Το «Τρίτο Στεφάνι», το εμβληματικό μυθιστόρημα του Κώστα Ταχτσή, ζωντανεύει στη σκηνή του Σύγχρονου Θεάτρου σαν μια μεγάλη, ανοιχτή πληγή της ελληνικής ιστορίας που αρνείται να κλείσει. Ο Στάθης Λιβαθινός με τη σταθερή του ομάδα συνεργατών και ο Στρατής Πασχάλης προσεγγίζουν το κείμενο ως ένα ζωντανό σώμα που πάλλεται από μνήμη, ειρωνεία, πόνο και μια ακατέργαστη αλήθεια που μοιάζει να αφορά κάθε εποχή. Οι 15 ηθοποιοί της παράστασης διατρέχουν έναν αιώνα ελληνικής ζωής μέσα από τις φωνές της Νίνας και της Εκάβης, δύο γυναίκες που κουβαλούν στις πλάτες τους μια χώρα που αλλάζει, πολεμά, χάνει και ξανασηκώνεται. Ανάμεσα στους ερμηνευτές βρίσκεται και η Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, η οποία φέρνει μια ιδιαίτερη καθαρότητα και δύναμη στον χαρακτήρα που ερμηνεύει.
«Εγώ είμαι η Μαρία, η σκιά του σπιτιού. Κόρη μιας από τις δύο βασικές ηρωίδες του έργου, της Νίνας, που αφηγείται την ιστορία. Η Μαρία είναι ένα πλάσμα κλεισμένο στον εαυτό του, σε μια απόσταση από τα πράγματα. Δεν μπορεί εύκολα να επικοινωνήσει με τους γύρω της, ενώ βρίσκει θαλπωρή στα βιβλία και στον δικό της φαντασιακό κόσμο. Σαν μια άλλη Ηλέκτρα, κατηγορεί τη μητέρα της ότι σκότωσε τον πατέρα της, τον μόνο άνθρωπο που η ίδια αγάπησε πραγματικά. Για τη μητέρα της, ωστόσο, η Μαρία αποτελεί το κεντρί της οικογένειας· ένα κεντρί γεμάτο δηλητήριο αλλά και βαθιά μοναξιά» αναφέρει η ηθοποιός μιλώντας στο «Νσυν».
Μέσα στο πολυεπίπεδο σύμπαν του έργου, η ερμηνεία της Πολυξένης Παπακωνσταντίνου καθοδηγείται από τη σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού. Ο ίδιος, με τη χαρακτηριστική του ακρίβεια και την αφοσίωσή του στη λεπτομέρεια, χτίζει ένα περιβάλλον όπου ο κάθε ρόλος αντιμετωπίζεται ως κρίσιμο νήμα της αφήγησης. «Εχω τη χαρά να συνεργάζομαι για τρίτο χρόνο μ’ έναν άνθρωπο ευγενή, τον Στάθη Λιβαθινό. Η εμπιστοσύνη την οποία δείχνει, όταν πιστεύει πως κι εσύ την αξίζεις, είναι συγκινητική. Σε προσκαλεί και προκαλεί να αναμετρηθείς με νέα υλικά και με δύσκολες περιοχές του εαυτού σου. Για εμένα ο Στάθης Λιβαθινός είναι πρώτα δάσκαλος, με την προϋπόθεση ότι κι εσύ θα γίνεις μαθητής. Δημιουργεί τον χώρο όπου ασφάλεια και πρόκληση συναντώνται. Πρόκειται για ένα όμορφο στοίχημα» επισημαίνει η πρωταγωνίστρια.
Οπως το «Τρίτο Στεφάνι» ξεδιπλώνεται στη σκηνή, οι ζωές της Νίνας, της Εκάβης και όσων τις περιβάλλουν διαμορφώνονται από πολέμους, καθεστώτα, κοινωνικές αναταράξεις και μικρές ή μεγάλες μετατοπίσεις που καθόρισαν την ελληνική πραγματικότητα. Ετσι, η παράσταση δεν αναμετριέται μόνο με τη μνήμη και το συναίσθημα αλλά και την πολιτική συνθήκη που τα γέννησε. «Θεωρώ ότι το “Τρίτο Στεφάνι” έχει πολιτική χροιά αλλά είναι επίσης βαθιά προσωπικό. Ο Ταχτσής αποτυπώνει με μαεστρία την ελληνική παθογένεια. Δύσκολες οικογενειακές σχέσεις, εκρηκτικοί χαρακτήρες – που εδώ στην Ελλάδα μάς αρέσει να ονομάζουμε μεσογειακό ταπεραμέντο, σαν να είναι πλεονέκτημα – και η ανάγκη για μια καλύτερη ζωή. Τι πιο προσωπικό από αυτό;» παρατηρεί η Πολυξένη Παπακωνσταντίνου και συνεχίζει. «Το έργο αποτελεί έναν ισχυρό καθρέφτη και αποτυπώνει, περίτεχνα, πολέμους πολλών διαστάσεων. Αυτό το παιχνίδι του Ταχτσή ανάμεσα στα ιστορικά γεγονότα της χώρας και την προσωπική ιστορία των ηρώων είναι που καθιστά και το έργο τόσο ενδιαφέρον και είναι αυτό που επιχειρήσαμε να φωτίσουμε στην παράσταση».
Επείγον μήνυμα
Σε αυτό το πλαίσιο, μέσα από τις συγκρούσεις, τις καθημερινές στιγμές και τις μεγάλες ιστορικές τομές του έργου, αναδύονται διάφορα στοιχεία που συνομιλούν άμεσα με το σήμερα. «Το πιο επείγον μήνυμα του έργου για τη σημερινή ελληνική κοινωνία είναι πως η ζωή δεν σταματά για κανέναν.
Οι ήρωες του έργου καλούνται να δράσουν τώρα. Τρανό παράδειγμα αυτού αποτελεί η αεικίνητη Εκάβη, η γυναίκα-σύμβολο, η οποία αποδεικνύεται εξαιρετικά προσαρμοστική. Αυτή η ορμή, η θέληση για ζωή, χαρακτηρίζει σχεδόν όλες τις γυναίκες του έργου, π.χ. την Ελένη – κόρη της Εκάβης. Ηταν και η κοινωνία έτσι που δεν επέτρεπε στις γυναίκες πολλές ελευθερίες.
Παρ’ όλα αυτά, οι ίδιες παρουσιάζονται δυνατότερες από τους άντρες στο έργο αυτό. Ισως να είναι και η ανάγκη που δεν τις αφήνει επιλογή. Sink or swim» τονίζει η ηθοποιός, η οποία πίσω από τις λέξεις του Ταχτσή βλέπει την εικόνα μιας Ελλάδας που αλλάζει αλλά παραμένει ίδια. «Με αγγίζει πολύ έντονα το στίγμα απέναντι στη διαφορετικότητα ή στις διαφορετικές επιλογές του άλλου. Δεν θα ήθελα να πιστέψω πως η Ελλάδα είναι στάσιμα νερά. Κι εκείνη αλλάζει, απλώς, σε πολλές περιπτώσεις, βασανιστικά αργά» καταλήγει η Πολυξένη Παπακωνσταντίνου.
