Το αρχιεπισκοπικό αξίωμα και η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας

ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ σου τον φυσικό, τον βάζεις ποτέ στο περιθώριο; Πολύ περισσότερο τον
πνευματικό σου πατέρα μπορείς να τον συνταξιοδοτήσεις; Τα λόγια αυτά μου έλεγε
ένας λόγιος Αγιορείτης μοναχός, όταν πριν από πολλά χρόνια γινόταν πάλι λόγος
για όριο που έπρεπε να τεθεί στους Επισκόπους. Και μου ήλθαν στο νου με τις
πρόσφατες δηλώσεις γνωστού αρχιερέα, που εδώ και αρκετά χρόνια δεν κρύβει τη
θεμιτή άλλωστε φιλοδοξία του να ανέλθει στο αρχιεπισκοπικό αξίωμα. Επ’ αυτού
ουδείς ψόγος. Θέμα και πολύ σοβαρό μάλιστα από ορθόδοξη πλευρά τίθεται, όταν
ζητάει την παραίτηση του παλιού Προκαθημένου της Εκκλησίας της Ελλάδος και
πνευματικού του πατέρα, αφού τον χειροτόνησε σε Αρχιερέα, προφανώς για να
καταλάβει τη θέση του.

Από τον καιρό που δημιουργήθηκε το πρόβλημα με την υπολειτουργία των νεφρών
του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ και την ανάγκη αιμοκάθαρσής του, άρχισε η
αναπαραγωγή ­ βοηθούν σ’ αυτήν σήμερα και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ­ της
λεγόμενης «δελφινολογίας». Μια πολύ επικίνδυνη παγίδα εκκοσμίκευσης της
Εκκλησίας και των διαδικασιών ανάδειξης των Επισκόπτων και Προκαθημένων της,
στην οποία περιέπεσε δυστυχώς και ο εν λόγω Μητροπολίτης, αφού σε συνέντευξη
που έδωσε πριν από κάμποσα χρόνια σε τοπική εφημερίδα έλεγε ότι αρχιεπίσκοπος
­ μετά βέβαια τον κ. Σεραφείμ ­ θα γίνει ή ο ίδιος ή Μητροπολίτης της
Θεσσαλίας, με πολύ αξιόλογο πνευματικό και κοινωνικό έργο.

ΑΛΛΑ ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, Εκείνος που επανέφερε την κανονική τάξη στη ζωή
της Εκκλησίας μας, που ανέπτυξε ένα πρωτοποριακό κοινωνικό έργο, που ανέδειξε
και με τη ψήφο του (και γενικότερα) και τον κραυγάζοντα Αρχιερέα, που
επιτυχέστατα οδήγησε το σκάφος της Ελλαδικής Εκκλησίας μέσα από ατραπούς και
μεγάλες τρικυμίες (σχέσεις με Πολιτεία, προσφυγές εκπτώτων της ιερωνυμικής
περιόδου στο Συμβούλιο της Επικρατείας κ.λπ.), παρά το πρόβλημα των νεφρών
του, παραμένει όρθιος φανερώνοντας αφενός μεγάλη φιλοτιμία και αποτελώντας
σημείο ενότητας για την Εκκλησία μας.

Δεν παραλείπει συνεδρία της Ιεραρχίας ή της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου που να μην
παραστεί, ενώ βρίσκεται τακτικά στο αρχιεπισκοπικό γραφείο του καθοδηγώντας το
πνευματικό, λειτουργικό, φιλανθρωπικό έργο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών με την
πλούσια πείρα του και τους ευρείς οραματισμούς του. Σε τακτική βάση (Στέγη
Κατακοίτων, Στέγη Γερόντων, Πρόγραμμα Αστέγων, Κέντρα Νεότητας, Συσσίτια,
Κέντρα Ενοριακής Αγάπης, Γενικό και Ενοριακά Φιλόπτωχα κ.λπ.), αλλά και
έκτακτη (ασθένειες, πρόσφυγες, πλημμυροπαθείς, σεισμοπαθείς κ.λπ.) και μάλιστα
έξω από τα όρια της Αρχιεπισκοπής και της Ελλάδας η αναπτυσσόμενη
δραστηριότητα είναι πολύ αξιόλογη (Αφρική, Αρμενία, Αλβανία, Ρουμανία,
Βουλγαρία, Σερβία, Ιράκ κ.λπ.). Ανοιχτό μυαλό, κρατάει ισορροπίες και
αναπτύσσει πρωτοβουλίες που βρίσκονται στην κοινωνική πρωτοπορία
(μεταμοσχεύσεις, Διάλογος με Ισλάμ, εθελοντική αιμοδοσία κ.ά.π.).

Βρίσκεται στο πηδάλιο της Αρχιεπισκοπής, όντας παράλληλα Πρόεδρος της Ιεράς
Συνόδου, επί 23 ολόκληρα χρόνια. Το διάστημα αυτό φαίνεται πολύ για μερικούς
και ιδίως για κάποιους διεκδικητές του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου. Πρέπει όμως να
κάνουν υπομονή και να μην εκτίθενται, ώσπου να έλθει από τον Θεό η ώρα. Και
πάνω απ’ όλα να προσέξουν να μην συμβάλουν στην εισαγωγή στον ιερό χώρο της
Εκκλησίας μεθόδων, που μπορεί στην πολιτική ζωή να είναι φυσικές, εδώ όμως δεν
ταιριάζουν. Αλίμονο αν η Ορθοδοξία χάσει τον πνευματικό της χαρακτήρα.

