Κλείνουν τα «παράθυρα»

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση με τις προτάσεις για αναθεώρηση του Συντάγματος
συμφωνούν να κλείσουν οριστικώς και αμετακλήτως όλα τα «παράθυρα» για
προσλήψεις και μονιμοποιήσεις υπαλλήλων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

ΕΤΣΙ η κάθε κυβέρνηση δεν θα βρεθεί ποτέ άλλοτε μπροστά σε πίεση ομάδων
εργαζομένων, όπως αυτή που της ασκήθηκε πρόσφατα από εργαζομένους στην
καθαριότητα, για τη μονιμοποίηση εκτάκτων υπαλλήλων η σύμβαση των οποίων
συνεχώς ανανεωνόταν.

Η αντίστροφη μέτρηση της πελατειακής σχέσης πολίτη – κομμάτων και οι ομαδικές
προσλήψεις υπαλλήλων ­ το γνωστό βόλεμα των ημετέρων ­ στον δημόσιο τομέα,
κυρίως παραμονές εκλογών, άρχισε από την τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα
Παπανδρέου. Παρά την τρίχρονη εφαρμογή του νέου συστήματος προσλήψεων μέσω του
ΑΣΕΠ, η καχυποψία του πολίτη, που απεγνωσμένα ζητεί μία θέση εργασίας, δεν
έχει εξαλειφθεί τελείως. Ο δε υπουργός του ΠΑΣΟΚ, που εισηγήθηκε και
υποστήριξε αδιάλλακτα τον θεσμό, ο κ. Αναστάσιος Πεπονής, «εισέπραξε»,
ιδιαίτερα στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση, τη δυσαρέσκεια των εκλογέων που
προσδοκούσαν να «αξιοποιήσουν» την ψήφο τους με μία θέση εργασίας στο Δημόσιο.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΟΥΛΗΣΗ

Σήμερα, που οι εκλογές φαίνονται μακριά, τα δύο μεγάλα κόμματα συμπίπτουν στο
να κλείσουν οριστικά το θέμα των προσλήψεων δεσμεύοντας εαυτούς και αλλήλους
με ειδική πρόβλεψη που θα περιληφθεί στο Σύνταγμα. Η πρότασή τους έχει ήδη
βρει υποστηρικτές τους ήδη εργαζομένους στο Δημόσιο, ενώ το ίδιο το ΑΣΕΠ μέσω
του προέδρου κ. Μιχ. Παπαδάκη, επίτιμου αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, ζητεί
τη συνταγματική κατοχύρωση της ανεξαρτησίας του οργάνου αλλά και την επέκταση
του αντικειμενικού συστήματος προσλήψεων και σε τομείς, οι οποίοι σήμερα δεν
καλύπτονται από τις ισχύουσες διατάξεις.

Για το θέμα, ο πρώτος λόγος, δικαίως, ανήκει στον πρώην υπουργό Προεδρίας και
σήμερα βουλευτή του ΠΑΣΟΚ κ. Αναστάσιο Πεπονή, ο οποίος εκφράζει την ελπίδα
του ότι και τα δύο κόμματα «θα συμφωνήσουν σε συνταγματική ρύθμιση που θα
εγγυάται τη διάρκεια και σταθερότητα του νέου συστήματος και την ανεξαρτησία
του ΑΣΕΠ».

«Οι προτάσεις του 1995 και των δύο κομμάτων για αναθεώρηση του Συντάγματος,
είχαν περιλάβει ως αντικείμενο ρύθμισης και το σύστημα των προσλήψεων και
διορισμών», τονίζει ο κ. Πεπονής. «Όμως», θεωρεί, «πληρέστερη και
ριζοσπαστικότερη την πρόταση του ΠΑΣΟΚ». Γιατί «αναθέτει την εποπτεία και τον
έλεγχο εφαρμογής του συστήματος σε ανεξάρτητη αρχή. Υπάγει στο νέο σύστημα
όλον το δημόσιο τομέα, αποκλείει οι προσλήψεις για πρόσκαιρες (εποχικές κ.λπ.)
ανάγκες να λειτουργούν ως “παράθυρο” για κατάληψη θέσεων και προβλέπει την
ακυρότητα κάθε διάταξης σε υπουργική απόφαση, διάταγμα ή και νόμο, η οποία θα
διασπούσε τη γενική αρχή. Επιτρέπει την εξαίρεση κατηγοριών, για τις οποίες
ισχύουν άλλα ανάλογα συστήματα (π.χ. γιατρών ΕΣΥ, δικαστικών κλπ.)».

