Το πράσινο δένδρο της απασχόλησης

Οι πολιτικοί που κυβερνάνε σήμερα την Ευρώπη έχουν το νου τους κυρίως στην
ανάπτυξη και τους ποσοτικούς δείκτες που την διέπουν. Τα υπόλοιπα και κυρίως
την απασχόληση τείνουν να τ’ αφήσουν στην τύχη τους, σ’ αυτό δηλαδή που
εξωραϊσμένα αποκαλείται «στην αγορά».ΚΙ ΕΠΡΕΠΕ να ξεσηκωθεί όλη η Ευρώπη
ενάντια στα καραγκιοζιλίκια της «σύγκλισης» για να ορθωθεί επιτέλους ένας
αυτόνομος λόγος για την ανεργία. Αλλά κι αυτός πάει αμέσως να συγκαλυφθεί από
το βασικό επιχείρημα ότι «η ανάπτυξη δημιουργεί νέες ευκαιρίες απασχόλησης»
και κατά συνέπεια μια δεξιά, φιλελεύθερη πολιτική είναι σε τελική ανάλυση αριστερή.

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Παράγει πράγματι η ανάπτυξη απασχόληση;

Ο τύπος λόγου χάρη της ανάπτυξης που βασίζεται αμιγώς στην εκβιομηχάνιση,
ελάχιστα συνεισφέρει στην απασχόληση. Πιο συγκεκριμένα, από τα επίσημα
στοιχεία των εγκρίσεων του αναπτυξιακού νόμου 1892/90 προκύπτει ένα μέσο ύψος
επενδύσεως ανά απασχολούμενο της τάξεως των 70 εκατ. δρχ., πράγμα που σημαίνει
ότι το σύνολο των επενδυτικών σχεδίων στη βιομηχανία, ύψους μέχρι 3 τρισ. δρχ.
που θα χρηματοδοτηθούν από το πακέτο Delors ΙΙ, θα απορροφήσει… 42.000
ανέργους. Σταγόνα δηλαδή στον ωκεανό των 380.000 σημερινών ανέργων, οι οποίοι
για να απορροφηθούν θα απαιτούσαν το μυθικό ποσό των… 26 τρισ. δρχ. σε
αμιγώς βιομηχανικές επενδύσεις.

Η δε εισαγωγή των νέων τεχνολογιών και του «εκσυγχρονισμού» στη βιομηχανία,
που βελτιώνει την παραγωγικότητα της εργασίας με ρυθμό 200%-300% ανά 30ετία
(πηγή: U.S., Sensus of Manufacturers), τείνει να αφήσει μέσα σε μια γενιά ως
άνεργους το μεγαλύτερο μέρος των βιομηχανικών εργαζομένων. Κι αυτό μπορεί να
αντισταθμιστεί μόνο από μια αέναη βιομηχανική ανάπτυξη μέσου ρυθμού 2%-3%
ετησίως, πράγμα όμως που μόνο πρόσκαιρα είναι δυνατό!

Αλλά και οι λοιπές μορφές ανάπτυξης βασισμένες στο μεγάλου μεγέθους λιανικό
εμπόριο (πολυκαταστήματα, υπεραγορές), παρ’ όλες τις θετικές τους επιπτώσεις
στις τιμές των προϊόντων, ελάχιστα συνεισφέρουν στην απασχόληση, λόγω του
επίσης μεγάλου ύψους του απαιτουμένου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο.

Τι είναι λοιπόν εκείνο που σώζει την απασχόληση;

Μα τι άλλο από τις μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους, που με
ελάχιστη καταβολή κεφαλαίου ανά εργαζόμενο αποτελούν και τον αχανή χώρο, το
μεγάλο καζάνι όπου παράγεται η απασχόληση.

Ο γιγαντισμός λοιπόν και η αλόγιστη λατρεία της παραγωγικότητας και της
ανταγωνιστικότητας «βλάπτουν σοβαρά την απασχόληση». Και οι βλαπτόμενοι, οι
μικρομεσαίοι, τα θύματα τελικά του γιγαντισμού και της ανταγωνιστικότητας,
είναι τελικά εκείνοι που επωμίζονται ­ εκ των πραγμάτων ­ το κοινωνικό βάρος
της διατήρησης των θέσεων εργασίας.