ΤΟ ίδιο ισχύει και για τις σχέσεις με την πολιτική και τους πολιτικούς. Θυμίζω
ότι ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, που δεν ταυτίσθηκε με κανένα απολύτως κόμμα,
τόνιζε πάντοτε ότι «η Εκκλησία ούτε πολιτεύεται, ούτε αντιπολιτεύεται. Είναι
μητέρα και τροφός του Γένους και αγκαλιάζει ολόκληρο τον ελληνικό λαό μη
διακρίνοντας δεξιούς, κεντρώους ή αριστερούς». Όποτε εκπρόσωποι της Εκκλησίας
αναμίχθηκαν με την πολιτική (ή και το αντίστροφο) είχαμε ολέθρια για το Έθνος
αποτελέσματα. Και όμως σημειώθηκαν και επαφές και συναντήσεις υποψηφίων με
πολιτικά κόμματα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και κάποιοι άλλοι βιάζονται. Πολύς
θόρυβος γίνεται τον τελευταίο καιρό για τα οικονομικά της Εκκλησίας,
ακριβέστερα τις Οικονομικές Υπηρεσίες της Ιεράς Συνόδου (πρώην ΟΔΕΠ). Και με
βάση όσα γράφονται, διοχετεύθηκαν ψίθυροι στον Τύπο για παραίτηση του
Αρχιεπισκόπου ή εξαναγκασμό σε παραίτηση. Αλλά ποιος έβαλε πρώτος την υπογραφή
του για τη συγκρότηση Συνοδικής Επιτροπής για να ελεγχθούν τα οικονομικά τους;
Δεν ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ;

Και για να μη δημιουργούνται εσφαλμένες εντυπώσεις, ο εκάστοτε Αρχιεπίσκοπος
Αθηνών μπορεί να λέγεται πάσης Ελλάδος, όμως για να μεταβεί λ.χ. στη Μητρόπολη
Ορεστιάδος πρέπει να ζητήσει άδεια από τον οικείο ιεράρχη, ο οποίος έχει πλήρη
πνευματική κυριότητα στη μητροπολιτική του περιφέρεια. Έτσι σήμερα οι 79
Μητροπολίτες της Ελλαδικής Εκκλησίας αναπτύσσουν στα πλαίσια των ποιμαντικών
τους καθηκόντων, σημαντικές οι πιο πολλοί δραστηριότητες κοινωνικού,
φιλανθρωπικού κ.λπ. χαρακτήρα. Λειτουργούν συνολικά πάνω από 750 κοινωφελή
ιδρύματα (νοσοκομεία, άσυλα ανιάτων, στέγες γερόντων, εκπαιδευτήρια, σχολές
αγιογραφίας και βυζαντινής μουσικής, συμβουλευτικοί σταθμοί κατά των
ναρκωτικών, ιδρύματα για δυσπροσάρμοστα παιδιά κ.λπ.). Οι ίδιοι μετέχουν ανά
πενταετία στα συνοδικά όργανα, όταν καλούνται να συγκροτήσουν τη Διαρκή Ι.
Σύνοδο (6 από τις παλαιές λεγόμενες και 6 από τις νέες χώρες, με πρόεδρο
πάντοτε τον Αρχιεπίσκοπο) και εκπροσωπούν την Εκκλησία σε διεθνή συνέδρια,
οργανισμούς κ.λπ.

Η Εκκλησία είναι θεοΐδρυτος οργανισμός, έχει κεφαλή της τον Χριστό και βασικό
σκοπό τη σωτηρία του ανθρώπου. Μπορεί να ενδιαφέρεται για τον όλο άνθρωπο, τα
προβλήματά του τα πνευματικά, αλλά και τα σωματικά, τις ανάγκες του, όμως δεν
είναι ένας οιοσδήποτε φορέας κοινωνικού ή άλλου χαρακτήρα. Η ζωή της Εκκλησίας
συνεχίζεται πάντοτε (οι επίσκοποί της έχουν αποστολική διαδοχή και η θεία
λειτουργία τελείται εν ονόματί του) χωρίς να ταυτίζεται με την προσωπική
περίπτωση οιουδήποτε λειτουργού της, σε όποια βαθμίδα της ιεροσύνης κι αν
ανήκει, αν είναι διάκονος, πρεσβύτερος ή Επίσκοπος. Κλήρος και λαός δεν πρέπει
να ξεχνούμε ποτέ ότι αποτελούμε σώμα Χριστού κι όχι εκλέκτορες της πολιτικής,
για να ακούμε ότι ο λαός ζητάει την παραίτηση του Αρχιεπισκόπου. Δεν ηχούν
διόλου ωραία αυτά κι ας μας επιτραπεί ως μέλη συνειδητά της Εκκλησίας να
διαμαρτυρηθούμε, έστω κι αν λέγονται από υπεροχικά πρόσωπα σ’ αυτήν, όπως οι Επίσκοποι.

Στην Ορθοδοξία τους γεροντάδες τους αγαπούμε, τους σεβόμαστε, τους
συμβουλευόμαστε. Η παρουσία τους ανάμεσά μας είναι ευλογημένη από τον Θεό. Στο
θέλημά του ας εναποθέσουν και οι υποψήφιοι τις, επαναλαμβάνω, θεμιτές
φιλοδοξίες τους. Το θέλημά Του δεν εκβιάζεται. Θα έλθει η ώρα κάποτε. Ως τότε
ο αυτοσυγκρατημός είναι η πιο ευεργετική για κάθε υποψήφιο τακτική.

Ο Ι.Μ. Χατζηφώτης είναι διευθυντής Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων της
Αρχιεπισκοπής Αθηνών.