ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Να σωθεί η έρευνα

Στις 26 Ιουνίου βρισκόμουν στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ­ μετείχα σε ένα διεθνές
Συνέδριο για τις Θεωρίες της Σχετικότητας. Ξαφνικά, βλέπω το μεγάλο χολ του
Ιδρύματος να γεμίζει από ανθρώπους.

Σκέφτηκα ότι αυτήν τη φορά τουλάχιστον οι πανεπιστημιακοί μας ήλθαν να
παρακολουθήσουν το Συνέδριο! Αφελής ελπίδα! Περί τίνος επρόκειτο, λοιπόν;
Επρόκειτο για τους ερευνητές και τους εργαζόμενους στο ΕΙΕ, οι οποίοι
απεργούσαν διότι το Ίδρυμα αδυνατούσε να τους πληρώσει τους μισθούς τους.

Αλλά τι είναι το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ); Είναι ένα από τα μεγαλύτερα
ερευνητικά ιδρύματα της χώρας. Ιδρύθηκε το 1958 (με πρωτοβουλία, εν πολλοίς,
του αείμνηστου διεθνούς φήμης χημικού Λεωνίδα Ζέρβα). Πρόεδροί του υπήρξαν
προσωπικότητες όπως ο Λ. Ζέρβας, ο Κ.Θ. Δημαράς, ο Ν. Σβορώνος, ο Γ.
Βουδούρης, για να αναφερθώ μόνο σε εκείνους που δεν ζουν. Το ΕΙΕ στεγάζεται σε
ένα ωραίο κτίριο στη Β. Κωνσταντίνου 48. Διαθέτει ερευνητικά Ινστιτούτα, τόσο
στον χώρο των Φυσικών όσο και των Κοινωνικών Επιστημών. Το πλήθος των
δημοσιεύσεων, άρθρα σε περιοδικά και βιβλία, εδώ και στο εξωτερικό, έχουν
καθιερώσει το ΕΙΕ ως ένα σημαντικό ερευνητικό κέντρο. Το ΕΙΕ διαθέτει τη
μεγαλύτερη βιβλιοθήκη επιστημονικών περιοδικών στην Ελλάδα και το Εθνικό
Κέντρο Τεκμηρίωσης, το οποίο προσφέρει τεράστιες υπηρεσίες στους Έλληνες ερευνητές.

Το ΕΙΕ χρηματοδοτείται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας
(ΓΓΕΤ). Η κρατική χρηματοδότηση για το 1997 είναι 1.550 εκατ. δρχ., πολύ
κατώτερη από τις ανάγκες του Ιδρύματος. Και η ελλειμματική χρηματοδότηση δεν
άρχισε φέτος! Έτσι, στα τέλη του 1996, τα χρέη του Ιδρύματος είχαν φθάσει τα
576 εκατ. δρχ. Το ΕΙΕ αναγκαστικά προχώρησε σε εσωτερικό δανεισμό από τον
λογαριασμό ερευνητικών προγραμμάτων, ύψους 365 εκατ. δρχ. Παρά ταύτα, τα
συσσωρευμένα χρέη οδήγησαν στην αδυναμία του Ιδρύματος να πληρώσει τους
μισθούς του Ιουνίου. Το συνολικό έλλειμμα του ΕΙΕ είναι της τάξεως του 1 δισ.
δρχ. και παρά τις υποσχέσεις των αρμοδίων, δεν εκτελείται τελεσίδικη απόφαση
του Αρείου Πάγου για καταβολή των δεδουλευμένων (72 εκατ. δρχ.) στο ερευνητικό
προσωπικό. Πέρα απ’ αυτό: Εδώ και 18 μήνες έχει διακοπεί η συνδρομή βασικών
επιστημονικών περιοδικών. Συνολικά το ΕΙΕ βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.

Λοιπόν τι χρειάζεται για να σωθεί το ΕΙΕ; Σε πρώτη φάση 576 εκατ. δρχ.
Συνολικά 1 δισ. δρχ. Είναι αδύνατον λοιπόν να εξοικονομηθεί το μέτριο (με τα
ελληνικά μέτρα) αυτό ποσόν, από κάποιο κονδύλιο του προϋπολογισμού ή από κάπου
αλλού; Ας πάρουμε δύο εντελώς πρόσφατα γεγονότα.

Στα «ΝΕΑ» (27/6/97) διαβάσαμε ότι η «διάσημη» (με τα κριτήρια των καναλιών
κ.λπ.) ιρλανδική κομπανία U2 θα δώσει συναυλία στα πλαίσια της Πολιτιστικής
Πρωτεύουσας στη Θεσσαλονίκη. Ωραία! Να τους ακούσουμε και αυτούς, να
καλλιεργηθούμε μουσικά! Τι ζητούν λοιπόν οι Βόρειοι φίλοι για να μας
διασκεδάσουν μία και μοναδική βραδιά; Τίποτε! 650 εκατ. δραχμές, δηλαδή 74
εκατ. περισσότερα από το χρέος του ΕΙΕ. Αλλά φυσικά δεν είναι μόνον αυτό. Τα
καλά παιδιά πέτυχαν τεχνική υποστήριξη, εξέδρα ύψους 20 μέτρων, ξενοδοχείο με
σάουνα και ειδικές κλιματολογικές συνθήκες (μην πιαστεί η φωνή τους!). Τέλος,
καθ’ ότι οικολόγοι (!!) ειδικό μάγειρα φυτικών τροφών. Επιπλέον: 2,5 δισ. δρχ.
για ασφάλεια ζωής θεατών!

Ποιοι λοιπόν αποφάσισαν αυτή τη χρηματική κραιπάλη, που μόνον αυτή μας
εμφανίζει ως ανόητους υπανάπτυκτους που υποκλίνονται δουλικά μπροστά στους
δήθεν πολιτισμένους; Και δεν υπάρχουν ποινικές ευθύνες για την ανήκουστη αυτή
σπατάλη του δημόσιου χρήματος; Ο κ. Πάνος Θεοδωρίδης και οι συν αυτώ είναι
άμοιροι ευθυνών; Τι κάνει ο αρμόδιος εισαγγελέας; Και ο υπουργός Πολιτισμού,
διαπρεπής πανεπιστημιακός, θα ανεχθεί αυτό τον εξευτελισμό;

Δεύτερο παράδειγμα: Η νέα Μεγάλη Ιδέα του Έθνους είναι η Ολυμπιάδα του 2004! Η
μεγάλη διεθνής φιέστα της σπατάλης και της αποχαύνωσης. Κατά τους αρμοδίους,
αν την «κερδίσουμε» (κερδίζω και εγώ, αλλά θα φροντίσω να μην έχω τηλεόραση),
ο προϋπολογισμός της φαίνεται ισοσκελισμένος (έσοδα 402 δισ. ­ προβλεπόμενα!).
Αλλά κατά ανεξάρτητους μελετητές, τα έξοδα θα ξεπεράσουν το 1 τρισ. δρχ. και
το κράτος θα αναγκασθεί να πληρώσει (δηλαδή εμείς θα πληρώσουμε) 500-900 δισ.

Λοιπόν; Λοιπόν είναι πολύ εύκολο να σωθεί το ΕΙΕ: Αλλά γι’ αυτό χρειάζεται
πολιτική βούληση. Αλλά η πολιτική βούληση προϋποθέτει κάποια κλίμακα αξιών,
που στην κορυφή της δεν θα βρίσκονται οι αποχαυνωτικές φιέστες. Τι λέει ο
αξιότιμος κύριος Πρωθυπουργός και πανεπιστημιακός δάσκαλος;

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.