Η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα σ’ αυτή την ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για την περιοχή της Αν. Μεσογείου – Μ. Ανατολής – Κόλπου με τον πόλεμο στο Ιράν σε εξέλιξη ακόμη έχει υψηλή ουσιαστική και συμβολική σημασία (αν και σε συνέχεια της συμμετοχής του στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Αγ. Νάπα της Κύπρου). Ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας λίγους μήνες πριν αποχωρήσει από την εξουσία επιβεβαίωσε με την επίσκεψή του ότι το «Ελλάς – Γαλλία συμμαχία» δεν είναι απλώς ένα (μεταπολιτευτικό) πολιτικό σύνθημα. Είναι μια πραγματικότητα με συγκεκριμένες ρυθμίσεις και δεσμεύσεις που αντανακλούν το πνεύμα πολιτισμού και αξιών δημοκρατίας που συνδέει τις δύο χώρες.
Η ανανεωμένη Συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας που υπογράφηκε (η αρχική συνήφθη μεταξύ των δύο χωρών το 2021) αναβαθμίζει την ελληνογαλλική εταιρική σχέση επεκτείνοντας τη συνεργασία σε νέους τομείς (προστασία της ναυτιλίας/Στενά Ορμούζ, πολιτική προστασία, καινοτομία, Διαδίκτυο και έφηβοι κ.ά.), ενώ εμπλουτίζει και τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής η οποία αποτελεί το καινοτόμο στοιχείο της στρατηγικής σχέσης. Και εδώ δεν μπορεί παρά να σημειωθεί η σημαντική απόφαση του γάλλου προέδρου να συμπεριλάβει την Ελλάδα στις επτά χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις οποίες επεκτείνεται κατά κάποιον τρόπο η γαλλική πυρηνική προστασία/ομπρέλα. Ενώ έχει εκδηλωθεί πολύ πρόσφατα η συμπαράταξη και αλληλεγγύη της Γαλλίας και στην Κύπρο με τη στήριξή της για την αντιμετώπιση των απειλών λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Ελλάδα και Γαλλία (Μακρόν και Μητσοτάκης) συγκλίνουν στην κύρια κομβική επιλογή της ανοιχτής «στρατηγικής αυτονομίας» για την Ευρώπη. Η έννοια της αυτονομίας για τη Γαλλία σημαίνει πολύ πρακτικές επιλογές τόσο στον τομέα της άμυνας/εξωτερικής πολιτικής όσο και στο πεδίο της οικονομίας, τεχνολογίας, εμπορίου κ.λπ. Σε ό,τι αφορά την άμυνα, η Γαλλία και προσωπικά ο πρόεδρος Μακρόν αποδίδουν υψηλή σημασία στην «ενωσιακή προτίμηση» και ειδικότερα στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας ως προϋπόθεση και για την ενίσχυση και της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας (έκθεση Ντράγκι). Από την άποψη αυτή εγείρει ερωτηματικά (στη Γαλλία και όχι μόνο) εάν και κατά πόσο η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με τη λογική της «αυτονομίας» διαθέτοντας 750 εκατ. ευρώ για την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού και τεχνολογικών συστημάτων από εξω-ευρωπαϊκή χώρα, δηλαδή το Ισραήλ και πολύ περισσότερα στις ΗΠΑ.
Βέβαια η συνεργασία της Ελλάδας με τη Γαλλία στον τομέα των πολεμικών προμηθειών (Rafale, Belharra κ.ά.) είναι από τις πλέον αναπτυγμένες. Ενώ οι δύο χώρες συνεργάζονται επίσης στενά στο ζήτημα του πολέμου της Ουκρανίας αλλά και σε διάφορα σχήματα συμμαχιών προθύμων χωρών για την αντιμετώπιση προβλημάτων στον Κόλπο, την Ουκρανία κ.α.
Σε γενικότερες γραμμές Ελλάδα και Γαλλία συγκλίνουν στην αντίληψη ότι στον τομέα της άμυνας θα πρέπει να πάμε πέρα από την κοινή αμυντική πολιτική – όσο σημαντική κι αν είναι – προς την κατεύθυνση ανάπτυξης και της κοινής άμυνας με μεταξύ άλλων ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ενωσης, άρθρο 42,7 Συνθήκης Λισαβόνας (το θέμα συζητήθηκε και στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο).
Συγκλίνουν επίσης στα μεγάλα ζητήματα για την ανάπτυξη της οικονομίας με την ολοκλήρωση τομέων στους οποίους η Ευρώπη υπολείπεται δραματικά (τραπεζική ενοποίηση, ενεργειακή και ψηφιακή ενοποίηση, κλιματική κρίση). Το γεγονός ότι η Ελλάδα έκανε τελευταία ένα άνοιγμα υπέρ ενός προτύπου αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (πρότυπο Γαλλίας) τη φέρνει πολύ κοντά στη Γαλλία.
Κατά πάσα πιθανότητα αυτή ήταν η τελευταία επίσκεψη του προέδρου Μακρόν στην Ελλάδα. Το τι θα ακολουθήσει ως διάδοχος στο Ελιζέ κανένας δεν το γνωρίζει. Ο πρόεδρος Μακρόν υπήρξε ένας μεγάλος οραματιστής για την Ευρώπη, ένα ορυχείο ιδεών και σχεδίων για την προώθηση της ενοποίησης και ταυτόχρονα ένας συνεπής υπέρμαχος της ελληνογαλλικής φιλίας. Η επικείμενη αποχώρησή του από τη γαλλική πολιτική σκηνή θα δημιουργήσει ένα κενό σε Ευρώπη και Ελλάδα.
Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ.
