Οι… τελευταίοι φοιτητές εξωτερικού

Καμιά φορά συμβαίνει είδηση να είναι η… απουσία είδησης: Τη στιγμή που οι
εξαγγελθείσες μεταρρυθμίσεις στο χώρο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης έχουν ως
έναν από τους κυριότερους στόχους τον περιορισμό της «διαρροής» δεκάδων
χιλιάδων νέων μας στα ΑΕΙ του εξωτερικού, το μέγεθος αυτού του φαινομένου
είναι, εδώ και 3 χρόνια, άγνωστο!

ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ τρελό ­ και είναι ­ αλλά το 1994, που καταργήθηκαν οι
συναλλαγματικοί περιορισμοί, σταμάτησε και η καταγραφή των Ελλήνων φοιτητών
του εξωτερικού. Έκτοτε, δεν γνωρίζουμε απολύτως τίποτα γι’ αυτούς, λόγω
τεχνικών προβλημάτων καταγραφής και της αδυναμίας συντονισμού μεταξύ
υπουργείου Παιδείας και Τραπέζης της Ελλάδος, που επικαλούνται «τεχνική
αδυναμία» και αναρμοδιότητα να συνεχίσουν τις μετρήσεις.

Και όμως, ειδικά από τότε κι ύστερα, θα έπρεπε να ξέρουμε, αφού το 1994
αποδείχθηκε ορόσημο και για τη φοιτητική μετανάστευση, αλλά και για την
εξάπλωση των ξένων ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα, ενώ η απουσία καταγραφής
θα έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των
μεταρρυθμίσεων που προωθούνται, παρά μόνο με υποθέσεις γύρω από παρωχημένα στοιχεία.

ΤΙ ΕΧΕΙ ΣΥΜΒΕΙ;

Ο υπεύθυνος του Τμήματος ειδικών εγκρίσεων συναλλάγματος της Τραπέζης της
Ελλάδος κ.Ιω. Δαφαλιάς εξηγεί ότι τον Δεκέμβριο εκείνου του έτους ανακοίνωσε
στο υπουργείο Παιδείας απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας, ότι δεν μπορεί πλέον να
συνεχίσει την εργασία που επί χρόνια ολόκληρα διεκπεραίωνε επιτυχώς το τμήμα
του, τροφοδοτώντας με στοιχεία τις εκπαιδευτικές έρευνες.

Εξαιτίας της κατάργησης των περιορισμών στην εξαγωγή συναλλάγματος, που μόλις
είχε γίνει, η Τράπεζα της Ελλάδος δεν είχε πλέον τον τρόπο και την υποχρέωση
να καταγράφει ­ μέσω των αιτήσεων χορήγησης σπουδαστικού συναλλάγματος ­ τον
αριθμό, τον προορισμό και το είδος σπουδών των Ελλήνων φοιτητών σε ΑΕΙ της
αλλοδαπής, όπως συνέβαινε μέχρι τότε. Γιατί, πλέον, οι τράπεζες δεν ήταν
υποχρεωμένες να τηρούν ονομαστικούς φακέλους για κάθε σπουδαστή και να τους
αποστέλλουν στην Κεντρική Τράπεζα, αφού η μόνη προϋπόθεση πια ήταν το
συνάλλαγμα να μην ξεπερνά τα 2.000 ECU το μήνα.

Τότε, το τμήμα Στατιστικών Παιδείας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, εξηγεί
η υπεύθυνη κ. Λίτσα Χονδρού, ζήτησε από πολλές μεγάλες τράπεζες να της
υποδείξουν τον τρόπο ώστε να συνεχιστεί η μέτρηση. «Αλλά μας είπαν ότι δεν
γίνεται να τηρούν στοιχεία οι ίδιες. Από την πλευρά μας, όμως, δεν έχουμε
τρόπο να κάνουμε την καταγραφή αυτή. Αν οι τράπεζες δεν μπορούν, για εμάς
είναι τεχνικά αδύνατον».

Από τότε, λύση δεν βρέθηκε. Το θέμα απλά ξεχάστηκε. Όσα στοιχεία δημοσιεύονται
κατά καιρούς στον Τύπο για τους φοιτητές εξωτερικού είναι επανάληψη των
τελευταίων στατιστικών του 1994. Έτσι, σήμερα, κανείς δεν γνωρίζει πόσοι είναι
και πού βρίσκονται οι φοιτητές του εξωτερικού, ούτε πόσοι από αυτούς που
σπουδάζουν ιδιωτικά στην Ελλάδα διοχετεύονται τελικά σε ξένα ιδρύματα!

Αυτά τα τρελά συμβαίνουν στη χώρα που έχει το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητικής
μετανάστευσης στην Ευρώπη (14%), τη στιγμή που εντείνεται η συζήτηση περί
ιδιωτικών πανεπιστημίων και προγραμματίζονται μεταρρυθμίσεις με στόχο τον
περιορισμό ενός φαινομένου, τη διάσταση του οποίου… υποθέτουμε. Το 1995, η
διαρροή συναλλάγματος υπολογιζόταν σε 200 δισ. το χρόνο για τους περίπου
30.000 φοιτητές στα ΑΕΙ του εξωτερικού και το κονδύλι για τη φοίτηση των
περίπου 27.000 σε συνεργαζόμενα εργαστήρια σε περίπου 30 δισ. δρχ.

Σήμερα, τι να κάνουν οι… τελευταίοι φοιτητές εξωτερικού; Καλά θα είναι μάλλον…