Συνδικάτα χωρίς εργαζόμενους

Δεν είμαι δικαστής, δεν θα ασχοληθώ δηλαδή με την εμπλοκή με τη δικαιοσύνη τού επί 20 χρόνια προέδρου της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ), του κορυφαίου δηλαδή συνδικαλιστή των εργατικών σωματείων της χώρας, Γιάννη Παναγόπουλου.

Αλλά δεν μπορώ να μην ασχοληθώ με το έργο του, με τη συμβολή του δηλαδή στη μετατροπή του συνδικαλιστικού κινήματος σε έναν γραφειοκρατικό μηχανισμό, που χρησιμοποιεί τους κομματικούς συσχετισμούς για την ανάδειξη και τη συντήρηση μιας νομενκλατούρας της λεγόμενης εργατικής τάξης, μιας νομενκλατούρας τα μέλη της οποίας ζουν καλά αφού νέμονται μερίδιο της πρόσβασης στην εξουσία. Μέρος της πρόσβασης αυτής είναι η δημιουργία πελατειακών δικτύων του συνδικαλισμού, τα οποία συντηρούνται από τις χρηματοδοτικές πηγές του κράτους και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τα δίκτυα αυτά επικοινωνούν μέσω των κομμάτων με την πολιτική, αναδεικνύοντας τα συνδικαλιστικά στελέχη που τελικά κάνουν καριέρες βουλευτών και ανώτατων κομματικών ιθυνόντων.

Από την αντοχή αυτών των δικτύων, ο Γιάννης Παναγόπουλος παραμένει επί 20 χρόνια πρόεδρος. Μάλιστα, ενώ το κόμμα του, το ΠΑΣΟΚ (που προχθές τον διέγραψε, αναμένοντας τη δικαστική εξέλιξη), κινδύνευσε να εξαχνωθεί, εκείνον δεν τον έπληξε κανένας κλυδωνισμός. Πώς τα κατάφερε;

Επειδή η κομματική ταυτότητα είναι απλώς ένα βασικό προσόν για τον συνδικαλισμό που δεν κατανοεί τον κόσμο έξω από τη διοργάνωση κυμάτων διαμαρτυρίας. Η κομματική ταυτότητα είναι απαραίτητη μόνο και μόνο επειδή παράγει καριέρες και οργανώνει ισορροπίες. Το σωματείο στη σημερινή μορφή του είναι προθάλαμος κομματικής ένταξης και η εκπροσώπηση επάγγελμα. Κι αν αυτό συμβαίνει με το σωματείο, καταλαβαίνει κανείς τι συμβαίνει με τη συνομοσπονδία.

Τι κάνει η ηγεσία της συνομοσπονδίας; Ενώ ελέγχει τους μηχανισμούς που την αναπαράγουν, μιλά διαρκώς «στο όνομα των εργαζομένων». Αλλά πόσους εργαζόμενους εκπροσωπούν τα συνδικάτα – και κυρίως, ποιους εργαζόμενους εκτός κομματικών εντάξεων αφορούν; Η αλήθεια είναι ότι και ο συνδικαλισμός στο όνομα της εργατικής τάξης δεν κατάφερε να εντάξει στους κόλπους του τα επαγγέλματα που γέννησαν οι νέες εποχές. Εμεινε λοιπόν να εκπροσωπεί ένα μοντέλο εργαζομένου παλαιών καιρών. Εργαζόμενοι με πολλούς εργοδότες, εργαζόμενοι στο Διαδίκτυο, ξένοι με χαρτιά ή χωρίς χαρτιά δεν υπάρχουν για τη ΓΣΕΕ. Γι’ αυτό, άλλωστε, ο συνδικαλισμός δεν έχει εμπλακεί θετικά με την αντιμετώπιση της ανεργίας, που έχει μειωθεί εντυπωσιακά – αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο στην πολιτική και στις δικές της διαπραγματεύσεις με τους εργοδότες.

Γι’ αυτό και οι λεγόμενες πανεργατικές πανελλαδικές απεργίες που προκηρύσσει η ΓΣΕΕ, συνήθως μαζί με την ΑΔΕΔΥ, μοιάζουν με επετειακές αργίες για λίγους – και αυτοί που πλήττονται πραγματικά είναι οι πραγματικοί εργαζόμενοι, οι οποίοι δυσκολεύονται να φτάσουν στη δουλειά τους επειδή απεργούν τα μέσα συγκοινωνίας.

Ο Γιάννης Παναγόπουλος εικονίζεται σε πρώτο πλάνο σε αυτή τη φωτογραφία της ακινησίας. Στον φυσικό κόσμο, ό,τι δεν κινείται απολιθώνεται. Στον συνδικαλισμό, γραφειοκρατικοποιείται. Η υπεράσπιση δικαιωμάτων, σήμερα, έχει μετατραπεί σε μηχανισμούς στελέχωσης και ενίσχυσης κομμάτων. Ή σε μηχανισμούς διοίκησης. Το αποτέλεσμα είναι η  ΓΣΕΕ να μη φοβίζει κανέναν. Το χειρότερο: να μην εμπνέει κανέναν. Κάπως έτσι φτάσαμε στο σημείο να έχουμε συνδικαλισμό που δεν εκπροσωπεί τους εργαζόμενους αλλά τους γραφειοκράτες του και τα κόμματα.

Είναι το μοντέλο που ενίσχυσε και ο Γιάννης Παναγόπουλος. Το μοντέλο που, σήμερα, βρίσκεται στον προθάλαμο των δικαστηρίων.