Μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Το ελληνικό «μπλόκο» περιμένει τις Βρυξέλλες

Σε νέα φάση περνά η προσπάθεια να μπει «ψηφιακό όριο ηλικίας» στην πρόσβαση των ανηλίκων στα social media, καθώς η ελληνική πρωτοβουλία, που φάνηκε να συναντά σοβαρά νομικά και ευρωπαϊκά εμπόδια το καλοκαίρι, αποκτά πλέον ισχυρό ευρωπαϊκό σύμμαχο.

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει από τον περασμένο Απρίλιο την πρόθεσή της να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, με αρχικό στόχο εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, το σχέδιο αυτό δεν έχει γίνει ακόμη νόμος. Οι σχετικές διατάξεις είχαν ενταχθεί το καλοκαίρι σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, αλλά αποσύρθηκαν πριν από την ψήφισή του τον Αύγουστο, έπειτα και από αντιδράσεις για ζητήματα δικαιωμάτων των παιδιών, προστασίας προσωπικών δεδομένων και συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Πάντως, η Αθήνα δεν εγκατέλειψε το σχέδιο. Η Ελλάδα είχε ήδη κοινοποιήσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο διατάξεων για τη θέσπιση ορίου ηλικίας στις online υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Στη διαδικασία TRIS (Technical Regulations Information System) καταγράφεται μάλιστα αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στοιχείο που εξηγεί εν μέρει γιατί η κυβέρνηση χρειάστηκε να επανεξετάσει τη νομική αρχιτεκτονική της ρύθμισης.

Παρά τις δυσκολίες, η κυβέρνηση επανέφερε το θέμα στη ΔΕΘ, δηλώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής προσπάθειας για την απαγόρευση της πρόσβασης των νέων έως 15 ετών σε social media, ιδιαίτερα σε πλατφόρμες που χρησιμοποιούν εθιστικούς αλγορίθμους. Προανήγγειλε μάλιστα αντίστοιχη παρέμβαση για τα νέα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Η Γηραιά Ηπειρος αλλάζει το παιχνίδι

Οι εξελίξεις, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, καθορίζονται πλέον από τις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με σχετικό προσχέδιο της ΕΕ, στο πλαίσιο του EU Kids Act θα προταθεί ένα πολύ ευρύτερο σύστημα προστασίας των ανηλίκων, που δεν θα περιορίζεται στα social media, αλλά θα επεκτείνεται και σε πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, AI chatbots και online games.

Το υπό διαμόρφωση μοντέλο προβλέπει ότι από τα 15 έτη οι έφηβοι θα μπορούν να δημιουργούν δικούς τους λογαριασμούς. Για τις ηλικίες των 13-14 ετών εξετάζονται ειδικοί λογαριασμοί που θα ανοίγονται με γονική συναίνεση και θα λειτουργούν με αυστηρούς περιορισμούς, μεταξύ άλλων στις επαφές και στον χρόνο χρήσης.

Οι πλατφόρμες θα υποχρεώνονται, παράλληλα, να εφαρμόζουν επαλήθευση ηλικίας, αποτελεσματικούς γονικούς ελέγχους και εργαλεία αναφοράς επιβλαβούς περιεχομένου, ενώ θα τίθενται περιορισμοί σε εθιστικές τεχνικές σχεδιασμού και αλγοριθμικά feeds.

Για την Ελλάδα, η ευρωπαϊκή στροφή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Το βασικό πρόβλημα της Αθήνας ήταν εξαρχής πώς θα μπορέσει να επιβάλει αποτελεσματικά μια εθνική απαγόρευση σε παγκόσμιες πλατφόρμες που λειτουργούν μέσα στο ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ.

Εφόσον το EU Kids Act προχωρήσει, το ελληνικό «μπλόκο» στους κάτω των 15 θα μπορεί τελικά να εφαρμοστεί όχι ως μονομερής εθνική εξαίρεση, αλλά ως τμήμα ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος.