθήνας μπορεί να προκαλέσει
προβλήματα στην υγεία όσων εργάζονται στο εσωτερικό τους. Σύμφωνα με έρευνα
που έκανε το Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο
αέρας στα κτίρια με γραφεία παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα καρκινογόνων ουσιών.

Η ΡΥΠΑΝΣΗ του αέρα από πτητικές οργανικές ενώσεις στο εσωτερικό των κτιρίων
είναι πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη στο δρόμο, έξω από τα κτίρια.
Χαρακτηριστικό είναι ότι τα καινούργια και ανακαινισμένα κτίρια είναι σε
χειρότερη κατάσταση από τα παλιά. Και αυτό, γιατί το πρόβλημα δημιουργείται
από τα καινούργια υλικά που χρησιμοποιούνται στην επίπλωση και κατασκευή τους.
«Επιπλέον, η μόνωση των κτιρίων και η μείωση της εναλλαγής αέρα βοηθά στη
συσσώρευση οργανικών ενώσεων στον εσωτερικό χώρο», εξηγεί η κ. Αργυρώ Λαγούδη,
ερευνήτρια στο ΕΜΠ. Μαζί με την κ. Μαρία Λοϊζίδου, καθηγήτρια στο Τμήμα
Χημικών Μηχανικών, ανέλαβαν τη μελέτη αυτή, που κράτησε αρκετούς μήνες, σε έξι
κτίρια της ευρύτερης Αθήνας με περισσότερους από 100 υπαλλήλους στο καθένα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μετρήσεων, το πρόβλημα συγκεντρώνεται κυρίως
στις ολικές πτητικές οργανικές ενώσεις, που ανιχνεύθηκαν σε επίπεδα κατά πολύ
μεγαλύτερα των διεθνών ορίων. Στα περισσότερα κτίρια ξεπερνούσαν τα 400
μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, τη στιγμή που οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης μιλούν για 200 μικρογραμμάρια.

Τα σημαντικότερα συμπτώματα των εργαζομένων σε αυτά τα κτίρια ήταν υπνηλία,
ερεθισμοί, δάκρυσμα των ματιών, κούραση και πονοκέφαλοι.

«Η ανίχνευση και μόνο τέτοιων ουσιών στην ατμόσφαιρα είναι ανησυχητική. Από
τις πτητικές οργανικές ενώσεις που εμφανίζονται στην ατμόσφαιρα, το βενζόλιο
και κάποιες άλλες αρωματικές ενώσεις έχουν χαρακτηριστεί ως καρκινογενείς»,
συμπληρώνει η κ. Λαγούδη.

Είναι γνωστό διεθνώς ότι οι κύριες πηγές που συνεισφέρουν στην αύξηση αυτών
των ουσιών στον εσωτερικό χώρο είναι τα υλικά κατασκευής και επίπλωσης του
κτιρίου ­ έπιπλα, μοκέτες, ταπετσαρίες, μονώσεις, μπογιές, κόλλες κ. λπ ­
προϊόντα καθαρισμού και υγιεινής, το κάπνισμα και οι κουζίνες αερίου,
βιολογικοί ρύποι ­ μύκητες, βακτήρια, ιοί ­ καθώς και διάφορες ανθρώπινες
δραστηριότητες ­ φωτοτυπικά μηχανήματα, εκτυπωτές κ.λπ.

Στα κτίρια που βρίσκονταν στο κέντρο της Αθήνας, οι ενώσεις προέρχονταν κυρίως
από τα υλικά κατασκευής αλλά και τα αυτοκίνητα, ενώ στα κτίρια των προαστίων,
η κύρια πηγή ήταν τα υλικά. «Συνεπώς, μείωση των συγκεντρώσεων μπορεί να
επιτευχθεί με την επιλογή των κατάλληλων υλικών κατασκευής και καταναλωτικών
προϊόντων με χαμηλές εκπομπές.

Πρέπει επίσης να αερίζουμε καλά το χώρο με φυσικό αερισμό, εκτός αν το κτίριο
βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, όπου η εξωτερική ρύπανση είναι αυξημένη.
Πάντως, ο μηχανικός αερισμός πρέπει να μην ανακυκλώνεται γιατί παρουσιάζει
έλλειψη οξυγόνου».

Στην προσπάθεια ελέγχου των εκπομπών από τα υλικά κατασκευής, το Πολυτεχνείο
έχει αναπτύξει, σε συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών,
μία μεθοδολογία μέτρησης των εκπομπών πτητικών οργανικών ενώσεων. Με αυτόν τον
τρόπο θα δημιουργηθεί μία τράπεζα πληροφοριών, που θα χρησιμοποιείται από
μηχανικούς και αρχιτέκτονες με σκοπό την επιλογή των κατάλληλων υλικών για την
κατασκευή των κτιρίων.

Μετρήσεις όμως έγιναν και για άλλες χημικές ουσίες: Τα ολικά αιωρούμενα
σωματίδια παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση από κτίριο σε κτίριο, χωρίς να
ξεπερνούν στις περισσότερες περιπτώσεις τα διεθνή όρια.

Οι συγκεντρώσεις του μονοξειδίου του άνθρακα ήταν αρκετά χαμηλότερες από το
όριο υγείας.

Μόνο στα κτίρια που βρίσκονταν σε περιοχές με υψηλή εξωτερική ρύπανση οι
συγκεντρώσεις ήταν υψηλότερες από το όριο ανίχνευσης, χωρίς όμως να φτάνουν
τιμές που ξεπερνούν τις διεθνείς οδηγίες.

Μεγάλη διακύμανση παρουσιάζουν επίσης οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα.

Για να υπάρχει καλός αερισμός σε ένα κτίριο, πρέπει η συγκέντρωση του
διοξειδίου του άνθρακα να μην ξεπερνά τα 1.000 ppm (μονάδα μέτρησης).

Στο εσωτερικό των κτιρίων κυμαίνονταν από 540 μέχρι 1.280 ppm, μια που
εξαρτώνται από τον αριθμό των ατόμων που βρίσκονται στο ίδιο δωμάτιο.

ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ τις χημικές παραμέτρους στο εσωτερικό των κτιρίων, οι ερευνητές
εξέτασαν τη θερμοκρασία, την υγρασία, την ταχύτητα του αέρα και τον ρυθμό του
μηχανικού αερισμού. Οι εργαζόμενοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τις συνθήκες εργασίας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι φυσικές παράμετροι στα κτίρια ικανοποιούσαν τις
διεθνείς προδιαγραφές σε γενικές γραμμές, ενώ οι υπάλληλοι χαρακτήρισαν τις
φυσικές συνθήκες από μη ικανοποιητικές έως μόλις ικανοποιητικές. Τα
σημαντικότερα προβλήματα ήταν ότι οι θερμοκρασίες του αέρα ήταν λίγο
υψηλότερες από το κανονικό, η σχετική υγρασία ήταν χαμηλή και ο θόρυβος αισθητός.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η αύξηση του αερισμού των κτιρίων είναι δυνατό
να μειώσει τις συγκεντρώσεις των πτητικών οργανικών ενώσεων στους εσωτερικούς
χώρους, όμως δεν θεωρείται η καλύτερη μέθοδος λόγω του υψηλού κόστους
ενέργειας (συστήματα αερισμού, θέρμανση) και της μικρής μείωσης της
συγκέντρωσης. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην
επιλογή των κατάλληλων υλικών κατά την κατασκευή των κτιρίων.Η έρευνα του
Πολυτεχνείου παρουσιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα στο 5ο Συνέδριο
Περιβαλλοντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, που διοργανώνεται από το Τμήμα
Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου.