Πρέπει η κυβερνοασφάλεια να απασχολεί τον πολίτη;

Τις τελευταίες ημέρες γίνεται μεγάλη συζήτηση γύρω από την ψηφιακή ασφάλεια (κυβερνοασφάλεια). Αφορμή στάθηκαν οι μεγάλες κυβερνοεπιθέσεις σε εγκαταστάσεις ψυγείων στην Ευρώπη, αλλά κυρίως κάποια μεμονωμένα περιστατικά που ακούστηκαν στην Ελλάδα.

Ως διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, χαίρομαι όταν ο κόσμος ενημερώνεται για ένα τόσο σημαντικό και συχνά παρεξηγημένο θέμα. Ομως, όταν η συζήτηση γίνεται υπερβολική, χάνεται η ουσία και προκαλείται άσκοπος πανικός. Στην Ελλάδα τα περιστατικά αυτά είναι ελάχιστα και, μέχρι στιγμής, ανεπιβεβαίωτα. Με τόση δημοσιότητα, ο χάκερ που βρίσκεται πίσω από αυτά μάλλον τρίβει τα χέρια του από ικανοποίηση, βλέποντας την επίθεσή του να παίρνει τόση έκταση.

Πρέπει, λοιπόν, να ανησυχεί ο έλληνας πολίτης; Η απάντηση είναι απλή: όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε το Διαδίκτυο και τις ψηφιακές υπηρεσίες στην ζωή μας, τόσο περισσότερο εκτιθέμεθα σε ψηφιακούς κινδύνους. Οπως κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα κρύβει ρίσκα, έτσι και η τεχνολογία. Ωστόσο, μας προστατεύει από άλλους κινδύνους – για παράδειγμα, κάνοντας τις δουλειές μας από τον υπολογιστή, αποφεύγουμε τις μετακινήσεις και μειώνουμε τις πιθανότητες ενός τροχαίου ατυχήματος.

Σήμερα, οι συσκευές μας βασίζονται όλο και περισσότερο σε προγράμματα (λογισμικό) και είναι συνεχώς συνδεδεμένες στο Διαδίκτυο. Αυτό δίνει τη δυνατότητα σε κακόβουλους χρήστες να επιτεθούν από απόσταση. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη έχει κάνει τα πράγματα πιο εύκολα για τους επιτιθέμενους, καθώς δεν χρειάζονται πλέον εξειδικευμένες γνώσεις για να προκαλέσουν ζημιά.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων παγκοσμίως είναι αναμενόμενη. Στην Ελλάδα, μάλιστα, αυτή η αύξηση είναι μικρότερη σε σχέση με άλλες δυτικές χώρες. Στο ερώτημα αν η χώρα μας είναι ασφαλής σήμερα, η απάντηση είναι «ναι», αφού οι σοβαρές ζημιές μέχρι τώρα είναι ελάχιστες. Ομως, δεν εφησυχάζουμε. Ξέρουμε ότι αυτό δεν συμβαίνει επειδή τα συστήματά μας είναι τέλεια, αλλά επειδή δεν έχουμε γίνει ακόμα μεγάλος στόχος.

Για να παραμείνει η Ελλάδα ασφαλής, χρειάζονται πέντε βασικά βήματα:

Πρώτο, η ψύχραιμη ιεράρχηση: Επειδή τα χρήματα και οι πόροι δεν είναι απεριόριστοι, πρέπει να προστατεύουμε πρώτα τα πιο κρίσιμα συστήματα. Δεύτερο, η πρόληψη: Ενημερωνόμαστε διαρκώς και αποκαθιστούμε τα κενά ασφαλείας, ώστε να προλαβαίνουμε το κακό. Τρίτο, η τήρηση των κανόνων: Οι οργανισμοί οφείλουν να συμμορφώνονται με τους κανονισμούς ασφαλείας. Τέταρτο, τα σχέδια έκτακτης ανάγκης: Κάθε φορέας πρέπει να έχει δοκιμασμένο σχέδιο για να επανέρχεται γρήγορα έπειτα από μια επίθεση. Πέμπτο, η προσοχή από τους πολίτες: Πρέπει όλοι να τηρούμε βασικούς κανόνες ψηφιακής προστασίας (όπως ισχυρούς κωδικούς), ακόμα κι αν αυτό μας δυσκολεύει λίγο στην καθημερινότητά μας.

Τέλος, πρέπει να καταλάβουμε κάτι πολύ σημαντικό: ένα ψηφιακό σύστημα που σήμερα λειτουργεί άψογα, αν δεν συντηρηθεί και δεν αναβαθμιστεί, σε λίγους μήνες θα είναι γεμάτο «τρύπες» ασφαλείας. Η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη. Είναι θέμα κουλτούρας και καθημερινής πρακτικής και είναι στο χέρι όλων μας να κρατήσουμε τη χώρα ασφαλή.

Ο Μιχάλης Μπλέτσας είναι διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας