Περιμένουμε πιο ανθρώπινο το Μάαστριχτ ΙΙ

«ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ τεχνοκράτης ­ είμαι πολιτικός», επιμένει ο Γιάννος Κρανιδιώτης να
λέει σε όσους τον χαρακτηρίζουν ως έναν από τους μεγαλύτερους «ειδικούς» σε
θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υφυπουργός Εξωτερικών, σήμερα, με αρμοδιότητα τον
μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της εξωτερικής πολιτικής, δεν ξεχνά ­ εν μέσω
Κυπριακού, Αλβανικού, ελληνοτουρκικών κ.ά. ­ τον τομέα που υπηρέτησε τόσα
χρόνια. Άλλωστε, πριν αναλάβει καθήκοντα υφυπουργού ήταν εκπρόσωπος της
Ελλάδας στη Διακυβερνητική Διάσκεψη.

Παραμονές της Συνόδου Κορυφής του Άμστερνταμ, ο κ. Κρανιδιώτης αποτιμά τις
συνέπειες που μπορεί να έχει η νίκη των Εργατικών στη Βρετανία και των
Σοσιαλιστών στη Γαλλία, τόσο για τα εθνικά μας θέματα όσο και για την πορεία
της Ελλάδας προς την ΟΝΕ:

«Είναι φυσικό, για μια σοσιαλιστική κυβέρνηση να θεωρεί ως θετική εξέλιξη τη
νίκη αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων. Σε μία πρώτη φάση, πιστεύω ότι ο
νέος συσχετισμός δυνάμεων στην Ευρώπη, η επικράτηση, δηλαδή, στις 13 από τις
15 χώρες-μέλη αριστερών κυβερνήσεων, θα δημιουργήσει μία άλλη “ατμόσφαιρα”».

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

«Χωρίς να αναμένω ριζική ανατροπή του σκηνικού, δίνω κυρίως έμφαση στις τάσεις
που διαγράφονται και στη δυναμική που αναπτύσσεται. Περιμένουμε, λοιπόν, κατ’
αρχήν, ένα πιο ανθρώπινο ύφος του Μάαστριχτ ΙΙ, μία μεγαλύτερη έμφαση στην
οικονομική πτυχή της ΟΝΕ. Στο επίκεντρο των αλλαγών, αναμφίβολα, θα βρίσκεται
το θέμα της απασχόλησης. Το εύρος των αλλαγών θα εξαρτηθεί από τα περιθώρια
χαλάρωσης της μακροοικονομικής προσαρμογής, χωρίς ανατροπή της πορείας προς το
ενιαίο νόμισμα. Το εύρος των αλλαγών θα εξαρτηθεί, επίσης, και από τη
γενικότερη αμηχανία της Αριστεράς την τελευταία δεκαετία, όσον αφορά τη
διατύπωση μίας συνολικής εναλλακτικής πρότασης.

Προφανώς, οι επιπτώσεις της νέας πραγματικότητας σε κάθε χώρα θα είναι
διαφορετικές. Στο οικονομικό επίπεδο, η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας δεν
νομίζω ότι δίνει περιθώρια χαλάρωσης της προσπάθειας προσαρμογής. Ιδιαίτερη
σημασία έχει, ωστόσο, στο σημείο αυτό, η δυνατότητα επικράτησης αντιλήψεων που
ενθαρρύνουν τη θετική δράση της Ένωσης και που αντιμετωπίζουν το κοινωνικό
κράτος ως συστατικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Στο πολιτικό επίπεδο,
λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά και άλλα συμφέροντα κάθε χώρας, εξ ορισμού οι
αριστερές κυβερνήσεις δείχνουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον σεβασμό των αρχών
του διεθνούς δικαίου, στα ανθρώπινα δικαιώματα κ.λπ.».

Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

ΕΡ.: Σε λίγες ημέρες οι «15» θα συναντηθούν στο Άμστερνταμ, υποτίθεται για
να ακυρώσουν τη νέα συνθήκη που προέκυψε από τη Διακυβερνητική. Θα ήθελα να
σας ρωτήσω ποιες είναι οι πιθανότητες να υπάρξει συμφωνία στο Άμστερνταμ, αλλά
και αν η Ελλάδα έχει λόγους να επείγεται για την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας.

