Στις 15 Απριλίου, μια ομάδα αναπτυσσόμενων χωρών εγκαινίασε την Πλατφόρμα Δανειοληπτριών Χωρών με στόχο να διαμορφώσει μια ισχυρότερη συλλογική φωνή στις συζητήσεις για τη διαχείριση του χρέους και στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές διαπραγματεύσεις. Αν και η πρωτοβουλία βασίζεται στη Δέσμευση της Σεβίλλης, η οποία υιοθετήθηκε πέρυσι, η προετοιμασία είχε ξεκινήσει εδώ και καιρό. Παραφράζοντας τον Βίκτωρα Ουγκώ, τίποτε δεν είναι ισχυρότερο από μια ιδέα της οποίας έχει φτάσει η ώρα.
Για δεκαετίες, οι αναπτυσσόμενες χώρες αναγκάζονταν να κινούνται μέσα σε ένα ολοένα πιο περίπλοκο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Καθώς οι συστημικοί και γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνονται, η αβεβαιότητα έχει γίνει η νέα κανονικότητα, οδηγώντας ολοένα και περισσότερους πολιτικούς υπευθύνους του παγκόσμιου Νότου να ζητούν μεγαλύτερη συνεργασία και συντονισμό.
Η Δέσμευση της Σεβίλλης έδωσε θεσμική μορφή σε αυτή την ιδέα, με τα κράτη – μέλη των Ηνωμένων Εθνών να συμφωνούν στη «δημιουργία μιας πλατφόρμας για τις δανειολήπτριες χώρες, με τη στήριξη υφιστάμενων θεσμών και με έναν φορέα των Ηνωμένων Εθνών να αναλαμβάνει χρέη γραμματείας». Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου οι χώρες αυτές θα μπορούν να συζητούν τεχνικά ζητήματα, να ανταλλάσσουν πληροφορίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων του χρέους, να αποκτούν πρόσβαση σε τεχνική βοήθεια και ενίσχυση των δυνατοτήτων τους στη διαχείριση του χρέους, να συντονίζουν τις προσεγγίσεις τους και να επηρεάζουν τη διεθνή αρχιτεκτονική του χρέους.
Η Πλατφόρμα Δανειοληπτριών Χωρών δημιουργείται την κατάλληλη στιγμή. Το 2024, 61 αναπτυσσόμενες χώρες διέθεσαν τουλάχιστον το 10% των κρατικών τους εσόδων για την εξυπηρέτηση του χρέους, ενώ 3,4 δισ. άνθρωποι ζουν σε χώρες που δαπανούν περισσότερα για πληρωμές τόκων παρά για την υγεία ή την εκπαίδευση. Με άλλα λόγια, το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή τους απειλεί πλέον αυτή την αναπτυξιακή πορεία.
Οι αλληλεξαρτώμενες και επικαλυπτόμενες παγκόσμιες κρίσεις, σε συνδυασμό με τη σημαντικότερη και μακροβιότερη περίοδο αυστηρής νομισματικής πολιτικής των τελευταίων τουλάχιστον δύο δεκαετιών, έχουν οδηγήσει σε διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στις πληρωμές τόκων των αναπτυσσόμενων χωρών και στα κρατικά τους έσοδα. Αυτό αφήνει στους πολιτικούς υπευθύνους εξαιρετικά περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις, μεταξύ άλλων για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση. Επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη θέση αυτών των χωρών, η φύση του κρατικού χρέους έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η διαπραγμάτευση μέσα σε ένα τόσο περίπλοκο σύστημα απαιτεί καλά ενημερωμένους και ικανούς υπευθύνους χάραξης πολιτικής, οι οποίοι να υποστηρίζονται από εξειδικευμένες ομάδες στα υπουργεία Οικονομικών και στις υπηρεσίες διαχείρισης χρέους. Παρότι η έναρξη λειτουργίας της Πλατφόρμας Δανειοληπτριών Χωρών αποτελεί ένα ευπρόσδεκτο ορόσημο, δεν είναι παρά η αρχή. Η επιτυχία της θα απαιτήσει διαρκή συμμετοχή από τις χώρες – μέλη, συνεχή στήριξη από τους διεθνείς εταίρους και κοινή προσήλωση σε μια πρακτική συνεργασία με απτά αποτελέσματα.
