Όταν το φολκλόρ μάς κάνει περήφανους

Ένα από τα πολλά αρνητικά τής
επτάχρονης δικτατορίας, που χθες με τη συμπλήρωση τριάντα χρόνων ελπίζουμε να
ολοκληρώθηκε ο κύκλος της αναμνησιολογίας, από πλευράς αντιστασιακών,
αντιστασιασθέντων, εξεγερθέντων ή απλώς διαφωνησάντων ή αντιτεθέντων, (και
σίγουρα από τα μικρότερα) είναι ότι έκανε πολύ κόσμο να αντιπαθήσει τα
δημοτικά, παραδοσιακά τραγούδια και χορούς, που τα προέβαλε η χούντα ως
πολιτιστική της επικάλυψη.Έτσι, η έκπληξη δεν μπορούσε να είναι πιο ευχάριστη,
όταν προχθές στην ίδια την Ουνέσκο, το Λύκειο Ελληνίδων Παρισιού, Χαλκίδας και
Δράμας, με τα αντίστοιχα συγκροτήματά τους, έδωσαν μια παράσταση που συνάρπασε
κοινό και ειδικούς, με την αρτιότητα, τη σοβαρότητα και το ταλέντο των
χορευτών τους.

Έπρεπε, φαίνεται, να περάσουν τα χρόνια, να ωριμάσουν τα
πνεύματα και οι συνθήκες, για να μπορούμε πια να δούμε, ανερυθρίαστα, να
χορεύεται με τέτοιο τρόπο,η «Μπαϊντούσκα», η «Πουσνίτσα» και ο «Συγκαθιστός».
Το επικαιρικό φολκλόρ έδωσε τη θέση του στο διαχρονικό τού είδους, που ως πριν
από μια εικοσαετία ήταν προνόμιο των Βαλκάνιων γειτόνων μας. Τώρα, χωρίς να
έχουμε περάσει από τα ίδια καθεστώτα με αυτούς, μπορούμε να περηφανευόμαστε
πως είμαστε στο ύψος που είχαν φτάσει εκείνοι τη δεκαετία του ’70, κι ότι
πλέον εμείς οι Έλληνες συνεχίζουμε επάξια μια παράδοση που εκείνοι, οι
γείτονές μας, σιγά σιγά, λόγω των δυσκολιών στη χώρα τους, το εγκαταλείπουν.
Κάθε έπαινος, λοιπόν, αξίζει στην Κεντρική Ηγεσία του Λυκείου Ελληνίδων και
στα κατά τόπους παραρτήματά του. Με αυτό τον τρόπο βγάζουν ασπροπρόσωπη την
Ελλάδα, που όπως όλοι ξέρουμε υπήρξε θύμα του εμπορευματοποιημένου φολκλόρ
της. Τίποτε δεν θύμιζε στην παράσταση που είδα εκείνα που ξέραμε άλλοτε. Και
όπως επεσήμανε πολύ σωστά ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γαλλίας και Ιβηρικής,
κ. Ιερεμίας, η χάρη δεν ήταν μόνο προνόμιο των γυναικών. Ήταν και των αγοριών,
που κυριολεκτικά πάνω στο πάλκο πετούσαν.

Η Ουνέσκο έχει παράδοση στη διατήρηση και ανάπτυξη των
πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων κάθε χώρας-μέλους της. Εντελώς πρόσφατα, στην
Ταϊλάνδη, έγινε το παγκόσμιο συνέδριο των ειδημόνων, υπό την αιγίδα της. Και
ήταν πραγματική χαρά να βλέπεις πολλούς από τους ειδήμονες αυτούς, τη βραδιά
της 17ης Απριλίου, να εκστασιάζονται μπροστά στην ολοκληρωμένη άποψη της
μουσικής, των κουστουμιών και των κινητικών μοτίβων.