ΑΠ.: Μπορεί κανείς να επιχειρηματολογήσει τόσο υπέρ όσο και κατά της αναβολής.
Σύμφωνα, ωστόσο, με τις πρόσφατες εκτιμήσεις, δεν αποκλείεται η Διακυβερνητική
να κλείσει στο Άμστερνταμ. Η βρετανική κυβέρνηση προσπαθεί να αντισταθμίσει
τις επιπτώσεις της συγκατάθεσής της στο Κοινωνικό Πρωτόκολλο, προωθώντας
δεσμεύσεις σε επίπεδο συνθήκης για τη διασφάλιση της ευέλικτης λειτουργίας της
αγοράς εργασίας. Η νέα γαλλική κυβέρνηση μοιάζει να θέλει να δώσει κάποια
στίγματα της δικής της αντίληψης στη νέα Συνθήκη. Πέραν της κατανοητής
επιθυμίας της Ολλανδίας να σφραγίσει την προεδρία της με επιτυχία, υπάρχει η
ανησυχία της Γερμανίας, μήπως η παράταση της διαπραγμάτευσης οδηγήσει σε
καθυστέρηση της απόφασης για το ποιες χώρες θα περάσουν στην τρίτη φάση της
ΟΝΕ, εξέλιξη που μπορεί να επηρεάσει τις εκλογές του Οκτωβρίου 1998.
Ορισμένοι, επίσης, αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο, η παράταση της
Διακυβερνητικής να οδηγήσει σε αναβολή της ίδιας της Νομισματικής Ένωσης.

Από πλευράς της, η Ελλάδα δεν έχει σοβαρούς λόγους που να την αναγκάζουν να
υποστηρίζει επίσπευση των διαπραγματεύσεων, έστω ολοκλήρωσή της στο
Άμστερνταμ. Πιστεύω, ωστόσο, ότι η παράταση της διαπραγμάτευσης έχει νόημα
μόνο εφόσον υπάρχει σοβαρός πολιτικός λόγος ή εφόσον δοθεί η δυνατότητα για
ουσιαστικές πολιτικές αλλαγές.

Οι αλλαγές αυτές, που, όπως ήδη ανέφερα, αναμένεται ότι θα εντοπιστούν στο
κεφάλαιο των πολιτικών της Ένωσης, της απασχόλησης και της κοινωνικής
πολιτικής, υποστηρίζονται από την Ελλάδα και αποτελούν μία από τις βασικές μας
προτεραιότητες στην παρούσα διαπραγμάτευση».

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΡ.: Ποιοι οι στόχοι της Ελλάδας από τη διαπραγμάτευση;

ΑΠ.: Σε πολύ γενικές γραμμές, οι στόχοι και οι επιδιώξεις της Ελλάδας στη
διαπραγμάτευση για την αναθεώρηση της Συνθήκης του Μάαστριχτ διακρίνονται στις
εξής κατηγορίες: α) Ανάπτυξη της Ευρώπης των Πολιτών μέσω της εμβάθυνσης
πολιτικών για κρίσιμα προβλήματα του πολίτη, κυρίως στον χώρο της απασχόλησης
και της κοινωνικής πολιτικής, αλλά και στο περιβάλλον, την προστασία του
καταναλωτή, την εκπαίδευση, τις περιοχές με ιδιαίτερα προβλήματα, όπως τα
νησιά, τους νέους κ.λπ., μέσω της κατοχύρωσης μηχανισμών προστασίας των
θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών και οικονομικών
δικαιωμάτων, μέσω της εγκαθίδρυσης εσωτερικού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και
δικαιοσύνης και, τέλος, μέσω της θέσπισης κανόνων για τη διαφανέστερη
λειτουργία των θεσμών και την απλοποίηση των Συνθηκών. β) Διατήρηση της
θεσμικής ισορροπίας και προετοιμασία για τη διεύρυνση μέσω της αναβάθμισης του
ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κατεύθυνση της ευρύτερης νομιμοποίησης
της λειτουργίας των θεσμών, απλοποίηση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων,
ενίσχυση των μηχανισμών πολιτικού και διοικητικού ελέγχου, διεύρυνση του
πεδίου εφαρμογής της ειδικής πλειοψηφίας, σε συνδυασμό με τη διασφάλιση των
ζωτικών συμφερόντων των χωρών-μελών. γ) Εμβάθυνση της εξωτερικής δράσης της
Ένωσης και ανάπτυξη της ΚΕΠΠΑ, μέσω ενίσχυσης της εξωτερικής ταυτότητας της
Ένωσης, του εμπλουτισμού των κοινών αρχών και στόχων, της σταδιακής
οικοδόμησης της ευρωπαϊκής ταυτότητας για την άμυνα και την ασφάλεια. Εδώ
τίθεται και το θέμα της κατοχύρωσης του απαραβίαστου των συνόρων της Ένωσης.