Αυτό το έχουν καταλάβει πολύ καλά στο διευθυντήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
(αυτοί δηλαδή που προωθούν την πολιτική που τελικώς παράγει την ανεργία) και
εξέδωσαν τη Λευκή Βίβλο για την απασχόληση, που σε συνδυασμό με το άρθρο 10
του κανονισμού του Περιφερειακού Ταμείου δίνουν έμφαση στις τοπικές
πρωτοβουλίες στους τομείς της ποιότητας ζωής και στις υπηρεσίες εκ του
σύνεγγυς ως πηγές νέων θέσεων απασχόλησης. Παιδικοί σταθμοί, μέριμνα
ηλικιωμένων, κέντρα συμβουλών, ανακαίνιση κατοικιών, τοπικός τουρισμός και
πολιτιστικές εκδηλώσεις, παραδοσιακά επαγγέλματα, χειροτεχνία, καθαριότητα,
προστασία περιβάλλοντος και τοπίου, ανακύκλωση, είναι τομείς ελάχιστου
επενδυτικού κόστους και μεγάλης εντάσεως απασχόλησης.

Αν δε αυτά ιδωθούν σε συνδυασμό με την αυτοαπασχόληση και τη συμπλήρωση του
εισοδήματος από περιθωριακές και παραμελημένες πηγές, όπως γεωργία μικρού
κλήρου, λαχανόκηποι, μερική εργασία κατ’ οίκον κ.ά., τότε αναδεικνύονται
καθαρά οι πραγματικές πηγές της απασχόλησης αλλά και η στρατηγική προς τούτο.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ – ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα πλαίσια αυτά εμφανίζουν οι δραστηριότητες σχετικά με
το περιβάλλον και την οικολογία.

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απασχολούν περισσότερους εργάτες απ’ ό,τι οι
ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί με άνθρακα ή πετρέλαιο.

Η ανακύκλωση και οι βιολογικοί καθαρισμοί απασχολούν περισσότερους απ’ ό,τι οι
χωματερές ή το απλό δίκτυο υπονόμων κι ο σιδηρόδρομος περισσότερους απ’ ό,τι
τα οδικά δίκτυα. Ο καθαρισμός των ακτών αναβαθμίζει το τουριστικό εισόδημα
απασχολώντας τοπικό δυναμικό, ενώ η φύλαξη των δασών σώζει έναν πολύτιμο
φυσικό πόρο, προσφέροντας σημαντική εποχική εργασία, σε αντίθεση με το κάψιμό
τους, την υπερβόσκηση και την οικοπεδοποίηση που είναι για λίγους επικερδής
αλλά για τους πολλούς ζημιογόνος.

Στις ΗΠΑ, στον τομέα και μόνο του ελέγχου της ρύπανσης απασχολούνται περί τα 3
εκατ. άτομα, δηλαδή το 2,5% των εργαζομένων, που στα δικά μας μέτρα
αντιστοιχούν στο 25% περίπου των ανέργων μας. Μικρομεσαίοι, λοιπόν, τοπικές
πρωτοβουλίες, ποιότητα ζωής, περιβάλλον είναι το πεζικό που θα δώσει τη μάχη
ενάντια στην ανεργία.

Και την ώρα που οι πολιτικοί μας και οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών αναζητούν
μέσα από μια δεξιά πορεία να φθάσουν, κάνοντας τον γύρο της γης, στο αριστερό
πέρας της, οι λαοί της Ευρώπης μέσα από τοπικές πρωτοβουλίες και υπερτοπικά
δίκτυα θα πρέπει να επιβιώσουν μέσα στον διεθνή ανταγωνισμό, καλλιεργώντας το
πράσινο δέντρο της απασχόλησης.

Αυτό θα σώσει όχι μόνο τις θέσεις εργασίας, αλλά και το περιβάλλον, τις
παραδόσεις και την ποιότητα της ζωής, που είναι άλλωστε και το ζητούμενο.