[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΕΝΑ από τα θέματα που θα απασχολήσουν τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) από το φθινόπωρο είναι η διαμόρφωση της νέας
αμυντικής ταυτότητας και των νέων θεσμικών σχέσεων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή
Ένωση αφενός και τη Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ) αφετέρου. Η νέα Συνθήκη του
Άμστερνταμ (που πρόκειται να υπογραφεί επίσημα στις αρχές Οκτωβρίου) περιέχει
μια σειρά από σημαντικές νέες ρυθμίσεις για τη σχέση ΔΕΕ και Ένωσης, που δεν
προσέχθηκαν όσο θα έπρεπε από τα ελληνικά μαζικά μέσα επικοινωνίας.
Ειδικότερα, η νέα Συνθήκη προβλέπει: (α) την αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου σε θέματα άμυνας και αμυντικής πολιτικής, αρμοδιότητα που μέχρι
σήμερα δεν είχε, (β) την ανάθεση συγκεκριμένων «αμυντικών καθηκόντων»
(Petersberg tasks) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στα καθήκοντα αυτά περιλαμβάνονται
ανθρωπιστικές και σωστικές αποστολές, η αποκατάσταση και διατήρηση της
ειρήνης, η επέμβαση μάχιμων δυνάμεων για τη διαχείριση κρίσεων κ.ά.), (γ) την
ενίσχυση των θεσμικών σχέσεων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη ΔΕΕ στη βάση
της αναγνώρισης της δυνατότητας πλήρους συγχώνευσης της τελευταίας στην Ένωση,
με απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της Ε.Ε. και (δ) την υποβολή της ΔΕΕ κάτω
από την καθοδήγηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε αμυντικά θέματα που ανήκουν
στην αρμοδιότητα της Ένωσης.

Το πακέτο των ρυθμίσεων αυτών, χωρίς να συνιστά ίσως ριζική αναμόρφωση σχέσεων
και θεσμών, διαμορφώνει για πρώτη φορά τη θεσμική δυνατότητα η Ευρωπαϊκή Ένωση
να αναλάβει ουσιαστικότερο και αποτελεσματικό ρόλο στα θέματα της άμυνας και
ιδιαίτερα στον τομέα της «ήπιας άμυνας». Άλλωστε, τα περισσότερα προβλήματα,
απειλές και κίνδυνοι που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη ανήκουν στην κατηγορία
της «ήπιας άμυνας», όπως δείχνουν τα παραδείγματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας και
της Αλβανίας. Το πώς, όμως, θα αναπτυχθεί η δυνατότητα αυτή, θα εξαρτηθεί από
την ερμηνεία των σχετικών ρυθμίσεων, αλλά και από το πλέγμα των σχέσεων που θα
διαμορφωθεί ανάμεσα στην Ένωση και τη ΔΕΕ. Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι ότι
ανοίγει θεσμικά η προοπτική, ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει αμυντικές
λειτουργίες, προοπτική που ενδιαφέρει βεβαίως άμεσα την Ελλάδα.

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του
Πανεπιστημίου Αθηνών.