Αν και η διαπραγμάτευση για την αναθεώρηση της Συνθήκης δεν έχει ακόμα
ολοκληρωθεί, οι μέχρι σήμερα εξελίξεις είναι αρκετά ενθαρρυντικές, λαμβάνοντας
μάλιστα υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των συζητήσεων, ενώ τίποτα δεν
συμφωνείται, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία για το σύνολο.

Η ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΕΡ.: Πώς εκτιμάτε την προοπτική της ΟΝΕ;

ΑΠ.: Σύμφωνα με το ισχύον μέχρι στιγμής χρονοδιάγραμμα, στις αρχές του 1998,
μετά δηλαδή το τέλος της Διακυβερνητικής, θα ληφθεί η απόφαση για το ποιες
χώρες θα υιοθετήσουν από 1.1.1999 το ενιαίο νόμισμα. Η επιλογή θα γίνει στη
βάση των πραγματικών οικονομικών αποτελεσμάτων κατά το έτος 1997. Εξ ου και ο
«αγώνας δρόμου», θα μπορούσε να πει κανείς, προκειμένου οι μακροοικονομικές
επιδόσεις των χωρών-μελών να πλησιάσουν κατά το τρέχον έτος τα επίπεδα που
θέτουν τα κριτήρια του Μάαστριχτ. Η πρόσφατη διάσταση απόψεων μεταξύ του
καγκελάριου Κολ και του διοικητή της Μπούντεσμπανκ, όσον αφορά την ανατίμηση
των αποθεμάτων χρυσού, δείχνει το μέγεθος των προσπαθειών που καταβάλλονται
στην κατεύθυνση αυτή, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζονται ακόμα και
από χώρες σαν τη Γερμανία.

Στο πλαίσιο αυτό, ήδη, η νέα γαλλική κυβέρνηση, εκφράζοντας τον σκεπτικισμό
της για τη μηχανιστική αντίληψη με την οποία προωθείται η Νομισματική Ένωση,
τάχθηκε υπέρ της ενδυνάμωσης της οικονομικής πτυχής, μέσω αναβάθμισης της
διαδικασίας συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, που για λόγους συμβολικούς
θα μπορούσε να οδηγήσει στη θέσπιση Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής. Ή, στην
ίδια λογική, επανεξέταση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, προς
λιγότερο περιοριστική κατεύθυνση.

Μία τέτοια εξέλιξη, που δεν απαιτεί αναθεώρηση της Συνθήκης, θα μπορούσε να
συνδυασθεί με μία περισσότερο πολιτική ερμηνεία των κριτηρίων μικροοικονομικής
σύγκλισης της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Η έμφαση στην τάση των προς μέτρηση
μεγεθών και λιγότερο στο απόλυτο μέγεθός τους. Επίσης, δεν απαιτεί αναθεώρηση
Συνθήκης, και στο μέτρο που δεν οδηγεί σε ανατροπή της πορείας προς το ενιαίο
νόμισμα, επιτρέπει μία προοδευτικότερη ανάγνωση της Συνθήκης.

Πρόκειται για θετικές, όσον αφορά την Ελλάδα, εξελίξεις και, σε τελευταία
ανάλυση, για θέσεις που έχουμε ήδη υποστηρίξει, είτε σχολιάζοντας τη λογική
της Συνθήκης του Μάαστριχτ είτε κατά τη διαπραγμάτευση του δικαίου της ΟΝΕ.

Ήδη ανέφερα τις ελάχιστες έως ανύπαρκτες δυνατότητες που έχει η Ελλάδα για τη
χαλάρωση της μακροοικονομικής προσαρμογής που ακολουθείται. Όμως, η
υπογράμμιση και του πολιτικού χαρακτήρα της απόφασης που θα ληφθεί, έχει
ιδιαίτερη σημασία, στην περίπτωση μάλιστα που η Ελλάδα βρεθεί μόνη ή σχεδόν
μόνη εκτός της ζώνης του ενιαίου νομίσματος, σε σχέση πάντα με τις χώρες
εκείνες που θέλουν να συμμετέχουν στην τελική φάση της ΟΝΕ.