Αν και δεν είναι φαινόμενο συχνό ένα ντοκιμαντέρ να προκαλεί ενθουσιασμό αντίστοιχο με αυτόν που συνήθως προκαλείται στις κερκίδες ενός γηπέδου ποδοσφαίρου από τους φαν των ομάδων, το «Match» των Σαντιάγκο Φράνκο και Χουάν Καμπράλ που προβλήθηκε στο παράλληλο – μη διαγωνιστικό – τμήμα Cannes Premiere του Φεστιβάλ των Καννών, αυτό ακριβώς προκάλεσε: είναι αδύνατον να περιγραφεί με λέξεις αυτό που έγινε κατά τη διάρκεια της προβολής του στην αίθουσα Κλοντ Ντεμπισί την Τετάρτη 13 Μαΐου το μεσημέρι. Επευφημίες αναμεμειγμένες με γιουχαϊτά δημιουργούσαν μια εντελώς ασυνήθιστη ατμόσφαιρα καθώς καταλάβαινες την επικοινωνία του κοινού με αυτό που παρακολουθούσε στην κινηματογραφική οθόνη μέσα σε μια αίθουσα πλημμυρισμένη από συνθήματα στα οποία κυριαρχούσε το όνομα «Ντιέγκο».
Ντιέγκο, όπως Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα βέβαια. Ο αργεντινός άσος της στρογγυλής θεάς που το 2020 έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 60 ετών… αναστήθηκε για λίγο στην Κλοντ Ντεμπισί αφού το ντοκιμαντέρ «The match» αναφέρεται στο πιο εντυπωσιακό, το πιο επεισοδιακό, το πιο πολυσυζητημένο και κατά πάσα πιθανότητα το πιο αξέχαστο παιχνίδι ποδοσφαίρου στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου: εκείνο που έλαβε χώρα στο Στάδιο Ατζέκα στο Μεξικό, όταν στο πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986 η Αργεντινή νίκησε με σκορ 2-1 την Αγγλία, με τον Μαραντόνα να σκοράρει δύο φορές γράφοντας από την πλευρά του διαφορετική ιστορία για το κάθε γκολ. Το πρώτο γκολ μπήκε με τη βοήθεια του Θεού και λίγα λεπτά αργότερα το δεύτερο μπήκε επειδή ένας διάβολος, ο Μαραντόνα, κατατρόπωσε όλη την Εθνική Αγγλίας πριν πλασάρει την μπάλα γλυκά στα δίχτυα του τερματοφύλακά της Πίτερ Σίλτον.
«Η προσέγγιση του Σαντιάγκο είναι ενός πιο κλασικού φαν του ποδοσφαίρου, η δική μου θα έλεγα ότι εστιάζει στην επική διάσταση που έμελλε να πάρει αυτό το παιχνίδι, όπως επίσης και στους χαρακτήρες του», είπε στα «ΝΕΑ» ο Χουάν Καμπράλ, ένας groovy τύπος, με μακρύ ίσιο μαλλί και στρογγυλά γυαλιά ηλίου που έδιναν στο πρόσωπό του μια εικόνα Τζον Λένον. Ο Καμπράλ καθόταν μαζί με τον Σαντιάγκο Φράνκο στο Campari Lounge δίπλα στο Palais de Festival, όπου τους συναντήσαμε. Ηταν και οι δύο πολύ χαλαροί και πολύ χαρούμενοι. Η ταινία τους είχε ενθουσιάσει το κοινό και αυτό ακριβώς είχαν εξαρχής επιδιώξει. «Μα αυτό το ματς ήταν ένα έπος που τα είχε όλα – ήταν σαν να είχαμε έτοιμο το τέλειο σενάριο», θα συνεχίσει ο Καμπράλ. «Οπότε, γιατί όχι, αποφασίσαμε να το τιμήσουμε με τον καλύτερο τρόπο που μπορούσαμε».
«Υπήρξαν αρκετά ποδοσφαιρικά παιχνίδια ανάμεσα στην Αργεντινή και την Αγγλία στην ιστορία των δύο κρατών και το παιχνίδι του 1966 στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Αγγλίας είναι το δεύτερο πιο χαρακτηριστικό», θα μπει στην κουβέντα ο Σαντιάγκο Φράνκο. «Γιατί τότε ο Αντόνιο Ρατίν, ο αρχηγός της Εθνικής Αργεντινής και ένας θρύλος της Μπόκα Τζούνιορς, βγαίνοντας από τον αγώνα λόγω της αποβολής του, έπιασε με υποτιμητικό τρόπο το σημαιάκι του κόρνερ που ήταν η σημαία της Αγγλίας. Αυτή η κίνηση προκάλεσε πανζουρλισμό στο γήπεδο και αργότερα, όταν ο Αλφ Ράμσεϊ, ο προπονητής της Αγγλίας, απαγόρευσε σε έναν παίκτη του να ανταλλάξει τη φανέλα του με έναν Αργεντινό λέγοντας “δεν ανταλλάσσουμε φανέλες με ζώα”, γράφτηκε Ιστορία στο άθλημα. Αυτή η κουβέντα που μπήκε στα πρωτοσέλιδα προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο και νομίζω ότι αυτή η αιώνια διαμάχη ανάμεσα στις δύο χώρες τότε γεννήθηκε, παρότι ο ίδιος ο Ρατίν θα έλεγε αργότερα ότι το επεισόδιο εκείνο δεν είχε το μέγεθος του αγώνα με τον Μαραντόνα το 1986. Ο Πίτερ Σίλτον το λέει στην ταινία μας, “από εκείνη τη στιγμή δημιουργήθηκε ένα καρφί ανάμεσα στην Αγγλία και την Αργεντινή».
