Στη βόρεια Ρώμη, μέσα στο πράσινο του πάρκου των Σαμπίνων, λειτουργεί μια μικρή αλλά ιδιαίτερα σημαντική κοινότητα που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Πρόκειται για το «Χωριό της Fondazione Roma», έναν χώρο 12.000 τετραγωνικών μέτρων που φιλοξενεί ανθρώπους με ήπια ή μέτρια μορφή άνοιας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ζουν σε ένα προστατευμένο αλλά ταυτόχρονα ζωντανό και κοινωνικό περιβάλλον.
Η φιλοσοφία του χωριού βασίζεται στην ιδέα ότι η φροντίδα δεν πρέπει να περιορίζεται σε ιατρικές παρεμβάσεις ή σε ένα αυστηρά νοσοκομειακό πλαίσιο. Αντίθετα, στόχος είναι η διατήρηση των γνωστικών ικανοτήτων των φιλοξενουμένων και η ενίσχυση της συμμετοχής τους σε δραστηριότητες που θυμίζουν την καθημερινή ζωή πριν από την εμφάνιση της ασθένειας. Ετσι, οι κάτοικοι δεν αντιμετωπίζονται ως «ασθενείς», αλλά ως ενεργά μέλη μιας κοινότητας που συνεχίζουν να έχουν ρόλο, συνήθειες και κοινωνικές επαφές.
Το χωριό, που εγκαινιάστηκε το 2018 φιλοξενεί συνολικά 66 μόνιμους κατοίκους. Παράλληλα, λειτουργούν δύο κέντρα ημερήσιας φροντίδας: ένα για άτομα με Αλτσχάιμερ και ένα για άτομα με Πάρκινσον, τα οποία εξυπηρετούν από περίπου 30 ανθρώπους το καθένα.
Η καθημερινότητα στο χωριό έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να θυμίζει μια κανονική μικρή πόλη. Υπάρχουν δρόμοι, πλατεία, καταστήματα, κομμωτήριο, χώρος άθλησης, αίθουσες δημιουργικών δραστηριοτήτων και χώροι ψυχαγωγίας. Οι φιλοξενούμενοι μπορούν να κάνουν ψώνια στο μικρό σουπερμάρκετ, να χορεύουν, να ζωγραφίζουν ή να συμμετέχουν σε ομαδικά τραγούδια σε παγκάκια γύρω από μια κεντρική κρήνη. Η δυνατότητα συμμετοχής σε κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες αποτελεί βασικό στοιχείο της θεραπευτικής προσέγγισης, καθώς ενισχύει την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση του ανήκειν.
Οι κατοικίες είναι οργανωμένες σε μικρές μονάδες που φιλοξενούν έως έξι άτομα και έχουν σχεδιαστεί με βάση τον τρόπο ζωής που είχαν οι κάτοικοι πριν εμφανιστεί η νόσος. Οι υπεύθυνοι του προγράμματος διακρίνουν τρεις βασικές κατηγορίες τρόπου ζωής: τον αστικό, τον κοσμοπολίτικο και τον παραδοσιακό. Με αυτόν τον τρόπο, οι φιλοξενούμενοι εντάσσονται σε ένα περιβάλλον που τους είναι οικείο, γεγονός που συμβάλλει στη διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας και της κοινωνικής λειτουργικότητας.
Στο χωριό λειτουργούν περίπου 80 διαφορετικοί «όμιλοι», που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων, από τον χορό και τη ζωγραφική μέχρι το παιχνίδι με τράπουλα και τις πολιτιστικές εκδρομές. Οι φιλοξενούμενοι μπορούν επίσης να βγαίνουν εκτός του χώρου για οργανωμένες επισκέψεις στη θάλασσα, σε πάρκα ή σε μουσεία, διατηρώντας έτσι επαφή με τον ευρύτερο κοινωνικό ιστό.
Σύμφωνα με τη διοίκηση της Fondazione Roma, αρκετοί από τους πρώτους κατοίκους παραμένουν στο χωριό από την έναρξη λειτουργίας του χωρίς σημαντική επιδείνωση της κατάστασής τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, έχει παρατηρηθεί ότι μειώνεται η ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή.
