Ντόναλντ Τραμπ: Παλινωδίες αντί στρατηγικής στη Μέση Ανατολή

Από τις απειλές για ισχυρά πλήγματα έως τις διαβεβαιώσεις ότι ακύρωσε την επίθεση επειδή το Ιράν και άλλες χώρες της περιοχής ζήτησαν χρόνο για μια συμφωνία, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αλλάζει ξανά γραμμή απέναντι στην Τεχεράνη. Μέσα σε λιγότερο από σαράντα οκτώ ώρες, ο πρόεδρος Τραμπ πέρασε από την προαναγγελία συντριπτικών βομβαρδισμών στην αισιοδοξία για μια «ταχύτατη» διπλωματική λύση, προσφέροντας ένα ακόμη επεισόδιο των παλινωδιών που χαρακτηρίζουν τη διαχείριση της πιο επικίνδυνης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Το πρόβλημα είναι ότι οι δηλώσεις του δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη αποκλιμάκωση στο πεδίο: τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, οι επιθέσεις συνεχίζονται από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα και οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας ακόμη ευρύτερης ανάφλεξης.

Ο Τραμπ υποστήριξε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι αποφάσισε να ακυρώσει προγραμματισμένα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν επειδή η Τεχεράνη και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής ζήτησαν χρόνο ώστε να ολοκληρωθεί μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. «Συμφώνησα να ακυρώσω την επίθεση, υπό την προϋπόθεση ότι θα μπορέσουμε να καταλήξουμε ταχύτατα σε μια συμφωνία», έγραψε, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ «συμμερίζεται αυτή τη δέσμευση».

Η δήλωση αυτή ήρθε μόλις μία ημέρα μετά την απειλή του ότι θα χτυπήσει το Ιράν «πολύ δυνατά» και λίγες ώρες αφότου διακήρυξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ήταν «έτοιμες» να πλήξουν την Ισλαμική Δημοκρατία με πρωτοφανή στρατιωτική ισχύ. Η απότομη μεταστροφή ενίσχυσε την εικόνα μιας αμερικανικής στρατηγικής που ταλαντεύεται ανάμεσα στην απειλή χρήσης βίας και στην επιδίωξη μιας πολιτικής συμφωνίας.

Η Τεχεράνη έσπευσε να αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς του. Το ιρανικό πρακτορείο Mehr χαρακτήρισε «νέο ψέμα» τον ισχυρισμό ότι το Ιράν ζήτησε αναστολή των επιθέσεων, ενώ το πρακτορείο Fars, επικαλούμενο πηγή κοντά στους ιρανούς διαπραγματευτές, προειδοποίησε ότι όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν τις «εχθρικές ενέργειες», τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά. Παράλληλα, ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική ή ισραηλινή επίθεση θα λάβει «ανάλογη απάντηση», ενώ η ιρανική στρατιωτική ηγεσία ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε ύψιστη επιφυλακή. Σύμφωνα με τον Αραγτσί οι διαπραγματεύσεις Ιράν – Ομάν για τα Στενά βρίσκονται στο τελικό στάδιο.

Πίσω από τη μεταστροφή του Τραμπ διακρίνεται έντονη πίεση από τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν το Axios και το Associated Press, ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον αμερικανό πρόεδρο και τον προέτρεψε να αποκλιμακώσει την ένταση και να απόσχει από νέα πλήγματα. Η Σαουδική Αραβία ανησυχεί ότι μια επίθεση κατά των ενεργειακών υποδομών του Ιράν θα προκαλέσει άμεσα ιρανικά αντίποινα εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στο βασίλειο και σε άλλες χώρες του Κόλπου.

Το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι δέχθηκε επίθεση από ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ δύο πλοία δέχθηκαν πλήγματα ανοικτά του Ομάν, στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, οι Χούθι στην Υεμένη απειλούν πλέον και το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δημιουργώντας τον κίνδυνο ταυτόχρονης πίεσης στα δύο σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα της περιοχής. Με το Ορμούζ να παραμένει ουσιαστικά κλειστό και περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου να έχει επηρεαστεί, οι αγορές ενέργειας βρίσκονται σε κατάσταση νευρικότητας και οι τιμές του αργού έχουν ήδη σημειώσει σημαντική άνοδο.

Το παράδοξο είναι ότι ενώ ο Τραμπ μιλά για συμφωνία, η ίδια η κυβέρνησή του προειδοποιεί για επικείμενη κλιμάκωση. Οι αμερικανικές πρεσβείες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή κάλεσαν τους αμερικανούς πολίτες να εξετάσουν το ενδεχόμενο αποχώρησης από την περιοχή ή να προετοιμαστούν για διαταραχές στις μετακινήσεις, ακυρώσεις πτήσεων και κλεισίματα εναέριων χώρων. Το μήνυμα αυτό δύσκολα συμβιβάζεται με την εικόνα μιας άμεσης διπλωματικής αποκλιμάκωσης.