Ο εορτασμός της 25ης Μαρτίου θα είναι φέτος ξεχωριστός για τη Γαύδο. Μπορεί μεν το δημοτικό σχολείο να είναι από τον Νοέμβριο υπό αναστολή για το σχολικό έτος 2025-2026, καθώς η μοναδική μαθήτριά του έφυγε από το νησί, όμως μαθητική παρέλαση θα γίνει. Οχι από τα δυο πολύ μικρά παιδιά, προσχολικής ηλικίας, που υπάρχουν σήμερα στο νησί – είναι πολύ μικρά ακόμα. Θα παρελάσουν, όμως, 23 μαθητές από σχολεία της Βούλας, της Γλυφάδας, του Ηρακλείου Κρήτης και της Καλλιθέας που ταξίδεψαν ειδικά για τη μέρα αυτή μέχρι το νοτιότερο άκρο της Ελλάδας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Οπου υπάρχουν άγγελοι».
«Είναι πολύ ξεχωριστή η παρουσία τους εδώ, και ειδικά τώρα που το σχολείο μας είναι σε αναστολή. Είναι συγκινητική στιγμή, μια πολύ σπουδαία κίνηση, κάτι ιδιαίτερα υποστηρικτικό που μας γέμισε όλους με μεγάλη χαρά» λέει στα «ΝΕΑ» η δήμαρχος Γαύδου Λίλιαν Στεφανάκη. Και συμπληρώνει: «Πιστεύω ότι και για τα ίδια τα παιδιά θα είναι μια σημαντική εμπειρία το να έρθουν εδώ στην άκρη της Ελλάδας να δούνε πώς ζουν οι νησιώτες».Επισημαίνει μάλιστα ότι για πρώτη φορά θα παρελάσουν τόσοι πολλοί μαθητές στη Γαύδο – συνήθως ήταν οι μαθητές του νησιού, το πολύ 6 παιδιά.
Πρόκειται για την 7η αποστολή της πρωτοβουλίας «Οπου υπάρχουν άγγελοι». Φέτος συμμετέχουν μαθητές από το 1ο Δημοτικό Σχολείο Βούλας (από όπου έχει ξεκινήσει η πρωτοβουλία), το 1ο Γυμνάσιο Βούλας, το 1ο Νηπιαγωγείο Βούλας, το 23ο Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας, τα Εκπαιδευτήρια Γιαννόπουλος, το 3ο σώμα Ναυτοπροσκόπων Βούλας και 2 μαθητές από το Ηράκλειο Κρήτης. Συνολικά η αποστολή αριθμεί 49 άτομα, 23 μαθητές και οι συνοδοί τους.
Ολα άρχισαν από ένα δημοσίευμα
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε το 2023 με μια αποστολή στους ακριτικούς Αρκιούς, όπου οι μαθητές ταξίδεψαν για να γνωρίσουν τον Αγγελο, τον μοναδικό μαθητή και μοναδικό παιδί που ζούσε τότε εκεί. Ολα άρχισαν, όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Βούλας Γιώργος Ντούτσουλης, από ένα δημοσίευμα. «Είχε τον τίτλο: “Πάλι μόνος του θα παρελάσει ο Αγγελος στους Αρκιούς”. Είχα σχετικά πρόσφατα γυρίσει από την Αμερική όπου ζούσα επί 25 χρόνια και μου έκανε μεγάλη εντύπωση, δεν γνώριζα ότι υπήρχαν τέτοιες κοινωνίες στην Ελλάδα. Συγκινήθηκα και ως Ελληνας και ως γονέας και ως πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Βούλας. Μέσα μου βέβαια γνώριζα ήδη τη σημασία να μαθαίνει κανείς την κοινωνία, τα έθιμα, τον κόσμο και την Ελλάδα βιωματικά, κατ’ ιδίαν, μέσα από τον κόπο και την κούραση ενός ταξιδιού, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Να την περπατά, να την ακούει, να τη βλέπει στα πρόσωπα των ανθρώπων της, να τη νιώθει στα μικρά σχολεία, στα παιδιά, στα ακριτικά μέρη, στις κοινότητες που επιμένουν με πολύ “θράσος” να μένουν όρθιες, αντί μιας στείρας, παθητικής αφήγησης. Ολα αυτά και η έμπρακτη συμπαράσταση σε ένα παιδί που ήταν μόνο του πάνω σε ένα νησί ήταν η λογική αντίδρασή μας».
