Αμετακίνητοι στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία του ΕΦΚΑ, με το χαμηλότερο ασφάλιστρο που είναι 250,77 ευρώ μηνιαίως (από 244,65 ευρώ το 2025), παραμένουν και φέτος οι περισσότεροι ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες, επιλέγοντας με τον τρόπο αυτόν χαμηλές συντάξεις μετά την ολοκλήρωση του εργασιακού τους βίου.
Ετσι, το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών θα λάβουν σύνταξη έως 800 ευρώ μεικτά (752 ευρώ καθαρά), με 40 χρόνια εργασίας, αφού επιλέγουν μαζικά την κατώτερη ασφαλιστική κλάση, δηλαδή αυτήν με τις λιγότερες εισφορές προκειμένου να μειώσουν τα έξοδά τους. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν 8 στους 10 επαγγελματίες και αγρότες επέλεξαν και φέτος την 1η ασφαλιστική κατηγορία, καθώς η σημαντική αύξηση των εισφορών κατά 19% από το 2020 μέχρι και το 2026 οδηγεί πολλούς επαγγελματίες στην επιλογή του φθηνότερου ασφάλιστρου, καθώς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθούν σε υψηλότερη κατηγορία που θα τους εξασφαλίσει μελλοντικά υψηλότερο συντάξιμο ποσό.
Η «παγίδα» των χαμηλών συντάξεων με το δέλεαρ των φθηνών εισφορών ξεκίνησε με τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016 και συνεχίστηκε το 2020 όταν το σύστημα άλλαξε σε σταθερές ασφαλιστικές κλίμακες. Οι περισσότεροι εντάχθηκαν στην 1η κατηγορία και παραμένουν ως σήμερα, κλείνοντας ήδη μια 10ετία με πολύ χαμηλές εισφορές.
Ακόμη και στην περίπτωση που αποφασίσει κάποιος ασφαλισμένος να πληρώσει υψηλότερη εισφορά λίγο πριν συνταξιοδοτηθεί, η ζημιά δεν αποκαθίσταται, ενώ η διαφορά που προκύπτει στη σύνταξη είναι μικρή.
Σύμφωνα με ειδικούς επί ασφαλιστικών θεμάτων, η υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, πέραν της επιβάρυνσης με υψηλότερο πόρο, έχει περιορισμένη ανταπόδοση, όταν ο απασχολούμενος συνταξιούχος διακόψει την απασχόληση και ζητήσει την προσαύξηση της σύνταξης με τον χρόνο ασφάλισης μετά τη συνταξιοδότηση.
Ο υπολογισμός
Η σύνταξη υπολογίζεται με τον μέσο όρο των εισφορών (που μετατρέπονται σε αποδοχές) από το 2002 μέχρι τη συνταξιοδότηση. Οταν επομένως ο υπολειπόμενος για συνταξιοδότηση χρόνος ασφάλισης είναι περιορισμένος, η αλλαγή (υψηλότερη ή χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία) πολύ λίγο επηρεάζει το ύψος της σύνταξης.
Οπως αναφέρουν, ένας ασφαλισμένος μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία είναι σαν έναν ασφαλισμένο μισθωτό που λαμβάνει μεικτές αποδοχές 903 ευρώ τον μήνα, ενώ ένας μη μισθωτός που ασφαλίζεται στην 6η ασφαλιστική κατηγορία αντιστοιχεί με έναν μισθωτό με μηνιαίες μεικτές αποδοχές 2.912,5 ευρώ.
Ο πρώτος ασφαλισμένος, με 40ετία, θα λάβει σύνταξη της τάξεως των 890 ευρώ (μεικτά), ενώ εκείνος που ασφαλίζεται στην 6η και ακριβότερη κατηγορία θα λάβει 1.895 ευρώ (με συμπληρωμένα 40 έτη ασφάλισης).
Αξίζει να σημειωθεί πως όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία, τόσο μειώνεται ο συντελεστής αναπλήρωσης και αυτό συμβαίνει λόγω της εθνικής σύνταξης, η οποία ουσιαστικά προστατεύει αυτούς με τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Συνεπώς, ασφαλισμένος που θα ασφαλιστεί στον e-ΕΦΚΑ στην 1η ασφαλιστική κατηγορία για 40 έτη ασφάλισης θα λάβει σύνταξη 890 ευρώ, σημαντικά υψηλότερη απ’ ό,τι αν αποταμίευε τα ίδια μηνιαία ποσά σε ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της 2ης, της 3ης και της 4ης ασφαλιστικής κατηγορίας.
Για την 5η και την 6η ασφαλιστική κατηγορία συμφέρει η ιδιωτική αποταμίευση, καθώς με βάση το αναλογιστικό ισοδύναμο ο ασφαλισμένος θα έχει ίδια ή και μεγαλύτερα ποσά σύνταξης με ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.