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΕΠ

Ο κ. Πεπονής, ωστόσο, δεν παραγνωρίζει τη σημασία να ανατεθεί σε μία
ανεξάρτηση αρχή, που δεν υπόκειται σε κυβερνητικό έλεγχο, αρμοδιότητα με
πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες. Η ανάθεση τέτοιων αρμοδιοτήτων στο ΑΣΕΠ,
σημειώνει, είναι «πλήρως δικαιολογημένη». Με τον νόμο που καθιέρωσε το ΑΣΕΠ «η
κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου προχώρησε σε μία μετωπική ρήξη με νοσηρότητες
που επί δεκαετίες υποβαθμίζουν την πολιτική ζωή της χώρας. Το αίτημα του νέου
πολίτη να διεκδικήσει απασχόληση στον δημόσιο τομέα, είχε καταστεί εργαλείο
εξαγοράς συνειδήσεων, ευτελισμού του πολίτη, κοινωνικών αδικιών και αναξιοκρατίας».

Και βέβαια η μεταρρύθμιση δεν ήταν διόλου εύκολη υπόθεση. «Πολίτες τους
οποίους εμείς οι πολιτικοί τους είχαμε εξοικειώσει με αυτές τις μεθοδεύσεις»,
θα πει ο κ. Πεπονής, «παράγοντες που αντλούσαν την πολιτική και κοινωνική τους
υπόσταση από μεσολαβητικούς ρόλους, διοικήσεις υπουργείων και οργανισμών με
εξουσιαστική νοοτροπία, αντιδράσανε και κάποιοι ακόμα αντιδρούν».

ΝΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΘΕΙ

Στο επιβαρυμένο παρελθόν του πολιτικού κόσμου στον τομέα των προσλήψεων
αναφέρεται ο καθηγητής του Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που
διετέλεσε και μέλος του ΑΣΕΠ κ. Β. Σκουρής υποστηρίζοντας την ενίσχυση του
θεσμού με συνταγματική κατοχύρωση. «Η αναγκαιότητα ενός ανεξάρτητου οργάνου με
αποστολή την εφαρμογή ενός αδιάβλητου συστήματος προσλήψεων στο Δημόσιο είναι
πλέον κοινός τόπος», αναφέρει ο κ. Σκουρής. Και προσθέτει: «Όλα ανεξαιρέτως τα
θεσμικά όργανα της ελληνικής πολιτείας περιβάλλουν το ΑΣΕΠ με εμπιστοσύνη, οι
βουλευτές έχουν αντιταχθεί με επιτυχία σε σποραδικές απόπειρες νόθευσης του
συστήματος με τη μέθοδο των τροπολογιών σε νομοσχέδια, τα πολιτικά κόμματα
έχουν καταθέσει όμοιες προτάσεις για τη συνταγματική καθιέρωση του Συμβουλίου
στο πλαίσιο της συζητούμενης αναθεώρησης, η δε κοινή γνώμη στηρίζει τον θεσμό,
κυρίως μετά τις θετικές εμπειρίες του θεσμού στον διαγωνισμό του 1995».

«ΑΝΙΣΧΥΡΟΣ ο Συνήγορος του Πολίτη όσο και ο ίδιος ο πολίτης», θα καταγγείλει ο
πρώην υπουργός και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Αναστάσιος Πεπονής, αμφισβητώντας
εντόνως την αποτελεσματικότητα του απλού διαμεσολαβητικού του ρόλου, που έχει
μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας και πολίτη.

«Στην Ελλάδα ο πολίτης ταλαιπωρείται ή προσβάλλεται, κυρίως από λειτουργίες
και μηχανισμούς εξουσίας και εξουσίασης, δηλαδή από δημόσιους και ιδιωτικούς»,
επισημαίνει ο κ. Πεπονής. «Τον ταλαιπωρούν χρονοβόρες διαδικασίες,
διασταυρούμενες ή και συμπλεκόμενες αρμοδιότητες, παραπομπές από τον
“αναρμόδιο” στον “αρμόδιο” ή στον “συναρμόδιο”. Αυτές τις χρονοβόρες
διαδικασίες, αλλά και τον κυκεώνα των αρμοδιοτήτων τις παράγουν κυβερνήσεις,
βουλευτές, αλλά και δήμαρχοι».