«Θρασύτατο» ταξίδι
Ετσι, οργανώθηκε εκείνη η πρώτη αποστολή, το πρώτο τους «θρασύτατο» ταξίδι, το αποκαλεί ο κ. Ντούτσουλης. Στις 25 Μαρτίου του 2023 13 μαθητές από το 1ο Δημοτικό Σχολείο Βούλας μαζί με τους γονείς τους (μια ομάδα συνολικά 27 ατόμων) ταξίδεψαν μέχρι το μικρό νησί των Δωδεκανήσων και ο μοναδικός μαθητής των Αρκιών, ο Αγγελος, έκανε παρέλαση μαζί με τους μαθητές από τη Βούλα, ντυμένους με παραδοσιακές στολές. Η δράση ονομάστηκε «Οπου υπάρχουν άγγελοι» (ήταν ιδέα του αντιπροέδρου του συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Βούλας Αγγελου Βελλιωτή) προς τιμήν των αγγέλων – «των παιδιών όλου του κόσμου, του Αγγελου, του μοναδικού μαθητή στους Αρκιούς, του Αγγελου του σχολείου μας» λέει ο κ. Ντούτσουλης.
Ηταν μονόδρομος
Η μετάβασή τους στο νησί των Δωδεκανήσων ήταν μια περιπέτεια. «Χωρίς καμία στήριξη από κανέναν μεταβήκαμε με ναυλωμένα φουσκωτά από τους Λειψούς… σε κάτι που για πάντα θα παραμείνει ιστορικό! Το λιμενικό σώμα μάς “μυρίστηκε”» και από εκείνη τη στιγμή δεν μας άφησε ούτε λεπτό. Τίμησε τα παιδιά, τους γονείς, το νησί, το σώμα, την Ελλάδα, ίσως οι μόνοι που κατάλαβαν αμέσως τους σκοπούς μας» θυμάται ο ίδιος.
Ο αποχαιρετισμός στο λιμάνι
Περιγράφει μια σκηνή από εκείνη την πρώτη αποστολή που έχει μείνει αποτυπωμένη για πάντα στη μνήμη του. Ηταν ο αποχαιρετισμός στο λιμάνι των Αρκιών. «Ο Αγγελος στεκόταν μόνος του στην προβλήτα, ήταν ένα μοναδικό παιδί που θα έμενε μόνο του σε ολόκληρο το νησί, και μας αποχαιρετούσε την ώρα που έφευγε το πλοίο. Μετά από αυτό η συνέχιση της δράσης ήταν πια μονόδρομος για μας». Ετσι, από τότε, δυο φορές τον χρόνο, στις εθνικές επετείους, την 25η Μαρτίου και την 28η Οκτωβρίου, οργανώνουν και μια νέα αποστολή.
Με πυρήνα τους μαθητές από το 1ο Δημοτικό Σχολείο Βούλας, στήνεται κάθε φορά μια ομάδα και από άλλα σχολεία και γονείς και ταξιδεύουν σε ακριτικά μέρη. Μετά τους Αρκιούς, επόμενη αποστολή στις 28 Οκτωβρίου 2023 ήταν η Αλβανία και το Ελληνικό Σχολείο «Ομηρος» της Χειμάρρας με 32 συμμετέχοντες. Ακολούθησε το Αγαθονήσι στις 25/3/2024 και μετά η Σταυρούπολη της Ξάνθης και ξανά οι Αρκιοί – τους πήρε τηλέφωνο ο Αγγελος και ζήτησε τους φίλους του. Δεν μπορούσαν να το αρνηθούν. Μετά, στις 28/10/2025, πήγαν στα Νεστοχώρια της Ξάνθης και τον Κεχρόκαμπο του Νέστου. Στα ποντιακά χωριά του Νέστου μάλιστα τους χάρισαν με πολλή αγάπη και συγκίνηση ένα λάβαρο του Πόντου το οποίο έχουν πια μαζί τους στις δράσεις τους. Φέτος θα το κρατήσει ένας μικρός μαθητής από την Καλλιθέα που έχει ποντιακή καταγωγή.
Να σημειώσουμε ότι η δράση έχει αναγνωριστεί από θεσμούς και φορείς, όπως η Πρωτοβάθμια Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής, το υπουργείο Ναυτιλίας – Λιμενικό Σώμα και αρκετούς δήμους της χώρας, ενώ το 2023 τιμήθηκε με το βραβείο YouSmile στην κατηγορία «Παιδιά που ενέπνευσαν».