Έξω από την αίθουσα
υπήρχαν, αναρτημένες, οι παραδοσιακές στολές, από πολλές περιοχές της Ελλάδος
(ιδιαίτερη εντύπωση, ανάμεσα στις άλλες, έκανε η γυναικεία στολή της νήσου
Θάσου) και οι περίπου δύο χιλιάδες θεατές, στο διάλειμμα, τις περιεργάζονταν,
τις θαύμαζαν και… ρωτούσαν φυσικά από πού θα μπορούσαν να τις αναζητήσουν.
(Αν όχι τις ίδιες, τουλάχιστον τα αντίγραφα).

Το Λύκειο Ελληνίδων,
σωματείο μη κερδοσκοπικό, ιδρύθηκε από την Καλλιρρόη Παρέν και το πρωτοπόρο
γυναικείο κίνημα που βρισκόταν τότε (στα 1911) στα σπάργανα. Διαθέτει 46
παραρτήματα στην Ελλάδα και 16 στο εξωτερικό (Γιοχάνεσμπουργκ, Μελβούρνη,
Μοντεβιδέο, Νέα Υόρκη, Αλεξάνδρεια, Ατλάντα κ.τ.λ.). Οι πυρήνες των χορευτικών
ομάδων στα Λύκεια αυτά, αν κρίνει κανείς από όσα είδαμε, είναι πρώτης
ποιότητας. Οι χορευτές και οι χορεύτριες είναι φοιτητές, γιατροί,
αρχιτέκτονες, καθηγητές, δάσκαλοι, αγρότες, κορίτσια εργαζόμενα, γενικά
αντιπροσωπευτικές τάξεις της κοινωνίας, που δεν βρίσκουν μόνο στο «τέκνο» και
στη «σόουλ» την έκφραση της δικής τους ψυχής.

Το Λύκειο Ελληνίδων Παρισίων
χόρεψε «συρτό συγκαθιστό», «σ’στρις», «ποδαράκι», «τσέστο», «μανδηλάτο»,
«συρτό χανιώτικο», «πεντοζάλη», «καστρινό», «σούστα Κρήτης», «στάγκινα»,
«γκάιντα», «προυσσάνο», «ράικο».

Το Λύκειο Ελληνίδων Δράμας χόρεψε
«μαντζουράνα», «μπαϊντούσκα», «ραμνά», «τέσκα», «χασαπιά», «κλάματα»,
«συγκαθιστό Μετσόβου», «πάπιγγο», «μπαζαργκάνα», «κλέφτες», «τσάμικο»,
«σέλφο», «ρογκάτσια», «καράτζοβα», «γκέικο», «πατινάδα».

Το Λύκειο
Χαλκίδας χόρεψε «γκάιντα Επισκοπής», «σουλεϊμάνοβο», «πατρουνινό»,
«Δημητρούλα», τραγούδησε το «Άνοιξαν τα δέντρα», χόρεψε «τικφέσκο»,
«μπαϊντούσκα», «συρτό», «κεχαγιά», «τσομπάνικο», «πάτημα», «ίσο», «συρτό
Ρόδου», «σούστα Ρόδου – Σύμης», «μπάλο», «γαϊτανάκι στα τρία».

Δεν
φανταζόμουν ποτέ ότι θα έγραφα για το Λύκειο Ελληνίδων, το «αντιδραστικό» όπως
το θεωρούσαμε κάποτε εμείς οι «προοδευτικοί».

Ωστόσο, μέσα στα
διαφημιστικά μηνύματα που μας κατακλύζουν, στην παραπολιτιστική πληροφόρηση
των ΜΜΕ, στα κάθε λογής περιοδικά με τα νέα των βεντετών μας, θεωρώ χρέος μου
να επισημάνω αυτή την αθόρυβη, αλλά ουσιαστική προσπάθεια, που συντελείται
μακριά από τους φακούς της δημοσιότητας, κυρίως γιατί στην Ευρώπη του
Μάαστριχτ και της κονσέρβας, το γνήσιο θα φαίνεται πια τόσο σπάνιο, όσο σπάνιο
είναι στις ημέρες μας να βρεις μια ντομάτα με γεύση ντομάτας.