Κατά τον κ. Πεπονή, αυτόν «τον ταλαιπωρούμενο ανώνυμο πολίτη ελάχιστα ή και
διόλου δεν θα τον προστατεύσει ο εισαγόμενος “συνήγορός” του». Από την άλλη
πλευρά, οι υποστηρικτές του Συνηγόρου προτείνουν την κατοχύρωση του θεσμού από
το Σύνταγμα. Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης, κ.
Ανδρέας Λοβέρδος, υπεραμύνεται του θεσμού, θεωρώντας «τον Συνήγορο συμβολισμό
του δημοκρατικού πολιτεύματος». Αποδίδει τις αντιδράσεις (για γκρίνιες και
μεμψιμοιρίες κάνει λόγο) στον φόβο που προκαλεί ο Συνήγορος στους πολιτικούς,
ενώ ενισχύεται το ενδιαφέρον των πολιτών για τον θεσμό.

«Επειδή ο Συνήγορος δεν έχει αρμοδιότητα να εκδίδει εκτελεστές πράξεις, αλλά
απλώς να συμβουλεύει και να δίνει λύσεις στην ταλαιπωρία του πολίτη από το
κράτος. Επειδή, δηλαδή, αποτελεί από τη φύση του στοιχείο ενός πολιτισμού
διαλόγου και στηρίζεται στον κοινωνικό αντίκτυπο της μομφής, στην αποδοχή της
κοινής γνώμης και συνεπώς στο αίσθημα ντροπής εκείνου του κρατικού υπαλλήλου
που δημοσίως θα κατηγορείται για κακοδιοίκηση, ο Συνήγορος πρέπει να έχει τα
εξής χαρακτηριστικά: να είναι ικανός, επικοινωνιακός και πρόσωπο κοινής
αποδοχής», τονίζει ο κ. Λοβέρδος, υποστηρίζοντας ότι τελικώς η επιλογή του
προσώπου πρέπει να γίνεται από τη Βουλή και αυτό να κατοχυρωθεί συνταγματικά.

ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ του δημοσιοϋπαλληλικού κόσμου έχουν ήδη οι περισσότερες προτάσεις
των κομμάτων για την αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων που αναφέρονται
στους δημοσίους υπαλλήλους, όπως προκύπτει από τις προτάσεις που υποβάλει η
ΑΔΕΔΥ. Η οποία, από την άλλη πλευρά, προδικάζει τεράστιες αντιδράσεις στην
περίπτωση που τεθεί θέμα άρσης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων…

Η ΑΔΕΔΥ, λοιπόν, είναι κατηγορηματικά αντίθετη και θεωρεί απαράδεκτη «κάθε
τυχόν ιδέα που θα φαλκιδεύει τη μονιμότητα, εν όλω ή εν μέρει». Και προτείνει:

* Να κατοχυρωθεί η λειτουργία του ΑΣΕΠ και ο «νόμος Πεπονή» για αδιάβλητες,
αντικειμενικές προσλήψεις στο Δημόσιο, αλλά και το σύστημα της «μοριοποίησης»
για τις υπηρεσιακές μεταβολές των υπαλλήλων (μεταθέσεις, αποσπάσεις, μετατάξεις).

* Να απαγορευθεί ρητά η μονιμοποίηση εκτάκτων, εποχικών κ.ά. υπαλλήλων.

* Να προβλεφθεί και κατοχυρωθεί ο θεσμός των συλλογικών διαπραγματεύσεων
εργασίας, που ισχύει σήμερα στον ιδιωτικό τομέα.

* Να αρθούν οι περιορισμοί στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (ιδίως η
απαγόρευση συμμετοχής και δράσης στους κόλπους πολιτικών κομμάτων), καθώς και
η απαγόρευση στους δημοσίους υπαλλήλους να θέσουν υποψηφιότητα σε βουλευτικές
εκλογές αν δεν παραιτηθούν έναν χρόνο νωρίτερα.

ΙΣΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

«Η εφαρμογή της αρχής της αξιοκρατίας πρέπει είναι αμιγής, ώστε να εμπεδωθεί
στους Έλληνες πολίτες η πεποίθηση ότι οι επιλογές κατά τους διορισμούς σε όλες
γενικώς τις περιπτώσεις είναι αποκλειστικώς και μόνο αποτέλεσμα της εφαρμογής
αυτής, και, συνεπώς, ότι όλοι οι πολίτες, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθετήσεως,
έχουν ίσες ευκαιρίες, υπό τη αυτονόητη προϋπόθεση ότι κινούνται μέσα στα όρια
που διαγράφει ο καταστατικός χάρτης της χώρας». Αυτό ενστερνίζεται και
διατρανώνει με κάθε τρόπο (προφορικώς και γραπτώς στις ετήσιες εκθέσεις του
ΑΣΕΠ) ο σημερινός πρόεδρος κ. Μιχάλης Παπαδάκις, επίτιμος αντιπρόεδρος του
Αρείου Πάγου.