Καθόλου εύκολο εγχείρημα
Ακούγεται – και είναι – συγκινητικό, αλλά το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο. Μπορεί να φανταστεί κανείς πόσες δυσκολίες κρύβει κάθε αποστολή, κι ακόμα περισσότερες αν λάβει υπόψη του ότι η διοργάνωση γίνεται από ανθρώπους που είναι εθελοντές, με δουλειές, υποχρεώσεις και προβλήματα. Κάθε ένα ταξίδι σε τόπους δύσκολα προσβάσιμους απαιτεί τεράστια προετοιμασία, εξαντλητικές συνεννοήσεις, συνεχές άγχος. Επίσης το οικονομικό βάρος ήταν πολλές φορές δυσανάλογο με τις δυνάμεις των οικογενειών. «Ενας αόρατος καθημερινός αγώνας που όμως στο τέλος εξαφανιζόταν κάτω από το βάρος της πράξης!» επισημαίνει ο κ. Ντούτσουλης. Και συμπληρώνει: «Η δράση τώρα έχει εξελιχθεί, κάνουμε παρέλαση με παραδοσιακές ενδυμασίες από όλη την Ελλάδα, την Κωνσταντινούπολη, την Ιωνία, τον Εύξεινο Πόντο, κρατάμε μαζί μας το λάβαρο που μας έδωσαν στα Κομνηνά, έχουμε τη στήριξη αρκετών από την ευρύτερη κοινότητα της Βούλας, και όχι μόνο, πολιτών μεμονωμένα, των κοινοτήτων και των δημάρχων από τα μέρη που πάμε. Σε αντίθεση με την πρώτη αποστολή, μας βοηθούν, μας στηρίζουν και ενισχύουν, μας δίνουν κουράγιο. Παραμένουμε ανεξάρτητοι, ανιδιοτελείς και πάνω από όλα με μόνο σκοπό την εκπαίδευση των παιδιών μας, που είναι τελικά και η βαθύτερη ουσία τού “Οπου υπάρχουν άγγελοι”. Δεν ζητάμε τίποτα από τα μέρη που πάμε».
«Το θέμα είναι να στηρίζονται τα σχολεία της περιφέρειας. Αυτό είναι το σημαντικό»
Κρατήσαμε μία ακόμα κουβέντα του κ. Ντούτσουλη από τη συζήτησή μας. Το ότι τους συγκινεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι η ιδέα τους κερδίζει έδαφος, πως έχουν αρχίσει να γίνονται αντίστοιχες αποστολές και από άλλα σχολεία σε άλλα μέρη. «Το θέμα είναι να στηρίζονται τα σχολεία της περιφέρειας. Αυτό είναι το σημαντικό», μας είπε. Και για του λόγου το αληθές, δυο παραδείγματα.
Αντίστροφες διαδικασίες, βασισμένες όμως στο ίδιο πνεύμα γίνονται φέτος στο Περιστέρι. Ο δήμαρχος Ανδρέας Παχατουρίδης προσκάλεσε αντιπροσωπεία της ακριτικής Ψερίμου, η οποία θα φιλοξενηθεί στην πόλη προκειμένου να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις της 25ης Μαρτίου. Συγκεκριμένα, οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου του νησιού θα παρελάσουν μαζί με τους μαθητές του 11ου Δημοτικού Σχολείου Περιστερίου. Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο Περιστέρι, οι φιλοξενούμενοι θα συμμετάσχουν σε σειρά εκπαιδευτικών, πολιτιστικών και θεσμικών δράσεων, με επισκέψεις σε σχολικές μονάδες, στο Δημαρχείο και σε σημεία αναφοράς της πόλης. Η πρωτοβουλία αυτή έχει και τη μικρή της προϊστορία: την 28η Οκτωβρίου αντιπροσωπεία μαθητών από το 11ο Δημοτικό Σχολείο Περιστερίου, στο πλαίσιο της δράσης «Οπου Υπάρχουν Αγγελοι», είχε ταξιδέψει στην ακριτική Ψέριμο για να συμμετάσχει στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου πλάι στους δύο μαθητές του νεοσύστατου μονοθέσιου Δημοτικού Σχολείου του νησιού.
