Το τέλος μιας εποχής

«Ήμουν ξυλογλύπτης. Ήταν η τέχνη που έμαθα από μικρό παιδί. Δεν έφυγα ποτέ από
αυτήν την πολυκατοικία, επειδή είναι δίπλα στο κέντρο. Το ίδιο έκαναν και
πολλοί άλλοι, που έμεναν στα παραδίπλα διαμερίσματα. Πέρασαν, όμως, τα χρόνια.
Και τώρα, νομίζω πως μαζί μου έμειναν ελάχιστοι ακόμα».

ΣΑΝ ΤΟΝ κ.
Γιάννη Περσίδη ήσαν κι άλλοι πολλοί. Πρόσφυγες. Οι περισσότεροι από αυτούς
ήρθαν από τη Μικρασία το 1922. Στα οικόπεδα, από τις δυο πλευρές της Λεωφόρου
Αλεξάνδρας, αγόρασαν και έφτιαξαν τα σπίτια τους. Ανέθρεψαν παιδιά που
αναζήτησαν αλλού την τύχη τους και οι περισσότεροι απ’ όσους άντεξαν στον
χρόνο έφυγαν απ’ εκεί πριν από αρκετά χρόνια. Όλη αυτή η περιοχή τώρα θ’
αλλάξει μορφή για μιαν ακόμη φορά. Το ΥΠΕΧΩΔΕ σκοπεύει να τη μετατρέψει σε
χώρους πρασίνου και αναψυχής. Μια έκταση που απλώνεται σε 10.000 τετραγωνικά
μέτρα.

Από τη μια πλευρά του δρόμου βρίσκονται ακόμη οι έξι πολυκατοικίες
που κτίστηκαν εκεί στα 1938, για να στεγάσουν, σε ανθρώπινες συνθήκες, τις
οικογένειες που είχαν φθάσει από την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Και που ακόμη
έως τότε δεν είχαν μπορέσει κάπου να σταθούν.

Στην απέναντι πλευρά, πίσω
από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, στην κάποτε αποκαλούμενη «παραγκούπολη», είναι
ελάχιστα τα κτίσματα που έχουν απομείνει όρθια από την εποχή εκείνη. Και όσα
από αυτά κατοικούνται, μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού. Ένα παλιό
σιδεράδικο και δυο τρία σπίτια. Από τσιμεντόλιθο και ξύλα. Στο ένα μένει μια
γιαγιά, Ευτυχία το όνομά της, μαζί με την κόρη και την εγγονή της.

«Ήρθαμε», λέει, «εδώ το 1923 και οι συχωρεμένοι οι πατεράδες μας φτιάξανε αυτά
τα σπίτια. Με ξύλα στην αρχή και πλίνθινα αργότερα. Ήμασταν πάρα πολλές
οικογένειες, αλλά σιγά σιγά οι περισσότεροι έφυγαν. Αναζήτησαν αλλού καλύτερο
μέλλον, είχαν δουλειές, βγάλανε λεφτά και πήγαν να βρουν καλύτερα σπίτια. Ήταν
και κάτι γείτονες πιο πέρα που πήγαν στο Δουργούτι και τους έδωσαν
διαμερίσματα».

Ελάχιστα πράγματα στον χώρο αυτό θυμίζουν σήμερα την εικόνα
που αντίκρυζαν πριν από αρκετά χρόνια όσοι περνούσαν από εκεί.

Στη θέση
των σπιτιών υπάρχει το χώμα και πάνω σε αυτό τα αυτοκίνητα όσων δεν βρίσκουν
πουθενά αλλού να παρκάρουν. Τα μονοπάτια που έχουν ανοιχτεί από τη μια ώς την
άλλη πλευρά τού άλλοτε προσφυγικού καταυλισμού διευκολύνουν και τα παιδιά με
τις τσάντες, που κόβουν δρόμο πηγαίνοντας από το σχολείο στο σπίτι.

Από τα
σπίτια που έχουν εγκαταλειφθεί έχουν απομείνει ερείπια, περιφραγμένα από
σκουριασμένες καγκελόπορτες. Πιο δίπλα κτίζεται μια καινούργια πολυκατοικία
και όλα τα απαραίτητα οικοδομικά υλικά έχουν απλωθεί εκεί όπου κάποτε
στρώνονταν τα κυριακάτικα τραπέζια.

Πολλά απ’ αυτά τα σπίτια είχαν
καταστραφεί. Από τη μεγάλη φωτιά που άρπαξε το Γηροκομείο στα 1930, από τις
βολές των αρμάτων μάχης την περίοδο των Δεκεμβριανών. «Κάποια από τα σπίτια
φτιάχτηκαν από τη αρχή.

Δεν υπήρχε τότε ακόμη η δυνατότητα να φύγουμε απ’
εδώ. Πού να πηγαίναμε… Ακόμη και το 1970 το μέρος μας ήταν γεμάτο ζωή». Ο κ.
Γιώργος Αϊβαζίδης είναι 49 χρόνων και όταν γεννήθηκε, οι γονείς ζούσαν εκεί.
Έφυγε στη μεταπολίτευση για να μείνει στον Νέο Κόσμο. Εκεί άνοιξε φούρνο μαζί
με φίλο του, επίσης γιο προσφύγων. Χθες το μεσημέρι περνούσε για μιαν ακόμη
φορά από κει.

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ

Το μέλλον του τόπου αυτού έχει
σχεδιαστεί καιρό τώρα. Και δεν περιλαμβάνει μόνον την παραγκούπολη. Από τον
Άρειο Πάγο και το γήπεδο του Παναθηναϊκού έως την Εθνική Πινακοθήκη και το
Πολεμικό Μουσείο. Θα γίνουν, όπως προβλέπει το ΥΠΕΧΩΔΕ, ελεύθεροι χώροι
πρασίνου, πάρκα, πεζόδρομοι και άλλα τέτοια. Μάλιστα, όλα αυτά προβλέπονται
από το ρυθμιστικό σχέδιο της Αθήνας, που ως αρμόδιος φορέας το υλοποιεί ο
Οργανισμός της Αθήνας. Και έχουν γίνει και οι μελέτες για το πώς θα γίνουν όλα
αυτά.

Όσοι πρόσφυγες παρέμειναν στις δυο πλευρές της Αλεξάνδρας έχουν
ελάχιστα πλέον «κουράγια» για να πουλήσουν τα φθαρμένα από τον χρόνο σπίτια
τους. «Αν θέλουν να τα απαλλοτριώσουν, καλώς να έρθουν», λένε.

Το ερώτημα
είναι πότε;