Απαντήσεις στο «αλαλούμ» που προέκυψε με τους πόρους του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) έδωσε ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, στην τριμηνιαία συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε χθες για την πρόοδο των προγραμμάτων του χαρτοφυλακίου.
Από όσα είπε ο Νίκος Παπαθανάσης σχετικά με το ΤΑΑ, δύο είναι τα βασικά στοιχεία που προκύπτουν. Πρώτον, το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ ολοκληρώνεται με απορρόφηση 100%, με τις τράπεζες να μην περιμένουν νέες εκταμιεύσεις – η τελευταία δόση τους καταβλήθηκε την Παρασκευή 8 Μαΐου, ενώ υπάρχει ένα μικρό απόθεμα περίπου 400 εκατ. ευρώ που δίνεται με τη λογική «first come, first served» (ελληνιστί, «όποιος προλάβει») στα συμβασιοποιημένα επιχειρηματικά δάνεια, μέχρι να τελειώσουν τα χρήματα. Πλέον, το υπουργείο θα πρέπει να «τρέξει» το σκέλος των επιδοτήσεων, με τον δεδηλωμένο στόχο να μην πάει χαμένο ούτε ένα ευρώ από τους πόρους του ΤΑΑ.
Δεύτερον, 2 δισ. ευρώ από την τελευταία (όγδοη) δόση του δανειακό σκέλος του ΤΑΑ έχουν δεσμευθεί και θα δοθούν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), κατόπιν αιτήματος της ελληνικής κυβέρνησης, που εγκρίθηκε από το ECOFIN τον περασμένο Δεκέμβριο. Η ΕΑΤ θα σχεδιάσει νέα προγράμματα για τη χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, όπως ορίζονται από την ΕΕ – δηλαδή, επιχειρήσεις με έως 250 εργαζομένους και ετήσιο κύκλο εργασιών (τζίρο) έως 50 εκατ. ευρώ. Ενδέχεται, δε, να υπάρξει και μια περαιτέρω ευελιξία ώστε να μπουν στα προγράμματα φθηνών δανείων και λίγο μεγαλύτερες επιχειρήσεις του μεταποιητικού κλάδου. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στο σχετικό έγγραφο του ECOFIN, οι πόροι αυτοί θα πρέπει να διατεθούν σε δραστηριότητες με «πράσινο» αποτύπωμα.
«Κλειδί» η Κομισιόν
Η μεταφορά των πόρων στην ΕΑΤ θα γίνει υπό την προϋπόθεση λήψης του Pillar Assessment, δηλαδή της «σφραγίδας» της ΕΕ που θα της επιτρέψει την απευθείας διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων, χωρίς τη μεσολάβηση υπουργείων. Μάλιστα, αυτό δεν αφορά μόνο πόρους που προορίζονται για την Ελλάδα, αλλά εν γένει ευρωπαϊκά κονδύλια που μπορεί να σχετίζονται με έργα σε χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Αλβανία, η Ουκρανία ή και κράτη της Μέσης Ανατολής. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, η ΕΑΤ θα καταθέσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον τελικό φάκελο για το Pillar Assessment, με την έγκριση να αναμένεται να δοθεί μέχρι τις αρχές Ιουλίου. Αν η Κομισιόν δεν δώσει το Pillar Assessment στην ΕΑΤ, τα 2 δισ. ευρώ που έχουν δεσμευθεί θα χαθούν. Ωστόσο, το ενδεχόμενο αυτό θεωρείται μάλλον απίθανο.
Το αίτημα για τη δέσμευση 2 δισ. ευρώ του δανειακού σκέλους του ΤΑΑ για χρήση από την ΕΑΤ ελήφθη τον Νοέμβριο του 2025, όταν ο ρυθμός συμβασιοποίησης των δανείων ήταν χαμηλός, με αποτέλεσμα τραπεζίτες και αναλυτές με γνώση της κατάστασης να εκτιμούν ότι περίπου το 20% των δανείων (3,5 δισ. σε σύνολο 17,7 δισ. ευρώ) θα έμενε ανεκμετάλλευτο. Ωστόσο, από τις αρχές του έτους και ειδικά από τον Μάρτιο, επιταχύνθηκε ο ρυθμός συμβασιοποιήσεων των δανείων, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να βρίσκονται σήμερα εκτεθειμένες απέναντι σε επιχειρήσεις-πελάτες, που έχουν αιτηθεί δάνειο, πληρούν τις προϋποθέσεις, όμως θα μείνουν πιθανότατα εκτός ΤΑΑ, καθώς έχουν εξαντληθεί οι πόροι.
Κακός συντονισμός
Την εικόνα αυτή μετέφερε χθες και ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Φωκίων Καραβίας, μιλώντας στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών και του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. «Μάλλον ο συντονισμός μεταξύ πολιτείας, τραπεζών και επιχειρηματιών δεν ήταν ο καλύτερος δυνατός, με αποτέλεσμα να έχουν μείνει περίπου 6-8 δισ. επενδυτικά σχέδια εκτός ΤΑΑ» τόνισε ο Φωκίων Καραβίας. Εξέφρασε όμως την ελπίδα να ενταχθούν στα προγράμματα της ΕΑΤ κάποιες από τις επιχειρήσεις που έχουν ήδη ώριμα σχέδια, αλλά δεν θα προλάβουν να λάβουν χρηματοδότηση από το ΤΑΑ.
«Αν με είχατε ρωτήσει πριν μία εβδομάδα ποια είναι η άποψή μου για το ΤΑΑ, θα έλεγα ότι γενικά ήταν μια πολύ επιτυχημένη εμπειρία» είπε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, αφήνοντας αιχμές για την επικοινωνία μεταξύ υπουργείου και τραπεζών. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «ακόμα κι έτσι, η συνολική εμπειρία του ΤΑΑ είναι θετική» και πρόσθεσε πως «η απόφαση του Δημοσίου να προωθήσει τα δάνεια του ΤΑΑ στην ιδιωτική οικονομία μέσω τραπεζών και συμβουλευτικών εταιρειών ήταν σωστή», ενώ η διαδικασία κύλησε «ομαλά και απρόσκοπτα, με ταχείς διαδικασίες, χωρίς αιτιάσεις για προτιμησιακές σχέσεις ή αδιαφάνεια».