Παράλληλα, με πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τον σύλλογο γονέων και κηδεμόνων του 4ου Δημοτικού Σχολείου Βριλησσίων, οι 6 μαθητές που φοιτούν στο σχολείο στο Αγαθονήσι θα έχουν στη φετινή παρέλαση της 25ης Μαρτίου μια μεγάλη «παρέα»: 32 μαθητές από 3 δημοτικά σχολεία των Βριλησσίων, 10 εκπαιδευτικοί, 5 πρόσκοποι και 1 βαθμοφόρος από το 4ο Σύστημα Προσκόπων, 2 άτομα από τη δομή ΚΔΑΠ ΑμεΑ του Δήμου και 1 συνοδός, η διευθύντρια σχολείου, η σύμβουλος εκπαίδευσης, ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος Βριλησσίων Γιάννης Πισιμίσης και Χρήστος Γούναρης (συνολικά 55 άτομα), συνοδευόμενοι από αρκετούς γονείς, σύμφωνα με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναχωρούν σήμερα αεροπορικώς για να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις για την 25η Μαρτίου.
Οπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αντιδήμαρχος Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Νέας Γενιάς του Δήμου Βριλησσίων Χρήστος Γούναρης, η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τον σύλλογο γονέων και κηδεμόνων του 4ου Δημοτικού Σχολείου της πόλης, οι οποίοι ύστερα από διερευνητικές επαφές για χορηγία που δεν τελεσφόρησαν, απευθύνθηκαν στον Δήμο και η ιδέα αντιμετωπίστηκε με ενθουσιασμό και «συμπληρώθηκε». Απευθύνθηκαν σε όλα τα δημοτικά σχολεία της πόλης – συμφώνησαν τελικά 3 από τα 6. Οι κάτοικοι του Αγαθονησίου περιμένουν με χαρά τους επισκέπτες τους. «Είναι μια θετική εμπειρία για όλους το να γιορτάσουμε μαζί και σίγουρα μια ημέρα που θα χαραχθεί στην περιοχή και θα τη θυμόμαστε όλοι», δήλωσε ο δήμαρχος του νησιού Ευάγγελος Κόττορος.
Ανεκτίμητα τα οφέλη
Από τους Αρκιούς μέχρι τη Χειμάρρα, το Αγαθονήσι, το Λυκοδρόμιο, τον Καχρόκαμπο, τα Νεστοχώρια και τώρα τη Γαύδο, κάθε τόπος τους αφήνει το δικό του αποτύπωμα. «Αυτό που πάντα βρήκαμε ήταν ανθρώπους να κρατούν αναμμένο το φως, εκπαιδευτικούς που με πολύ δυσκολία και αυταπάρνηση κράταγαν ανοιχτά τα σχολεία, γονείς που η ζωή τους δεν είχε τις ευκολίες μιας πόλης και παρ’ όλα αυτά παλεύουν με αξιοπρέπεια και μεγαλώνουν παιδιά με καθαρό, ξέγνοιαστο βλέμμα και πλατύ χαμόγελο», επισημαίνει ο κ. Ντούτσουλης.
«Και αυτά κουβαλάμε ύστερα από κάθε αποστολή μαζί με τη ελληνική φιλοξενία, το βάρος της ευθύνης, τη συνείδηση ότι η Ελλάδα δεν τελειώνει στα εύκολα και στα κεντρικά, την αίσθηση ότι η παιδεία, η ιστορία, η παράδοση και η ανθρώπινη επαφή εξακολουθούν να είναι οι πιο ισχυροί δεσμοί ενός τόπου που πολλές φορές μπορεί να δοκιμάζεται αλλά δεν παραιτείται». Παράλληλα, λέει, τα οφέλη για τα παιδιά τους είναι ανεκτίμητα.
«Εμαθαν ότι η αλληλεγγύη δεν είναι λέξη για σχολική γιορτή, ένα ψηφιακό emoji, ένα γρήγορο “κλικ” στο κινητό μας αλλά πράξη. Εμαθαν να βγαίνουν από την ευκολία, να σέβονται το διαφορετικό, να αναγνωρίζουν το βάρος της ιστορίας και τη σημασία της κοινότητας, έμαθαν ότι η ενσυναίσθηση δεν είναι οίκτος και η προσφορά δεν είναι επίδειξη, πως ο πατριωτισμός, όταν είναι υγιής, δεν φωνάζει αλλά διακριτικά, με σεβασμό, στέκεται δίπλα, ακούει, τιμά και προσφέρει».