Λίνεκερ και Βαλντάνο
Ο Σίλτον μαζί με τον Τζον Μπαρνς, τη «χρυσή» αλλαγή της Αγγλίας σε εκείνο το ματς του 1986, έλαβαν μέρος στα γυρίσματα του «Match», όπου όμως τη μερίδα του λέοντος έχει ο Γκάρι Λίνεκερ, striker της Αγγλίας στο ίδιο παιχνίδι, αργότερα διάσημος σπορτκάστερ και ο ουσιαστικός αφηγητής στο ντοκιμαντέρ «The match». Από πλευράς Αργεντινών εμφανίζονται ο Χόρχε Βαλντάνο, επιθετικός της Εθνικής Αργεντινής το 1986 – ένας εξαιρετικά καλλιεργημένος αθλητής που σήμερα θεωρείται γκουρού στην πατρίδα του –, μαζί με τους Χόρχε Μπουρουτσάγκα, Χούλιο Ολαρτικοϊτσέα, Ρικάρντο Τζούστι και Οσκαρ Ρουγκέρι.
Οι δύο σκηνοθέτες παραδέχθηκαν ότι δημιουργώντας το ντοκιμαντέρ «The match» μάθαιναν και οι ίδιοι πράγματα που δεν ήξεραν. Η ταινία ξεκινά με δύο ερωτήματα γραμμένα σε μαύρο φόντο πάνω στην οθόνη: Πότε αρχίζει ένα παιχνίδι; Και πότε τελειώνει; Σύντομες, έξυπνες σκηνές, η ταινία προσφέρει στοιχεία για τη δημιουργία του αθλήματος, όπως π.χ. ότι το ποδόσφαιρο γεννήθηκε στην Κίνα και ότι οι Αγγλοι στη συνέχεια έβαλαν πρώτοι τους κανόνες στο παιχνίδι. «Οι Αγγλοι έδωσαν στο άθλημα το πιο όμορφο, το πιο κομψό ένδυμά του, τους κανόνες του, άρα στην ουσία είναι εκείνοι που δημιούργησαν το ποδόσφαιρο έτσι όπως το γνωρίζουμε σήμερα», είπε ο Φράνκο. «Και στη συνέχεια, ενώ κατακτούσαν διαφορετικές χώρες σε όλο τον κόσμο, πρόσφεραν το ποδόσφαιρο σε αυτές τις χώρες. Ετσι έγινε και στην Αργεντινή.
Οι Αγγλοι μάς έδωσαν το ποδόσφαιρο, αλλά μας πήραν κάτι το οποίο δεν τους ανήκε, τα Φόκλαντ με έναν πόλεμο». Για τον Καμπράλ «αυτό το ντοκιμαντέρ είναι ένας ποιητικός τρόπος για να φωτίσεις ένα πολύ σημαντικό, περίπλοκο ζήτημα, χωρίς φυσικά να προσπαθείς να δώσεις κάποια λύση. Μπορείς να δείξεις όμως ότι ένας πόλεμος δεν αποτελεί την καλύτερη λύση για το οποιοδήποτε πρόβλημα. Η ταινία μάς θυμίζει το πώς οι ανθρώπινες σχέσεις interactions είναι ορισμένες φορές τόσο εξυπνότερες από την τρέλα των δικτατοριών. Δείτε τι συμβαίνει σήμερα. Ξυπνάμε κάθε πρωί και διαβάζουμε τις ειδήσεις και είναι μια τρέλα». «Το “χέρι του Θεού” ήταν ένα κόλπο που ο Μαραντόνα έμαθε παίζοντας μπάλα στους δρόμους», είπε ο Σαντιάγκο Φράνκο. «Στον δρόμο, η νίκη έχει σημασία. Με οποιονδήποτε τρόπο. Αν ακούσετε τους άγγλους παίκτες που μιλούν στην ταινία, γι’ αυτούς η κλεψιά είναι κλεψιά. Για εμάς είναι κάπως διαφορετικό. Οι Αγγλοι πιστεύουν στην ηθική του fair play. Ομως για εμάς αυτό δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια ηθική ιδέα. Η προσπάθεια να επιβιώσεις σε πολύ σκληρότερους δρόμους μιας εντελώς διαφορετικής χώρας, όπως είναι η Αργεντινή, σε κάνει να σκέφτεσαι διαφορετικά».
Εξάλλου, όπως ο Καμπράλ επισημαίνει, υπάρχει η «κλίμακα της κλεψιάς. Το “χέρι του Θεού” δεν είναι παρά ένα πταίσμα μπροστά στην κλοπή ολόκληρων χωρών από τους Βρετανούς, όταν με το έτσι θέλω κατακτούσαν τον κόσμο για να εξαπλωθεί η αυτοκρατορία τους. Ετσι δεν είναι;». Ο Καμπράλ διηύρυνε τη σκέψη του. «Κάθε παιχνίδι, οποιοδήποτε παιχνίδι, έχει κανόνες και δεν παίζει κανέναν απολύτως ρόλο η χώρα στην οποία παίζεις το παιχνίδι ή η εθνικότητα των παικτών. Ομως σε κάθε παιχνίδι υπάρχει και μια γκρίζα ζώνη, μια γκρίζα περιοχή ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο. Εκεί θα παίξεις επίσης, εκεί έπαιξε και ο Μαραντόνα. Και αν το καλοσκεφτούμε, θα δούμε ότι πέρα από τον αθλητισμό κάτι τέτοιο συμβαίνει παντού – στον νόμο και στη δικαιοσύνη. Δεν ήταν οι Αργεντινοί που εφηύραν την απάτη, η απάτη βρίσκεται ανάμεσά μας από… πάντα».
