Διάλογος, συμβουλές… και ξύλο!

Κάθε
χρόνο, τον Ιούνιο, σε όλα τα Γυμνάσια και τα Λύκεια της χώρας μας παραδίδονται
στους γονείς των 820.000 μαθητών της Δημόσιας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης τα
απολυτήρια και οι «έλεγχοι» με τους τελικούς βαθμούς του σχολικού έτους.

Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Παπακωνσταντίνου (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), το
γεγονός της επίδοσης των βαθμών συνιστά μια σημαντική «στιγμή» της
εκπαιδευτικής λειτουργίας και αυτό, βέβαια, τεκμηριώνεται εμπειρικά στη
σχολική αλλά και στην καθημερινή ζωή, καθώς γύρω από τον «έλεγχο», την
προαγωγή και την απόρριψη, μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί εκδηλώνουν
αντιδράσεις που διαβαθμίζονται από την απάθεια ως τη δραματοποίηση και τις
αυτοκτονίες.

Η
ανομοιογένεια στη σχολική επίδοση των μαθητών είναι ένα γεγονός ολοφάνερο, για
το οποίο υπάρχει ομοφωνία από όλους τους παράγοντες της εκπαιδευτικής
διαδικασίας. Οι μαθητές βαθμολογούνται με «άριστα», «πολύ καλά», «καλά» ή
«μέτρια» και οι αντίστοιχοι βαθμοί εμφανίζονται και στους «ελέγχους» που
παραλαμβάνονται από τους γονείς.

Πώς, αλήθεια, αντιμετωπίζουν οι γονείς
τις αποτυχίες στα σχολικά αποτελέσματα των παιδιών τους;

Ποιες αλλαγές
διαπιστώνονται στις αντιδράσεις τους στον ορίζοντα των 20 τελευταίων χρόνων;

Ποιες είναι οι συνέπειες της ψυχολογικής και της σωματικής πίεσης για τους
μαθητές;

Σε παλιότερη έρευνα της Μαρίας Τζάνη (Πανεπιστήμιο Αθηνών), που
πραγματοποιήθηκε πριν από 20 περίπου χρόνια, επισημαινόταν ότι «οι σωματικές
τιμωρίες είναι μία από τις συνήθεις μεθόδους τιμωρίας των παιδιών για την κακή
σχολική τους επίδοση», αφού ο ένας περίπου στους τρεις μαθητές με μη
προβιβάσιμους βαθμούς δήλωνε ότι οι γονείς του αντιδρούν στις σχολικές του
αποτυχίες «με το ξύλο». Την ίδια περίοδο, το 32% των μαθητών δήλωναν ότι οι
γονείς τους χρησιμοποιούν την ψυχολογική πίεση, το 10% δείχνουν αδιαφορία, ενώ
μόνο το 27% χρησιμοποιούν τις συμβουλές ή τις συζητήσεις για την αντιμετώπιση
της σχολικής τους αποτυχίας.

Σε νεώτερη έρευνα που πραγματοποιήσαμε στη
διάρκεια των σχολικών ετών 1995-’96 και 1996-’97 σε 445 μαθητές Δημοτικών και
Γυμνασίων της Καλλιθέας, της Αργυρούπολης, της Δραπετσώνας, της Νέας Σμύρνης
και της Γλυφάδας, θελήσαμε να διαπιστώσουμε πώς αντιδρούν, σήμερα, οι γονείς
στα σχολικά αποτελέσματα των παιδιών τους και εάν αυτή η αντίδραση
παρουσιάζεται διαφοροποιημένη σε σχέση με το παρελθόν.

Η ανάγνωση του
πίνακα 1 τονίζει ότι, σύμφωνα με τις απαντήσεις των μαθητών, η αντίδραση των
γονέων στις σχολικές αποτυχίες των παιδιών τους «περιέχει» σε γενικές γραμμές
λιγότερη σωματική πίεση από το παρελθόν και περισσότερο διάλογο.

«Προσπαθούν να μας φέρουν στο φιλότιμο με συμβουλές και συζητήσεις», δηλώνουν
οι μισοί περίπου μαθητές.

Είναι φανερό ότι έχουν γίνει σημαντικές αλλαγές
στη γονεϊκή συμπεριφορά απέναντι στις σχολικές αποτυχίες των παιδιών. Όμως,
εξακολουθεί να υπάρχει ένα ποσοστό γονέων της τάξης του 16%, που έχουν το χέρι
«έτοιμο να δείρει», ενώ 1 στους 13 γονείς αντιμετωπίζει τις σχολικές αδυναμίες
των παιδιών με «αδιαφορία», μία στάση που δρομολογεί, ως προς τα αποτελέσματά
της, την αναπαραγωγή της αποτυχίας.

ΣΕ ΜΙΑ έρευνα του Μ.
Βάμβουκα σχετικά με τις καταστάσεις που φοβίζουν τους μαθητές επισημαίνεται
ότι οι φόβοι και τα άγχη που σχετίζονται με το σχολείο και ιδιαίτερα με τις
εξετάσεις και τη βαθμολογία καταλαμβάνουν μία από τις υψηλότερες θέσεις.

Ο
Μιχάλης Κασσωτάκης (Πανεπιστήμιο Αθηνών) τονίζει ότι το άγχος και η αγωνία για
την κακή σχολική επίδοση – αποτυχία έχουν σοβαρά επακόλουθα, όπως διαταραχές
της ψυχικής υγείας, μελαγχολία, απόπειρες αυτοκτονιών ή αυτοκτονίες (Πίνακας
2).

Σύμφωνα με έρευνα της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παίδων
«Αγία Σοφία», οι μισές περίπου από τις περιπτώσεις απόπειρας αυτοκτονιών κατά
την προεφηβική ηλικία σχετίζονται με την πίεση των γονέων για υψηλές επιδόσεις
στο σχολείο (Πίνακας 3).