Ο οικουμενικός Ολυμπος και η εθνική ευθύνη

Η ομόφωνη απόφαση της UNESCO για την ένταξη του Ολύμπου ως συστατικού μέρους της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας, μαζί με την εθνική υπερηφάνεια, προκάλεσε και το διεθνές ενδιαφέρον. Από την Αγγλία και τη Γαλλία έως το Μεξικό, την Ινδία, την Κορέα, την Ιαπωνία και την Κίνα, δημοσιεύματα, ανταποκρίσεις και αναρτήσεις ενημέρωσαν τη διεθνή κοινή γνώμη για την ιστορική απόφαση της αναγνώρισης της εξέχουσας οικουμενικής αξίας του μυθικού βουνού των πανίσχυρων Θεών με τις ανθρώπινες αδυναμίες, που παθιάζονται, τιμωρούν, αλλά και προστατεύουν. Αλλοτε δίκαιοι και αδέκαστοι, άλλοτε άδικοι και εκδικητικοί.

Ανίκητοι ως Θεοί και ευάλωτοι σαν άνθρωποι, οι αιώνιοι αυτοί κάτοικοι των κορυφών του Ολύμπου, είναι στο κέντρο της ελληνικής μυθολογίας που έχει ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο εντυπωσιάζοντας και εμπνέοντας εκατομμύρια ανθρώπους πέρα από γεωγραφικά και πολιτιστικά σύνορα. Η άρρηκτη σχέση Ολύμπου και αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, φυσικού και πολιτιστικού στοιχείου, αποτέλεσε το πιο ισχυρό στοιχείο της υποψηφιότητας της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου.

Η προετοιμασία του φακέλου που ξεκίνησε το 2014, ήταν εξαιρετικά σύνθετη και απαιτητική. Οι «μεικτές», όπως λέγονται, υποψηφιότητες, που συνδυάζουν τη φυσική και πολιτιστική διάσταση ενός αγαθού, είναι αντικειμενικά οι πιο δύσκολες και γι’ αυτό ιδιαίτερα περιορισμένες στον κατάλογο της UNESCO. Εργάστηκαν γι’ αυτήν την υποψηφιότητα πολλοί άνθρωποι με επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη, και, κυρίως, με αφοσίωση και επιμονή, με σκοπό να τεκμηριωθεί πειστικά η πολιτιστική και φυσική μοναδικότητα του κρινόμενου αγαθού.

Αυτό που μπορεί να φαίνεται σε εμάς τους Ελληνες ως προφανές και αυταπόδεικτο, σχεδόν ως επιβεβλημένη αναγνώριση από τους «άλλους», δυστυχώς δεν αντιμετωπίζεται με συναισθηματικούς αυτοματισμούς από διεθνή τεχνοκρατικά όργανα και κυβερνήσεις κρατών. Στη διπλωματία τίποτα δεν είναι δεδομένο ή οφειλούμενο. Τίποτα δεν χαρίζεται. Κερδίζεται. Με σχέδιο, στρατηγική, ισχυρά επιχειρήματα, συντονισμό και συνεργασία.

Ολα αυτά υπήρχαν όταν, πριν από δώδεκα ημέρες η ελληνική αποστολή έφθασε στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Δεν υπήρχε όμως η βεβαιότητα για την έκβαση της προσπάθειας, καθώς είχε προηγηθεί η επιφυλακτική εισήγηση των τεχνοκρατικών οργάνων της UNESCO. Ζητούσαν περισσότερο χρόνο για να αρθούν ορισμένοι, τεχνικής υφής, προβληματισμοί. Αντιθέτως, η ελληνική πλευρά με την υποστήριξη των ηγεσιών των υπουργείων Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και Εξωτερικών, πίστευε ότι η υποψηφιότητά μας ήταν ώριμη για εγγραφή και ότι τα όποια επιμέρους τεχνικά εμπόδια μπορούσαν να ξεπεραστούν και πάντως, μετά την εγγραφή, να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Ημασταν διατεθειμένοι να αναλάβουμε λογικές δεσμεύσεις και υποχρεώσεις. Αλλωστε, είναι η Ελλάδα που, περισσότερο απ’ όλους, θέλει την προστασία της βιώσιμης ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου, του Ολύμπου μας. Δεν ήμασταν όμως διατεθειμένοι να δεχθούμε οτιδήποτε λιγότερο από την ένταξη του μυθικού Ολύμπου στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Πεπεισμένοι για τη στέρεα τεκμηριωμένη Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του, με λογικά επιχειρήματα και ξεκάθαρη στόχευση, συζητήσαμε με τα συμβουλευτικά όργανα της UNESCO, καθώς και με κάθε μια από τις αντιπροσωπείες των κρατών-μελών της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Η τεχνοκρατική γνώση και η άρτια κατάρτιση των εμπειρογνωμόνων της ελληνικής ομάδας, μετατράπηκε σε διπλωματική δράση και πειθώ. Η ομόφωνη απόφαση εγγραφής ήταν εξ αρχής η μόνη αποδεκτή έκβαση της αποστολής μας, καθώς δεν θα ήταν νοητή για εμάς μια απλή απόφαση πλειοψηφίας, που θα συνεπάγετο ότι έστω και μία μικρή μειοψηφία κρατών, θα θεωρούσαν ότι ο Ολυμπος δεν θα έπρεπε να εγγραφεί τώρα, αλλά αργότερα.

Οταν οι εκπρόσωποι 17 εκ των 21 κρατών-μελών της Επιτροπής πήραν τον λόγο υποστηρίζοντας ανεπιφύλακτα την εγγραφή, γνωρίζαμε πια ότι η απόφαση θα ήταν ομόφωνη. Ακόμα και οι μετρημένες στα δάκτυλα του ενός χεριού, επιφυλακτικές αντιπροσωπείες συναίνεσαν, έστω και σιωπηλά. Γνωρίζαμε επίσης ότι αυτή η σημαντική απόφαση δεν ήταν μόνον πηγή εθνικής ικανοποίησης και υπερηφάνειας. Ηταν ταυτόχρονα και αφετηρία μεγάλης ευθύνης για την αποτελεσματική προστασία και βιώσιμη ανάπτυξη του Ολύμπου. Οι συστάσεις που περιλαμβάνει η απόφαση εγγραφής ορίζουν το μέτρο του καθήκοντος που καλούμαστε να επιτελέσουμε με σεβασμό στους αιώνες που προηγήθηκαν και με φροντίδα για τις γενιές που θ’ ακολουθήσουν.

Η οικουμενική αξία και ακτινοβολία του Ολύμπου καθορίζει πλέον τη δική μας εθνική ευθύνη. Οφείλουμε να ανταποκριθούμε.

Ο Γεώργιος Σ. Κουμουτσάκος είναι μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδος στην UNESCO