Ένα άλλο Μάαστριχτ

Η πρόσφατη νίκη του αριστερού συνασπισμού και των οικολόγων στη Γαλλία,
φαίνεται ότι λειτούργησε απελευθερωτικά για την ψυχή και τη συνείδηση της
ευρωπαϊκής κοινωνίας. Γιατί ­ επιτέλους ­ έπειτα από 5 περίπου χρόνια,
κατάφερε να αρθρώσει έστω και έμμεσα το προφανές ερώτημα:«ΓΙΑΤΙ αυτά τα
κριτήρια για την περίφημη σύγκλιση και όχι κάποια άλλα;». Ίσως, μάλιστα, το
γενικό δέος και η παγερή σιωπή, που είχαν επιβληθεί γύρω από τους τρεις
μαγικούς αριθμούς της σύγκλισης, σ’ αυτό ακριβώς χρησίμευαν. Στο να καλύψουν
το αυθαίρετο του προσδιορισμού τους και να εμποδίσουν έναν διάλογο αναθεώρησής τους

Το πρώτο, λοιπόν, βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι αν μπορούν να υπάρξουν
«αντικειμενικά» κριτήρια συμμόρφωσης των ευρωπαϊκών οικονομιών στη διαδικασία
της σύγκλισής τους! Πιο απλά, τι θα πείραζε αν το όριο για τον πληθωρισμό και
το έλλειμμα του Δημοσίου διαμορφωνόταν στο 5% αντί του 3% και το εξωτερικό
χρέος στο 100% αντί του 60%.

Θα ήταν λιγότερο σκληρό το ευρώ; Ε, λοιπόν, και τι μ’ αυτό; Τι θα πάθουν οι
λαοί της Ευρώπης αν το κοινό τους νόμισμα διολισθαίνει κάθε χρόνο 1%-2% έναντι
του δολαρίου ή του γιέν; Το πολύ πολύ να βελτιώσει και τις εξαγωγές!

Κι εδώ μπαίνει το επόμενο ερώτημα: Ποιος και πότε αποφάσισε ότι στόχος του
κοινού νομίσματος είναι η σκληρότητα κι όχι η κατοχύρωση της κοινοτικής
αλληλεγγύης, μέσω της στήριξης των ασθενέστερων οικονομιών; Όπως ακριβώς,
δηλαδή, όταν η Δυτική Γερμανία ενσωμάτωσε το ανατολικογερμανικό μάρκο σε πλήρη
ισοτιμία κατά την ένωση των Γερμανιών, προφανώς ως ένδειξη αλληλεγγύης προς
τους συμπατριώτες της!

Το τελευταίο και πιο κρίσιμο ερώτημα είναι αν υπάρχει δεξιό κι αριστερό
Μάαστριχτ, αν δηλαδή η πορεία σύγκλισης είναι ουδέτερη πολιτικά ή μπορεί να
έχει πρωτευόντως αναπτυξιακό είτε κοινωνικό χαρακτήρα, αν είναι αδιάφορη ή
μπορεί να είναι φιλική, είτε καταστροφική προς το περιβάλλον, την παράδοση, τα
τοπικά ήθη κι έθιμα, τη διαφορετικότητα των επιμέρους πολιτισμών.

Και βεβαίως, μόνον ένας παγερός μονεταριστής ή ένας άκρατος νεοφιλελεύθερος θα
μπορούσε να συνηγορήσει για την ουδετερότητα της πορείας σύγκλισης.

Γιατί, είναι ηλίου φαεινότερο, ότι η ταχύτητα και ο τρόπος προσέγγισης στη
μείωση του πληθωρισμού και των ελλειμμάτων σηματοδοτούν εκείνους που κυρίως
ωφελούνται, άρα και ποιους υπηρετούν εκείνοι που τα εφαρμόζουν.

Και είναι, βεβαίως, ιστορικό γεγονός, ότι το πάνω χέρι στη διαμόρφωση των
ποσοτικών μεγεθών για τα κριτήρια σύγκλισης, το είχε το υπερσυντηρητικό μπλοκ
των Ευρωπαίων (κυρίως των Γερμανών) Χριστιανοδημοκρατών, καθώς και η
διευθυντική ελίτ της Κομισιόν.

Αυτοί είναι που άρπαξαν, κατά το 1992, την ευκαιρία της προβολής του οράματος
της σύγκλισης για να εξωραΐσουν τα πράγματα και να ποδηγετήσουν τις
περιφερειακές οικονομίες σε μια πορεία αυθαίρετη, σκληρά αναπτυξιακή και
παγερά αδιάφορη για τις κοινωνικές, πολιτιστικές, ή περιβαλλοντικές της επιπτώσεις.

Στην προσπάθειά τους αυτή, βρήκαν πρόσφορο έδαφος στα κόμπλεξ του ευρωπαϊκού
Νότου, ότι τάχα είναι τεμπέληδες και ανίκανοι για εξυγίανση των οικονομιών
τους. Αυτό εκφράστηκε και ως δουλοπρέπεια των κυβερνήσεων, ως «σύνδρομο του
κακού μαθητή», μπρος στους Ευρωπαίους (ιερο)εξεταστές τους.

Δυστυχώς, τα περασμένα χρόνια, μοναδική αντιπολίτευση ήταν οι διάφοροι
εθνικιστές ή γραφικοί λαϊκιστές, που το μόνο που κατάφεραν ήταν να
γελοιοποιήσουν την άποψη της αντίθεσης, καθώς επίσης και τα εναλλακτικά
κινήματα, που λόγω μικρού μεγέθους, ηχούσαν ως φωνή βοώντος εν τη ερήμω.

Ως εκ τούτου, η σημασία της πρόσφατης νίκης του μπλοκ των αριστερών δυνάμεων
και των οικολόγων συνίσταται στο ότι καταδείχθηκε ο σχετικισμός και η
αυθαιρεσία, αλλά και η υπερσυντηρητική ιδεολογική σκοπιά τής μέχρι σήμερα
κατεστημένης πορείας σύγκλισης. Παράλληλα, όμως, διαφάνηκε καθαρά και το είδος
των πολιτικών δυνάμεων που θα μπορούσαν να υλοποιήσουν ένα άλλο Μάαστριχτ. Κι
αυτοί δεν είναι άλλοι από τους σοσιαλιστές, αποκαθαρμένους από τους
κρυφονεοφιλελεύθερους και τους άτεγκτους μονεταριστές που ελλοχεύουν μέσα
τους, σε συνεργασία με το εξυγιασμένο κομμάτι της κλασικής Αριστεράς και τη
συμμετοχή των εναλλακτικών κινημάτων με αιχμή τούς οικολόγους.

Το άλλο Μάαστριχτ θα είναι πολιτικό κι όχι οικονομίστικο, άμεσης εφαρμογής και
μίας ταχύτητας, χωρίς αποκλεισμούς, για μια Ευρώπη με κοινωνική ευαισθησία και
κοινοτική αλληλεγγύη, με σεβασμό στη ιδιαιτερότητα της τοπικής παράδοσης και
των επιμέρους πολιτισμών και με κατεύθυνση τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη
διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος.

Για μια Ευρώπη που μπορεί να ζήσει με λιγότερα, αλλά καλύτερα!

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι χημικός μηχανικός – περιβαλλοντολόγος.