ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σύγχρονο Πανεπιστήμιο

Κύριο χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι η ταχύτητα με την οποία
μεταβάλλονται τα πάντα. Όλα τρέχουν και αλλάζουν στη βαθύτερη υφή και ουσία
τους.Ετσι και η εκπαίδευση δεν μπορεί να παραμείνει στάσιμη. Πρέπει να
ανανεωθεί για να βοηθήσει τον μαθητή και τον φοιτητή να προσαρμοστεί στις
αλλαγές και να ενταχθεί ομαλά στη σημερινή κοινωνία, με τα γνωστά σοβαρά προβλήματα.

Η προσαρμογή αυτή είναι επιτακτική ανάγκη να γίνει σε όλες τις βαθμίδες της
εκπαίδευσης, ιδιαίτερα όμως στα Πανεπιστήμια. Τα Πανεπιστήμιά μας εξακολουθούν
να λειτουργούν με παλαιά πρότυπα και δεν έχουν προσαρμοστεί, όπως θα έπρεπε,
στις σύγχρονες απαιτήσεις. Η ευθύνη γι’ αυτό βαρύνει όλους μας. Τα πολιτικά
κόμματα, τις εκάστοτε κυβερνήσεις, αλλά και τους φοιτητές και πανεπιστημιακούς.

Τελικό αποτέλεσμα της ευθύνης όλων ανεξαιρέτως των ανωτέρω είναι το
Πανεπιστήμιο να μην ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παρόντος και στις
προσδοκίες του μέλλοντος. Καιρός είναι πλέον το Πανεπιστήμιο να ακολουθήσει
σωστούς προσανατολισμούς και να αγωνιστεί για την οργανωτική και επιστημονική
του αναβάθμιση και για την παροχή υψηλής ποιότητας σπουδών, προπτυχιακών, αλλά
και μεταπτυχιακών.

Αυτός είναι και ο μόνος τρόπος, ώστε τα Πανεπιστήμιά μας να δημιουργήσουν
υπεύθυνους και ικανούς επιστήμονες, άξιους να ανταγωνιστούν τους Ευρωπαίους
συναδέλφους τους.

Το Πανεπιστήμιο πρέπει να παρέχει στους φοιτητές νέες γνώσεις και εμπειρίες
και να τους μαθαίνει σύγχρονες μεθόδους εργασίας και μάθησης, εφαρμόζοντας
στην πράξη σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας. Η ανάπτυξη της ερευνητικής μάθησης
του φοιτητή και ο εθισμός στην αυτοδιδαχή είναι πρωταρχικά στοιχεία της εκπαίδευσης.

Τα σημερινά Πανεπιστήμια στηρίζονται πολύ στην αποστήθιση και τη μηχανική
μάθηση που, χωρίς να το θέλουν, καταπνίγουν ή αμβλύνουν την κριτική και
ελεύθερη σκέψη, τη δημιουργική φαντασία, την επινοητικότητα και την
περιέργεια. Το αποτέλεσμα είναι ενδεχομένως να δημιουργούνται νυσταλέα
πνεύματα και οι φοιτητές να οδηγούνται σε πνευματική μυωπία και νωθρότητα,
λόγω του περιορισμού της σκέψης τους και την παρεμπόδιση της εκδήλωσης των
δημιουργικών τους δυνάμεων.

Χρειαζόμαστε ένα νέο Πανεπιστήμιο, που να προσφέρει στον φοιτητή όχι μόνο
ζωντανές γνώσεις, αλλά κυρίως μεθόδους εργασίας και έρευνας, καθώς και τρόπους
σκέψης, ώστε να μπορεί αυτός από μόνος του, ως αυτόνομη προσωπικότητα, να
αναζητεί την επιστημονική αλήθεια και να αποκτά υπεύθυνη στάση απέναντι σε όλα
τα σοβαρά προβλήματα της ζωής.

Ας συνεργαστούμε όλοι μαζί, ώστε το Πανεπιστήμιο να ενσταλάξει στις νεανικές
ψυχές των φοιτητών έφεση για μόρφωση και πνευματική καλλιέργεια. Για να
επιτευχθούν αυτά, χρειάζονται από όλους μας διάθεση, ενθουσιασμός, μεθοδικός
προγραμματισμός και εργασία. Το βάρος αυτής της ευθύνης φέρουν ιδιαίτερα οι
πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, που πρέπει να είναι προσωπικότητες υψηλού κύρους και
ακτινοβολίας, αφοσιωμένοι στο Πανεπιστήμιο. Το Πανεπιστήμιο, παράλληλα,
οφείλει να τους εξασφαλίσει τις απαραίτητες οικονομικές προϋποθέσεις,
προκειμένου να προσφέρουν απερίσπαστα το πολύπλευρο δημιουργικό έργο τους.

Ήδη από το 1932 ο αείμνηστος Μαν. Τριανταφυλλίδης είχε επισημάνει τη
σπουδαιότητα και αναγκαιότητα της προσαρμογής και εξέλιξης του Πανεπιστημίου
σε υψηλά επίπεδα, τονίζοντας: «… Όχι μοιρολατρία, κατεβασμένα πρόσωπα και
σύρσιμο παθητικό από μάθημα σε μάθημα και από χρόνο σε χρόνο, παρά προσπάθεια
αποφασιστική να αναπληρώσετε τις ελλείψεις και να γίνετε καλύτεροι, με κάθε
τρόπο, νικώντας τα εμπόδια… Δεν είναι το ποσόν, είναι το ποιόν. Δεν είναι οι
γνώσεις, είναι η μέθοδος. Δεν είναι κομμάτι, είναι σύνολο…».

Τα πολύπλευρα και δύσκολα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα που αντιμετωπίζει
η χώρα μας δεν μπορούν να επιλυθούν, παρά από Έλληνες πολίτες που έχουν βαθιά
και εκτεταμένη παιδεία, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι και δημοκρατικοί και
γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, αλλά και τις υποχρεώσεις τους.

Για τη δημιουργία τέτοιων πολιτών οφείλει να έχει καθοριστικό ρόλο το
Πανεπιστήμιο και μπορεί να την έχει μόνο αν είναι Πανεπιστήμιο ποιότητας με
διεθνή ακτινοβολία και απήχηση, χώρος οραματισμού, προοπτικής και ελπίδας.

Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Α. Δημόπουλος είναι πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Αθηνών.