Επιλογή ανάμεσα σε δικτατορία και Α. Παπανδρέου!..

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ πρέσβης Τάλμποτ έστειλε μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική επιστολή προς
τον Αμερικανό υπουργό Εξωτρικών, λίγο πριν γίνει η δικτατορία του ’67. Ο
Αλέξης Παπαχελάς γράφει γι’ αυτήν:

Το μεσημέρι της 14ης Απριλίου, ο επικεφαλής της φρουράς της Βουλής θυροκόλλησε
το διάταγμα για τη διάλυση του σώματος.

Το διάταγμα προέβλεπε τη διεξαγωγή εκλογών στις 28 Μαΐου και τη σύγκληση της
νέας Βουλής στις 5 Ιουλίου 1967.

Ο Τάλμποτ αποφάσισε, εν όψει των εξελίξεων, να ειδοποιήσει τον υπουργό των
Εξωτερικών Ντην Ρασκ ότι η κρίση στην Ελλάδα είχε φθάσει σε επικίνδυνο σημείο.
Την παραμονή της προκήρυξης των εκλογών συνέταξε προσωπική επιστολή προς τον
Ρασκ, στην οποία τόνιζε: «Με θλίψη σας αναφέρω πως ήλθε η ώρα να υψώσω
προειδοποιητικά σήματα από την Ελλάδα για επικείμενη θύελλα». Χωρίς πολλές
περιστροφές, ο Τάλμποτ έγραφε πως «μέσα από απανωτά ανόητα σφάλματα η αστάθεια
που εκδηλώθηκε μετά τις 15 Ιουλίου 1965 έχει πλέον χειροτερεύσει σε σημείο που
να υπάρχει κίνδυνος πρώτης τάξεως χάους. Η χώρα οδηγείται σε μιαν άγρια
επιλογή ανάμεσα στη δικτατορία και στις επιθέσεις υπό την καθοδήγηση του
Ανδρέα Παπανδρέου εναντίον της μοναρχίας και των συμμαχιών της Ελλάδος με
ξένες δυνάμεις».

ΠΡΩΤΗ Η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ

Ο πρέσβης σημείωνε πως «εφόσον οι εκλογές είναι ελεύθερες και διεξαχθούν υπό
το σημερινό εκλογικό σύστημα, ο Παπανδρέου προβλέπεται ότι θα αποσπάσει την
απόλυτη πλειοψηφία και πάντως σίγουρα η Ε.Κ. θα είναι το πρώτο κόμμα. Αυτό το
αποτέλεσμα δεν θα ήταν τόσο άσχημο», πρόσθετε, «αν ο Γεώργιος Παπανδρέου
έβγαινε από τις εκλογές ως το πραγματικό αφεντικό. Στα 80 του όμως χρόνια,
έχει χάσει το προβάδισμα (από βιολογική άποψη) έναντι του γιου του Ανδρέα, ο
οποίος προς το παρόν είναι ο μόνος άλλος δυναμικός ηγέτης στο κόμμα.

Μια κυβέρνηση με τον Ανδρέα να διοικεί είτε από το παρασκήνιο είτε στο πηδάλιο
θα μετέτρεπε τη στρατιωτική ιεραρχία σε όργανο που θα ελέγχεται από το κόμμα.
Έτσι θα σπάσει ουσιαστικά ο έλεγχος και η επιρροή του βασιλέα και των άλλων
ισχυρών κέντρων επιρροής στη χώρα».

Ο Τάλμποτ συνέχισε την ανάλυσή του: «Για τις ΗΠΑ, τα προγράμματα εσωτερικής
πολιτικής που υποστηρίζει ο Ανδρέας δεν θα προκαλέσουν τόση ζημιά. Θα δώσουν,
όμως, την αφετηρία από την οποία θα ασκήσει εξωτερική πολιτική που θα θυμίζει
έντονα μεσογειακή έκδοση του Μπούτο (Πακιστανού ηγέτη που είχε ταυτιστεί με το
κίνημα των αδεσμεύτων). Οι άνετες και ικανοποιητικές ελληνοαμερικανικές
σχέσεις των τελευταίων 20 ετών θα υποχωρήσουν αναπόφευκτα και τη θέση τους θα
πάρουν εντάσεις που αντιμετωπίζουμε τώρα όχι μόνο στις σχέσεις μας με το
Πακιστάν αλλά και με πολλές άλλες χώρες. Οι Σοβιετικοί δεν θα αργήσουν να
εκμεταλλευθούν την κατάσταση».

ΕΤΟΙΜΑΖΑΝ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ

Ο Τάλμποτ εξηγούσε ακόμη πόσο κοντά στη δικτατορία βρισκόταν η χώρα, δεδομένου
ότι η ΕΡΕ, οι σύμβουλοι του παλατιού και ο στρατός προετοίμαζαν το πραξικόπημα
για τον Μάιο, εφόσον διαφαινόταν ότι θα κέρδιζε τις εκλογές η Ε.Κ.

Ο πρέσβης έθετε μετά το κρίσιμο ερώτημα: «Πώς να ξεφύγουμε από τη Σκύλλα και
τη Χάρυβδη;… Η Ελλάδα βαδίζει τώρα σε εκλογές στις 28 Μαΐου, με τον βασιλέα
να ελπίζει ότι η ΕΡΕ θα εξασφαλίσει αρκετή υποστήριξη ώστε να μην έχει την
πλειοψηφία η Ε.Κ. Αυτό το αποτέλεσμα, που είναι ακόμη εφικτό αλλά όχι πιθανόν,
θα ήταν αποδεκτή λύση. Θα επέτρεπε στον βασιλέα να επιμένει σε μετεκλογική
συμμαχία χωρίς την ΕΔΑ και με αποκλεισμό του Ανδρέα από ευαίσθητα υπουργεία
που έχουν να κάνουν με θέματα ασφαλείας». Αυτός ήταν ο στόχος και της μυστικής
επιχείρησης που είχε προτείνει ο Τάλμποτ στα μέσα Φεβρουαρίου. Παρά την
απόρριψη της παλαιότερης πρότασής του από την αρμόδια επιτροπή, επανέφερε την
ιδέα και μάλιστα με δραματικό τρόπο: «Πιστεύω ότι πρέπει να προωθήσουμε αυτό
το αποτέλεσμα με διπλωματικά και όποια άλλα μέσα έχουμε στη διάθεσή μας. Αν
και θα γίνουμε στόχος κατηγοριών για συνεργασία με τη δεξιά, αυτό είναι
προτιμότερο από τις άλλες διαγραφόμενες εναλλακτικές λύσεις».