Μια υγεία για τρεις

Ο άνθρωπος έχει μάθει να χωρίζει τον κόσμο σε κουτάκια. Δημόσια υγεία, κτηνιατρική, περιβάλλον. Διαφορετικές υπηρεσίες, διαφορετικά υπουργεία, διαφορετικές αρμοδιότητες. Η φύση, όμως, δεν λειτουργεί με οργανογράμματα.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λύσσας, στις 28 Σεπτεμβρίου, είναι ίσως η πιο προφανής υπενθύμιση. Ένας ιός που κυκλοφορεί στα ζώα μπορεί να απειλήσει τον άνθρωπο. Η πρόληψη δεν αρχίζει στο νοσοκομείο αλλά πολύ νωρίτερα: στον εμβολιασμό, στην κτηνιατρική επιτήρηση, στη διαχείριση των ζώων και στην παρακολούθηση της άγριας πανίδας. Αυτή είναι και η ουσία της προσέγγισης «One Health»: η υγεία ανθρώπων, ζώων και οικοσυστημάτων είναι αλληλένδετη.

Το ίδιο ισχύει πέρα από τη λύσσα. Ζωονόσοι, μικροβιακή αντοχή, ασφάλεια τροφίμων, απώλεια βιοποικιλότητας, κλιματική κρίση. Το ένα πρόβλημα συναντά το άλλο πολύ πριν φτάσει σε κάποιο γραφείο για να αποκτήσει «αρμόδιο φορέα».

Ίσως γι’ αυτό η προστασία των ζώων δεν είναι μια ξεχωριστή, «φιλοζωική» υπόθεση. Ούτε η προστασία του περιβάλλοντος πολυτέλεια για πιο ήσυχες εποχές.

Υπάρχει τελικά μία υγεία για τρεις: για τον άνθρωπο, τα ζώα και τον πλανήτη που μοιράζονται. Και αν ασθενήσει ο ένας, αργά ή γρήγορα το κόστος φτάνει και στους άλλους δύο.