«This is not the end. It is not even the beginning of the end. But it is, perhaps, the end of the beginning». Η ρήση αποδίδεται στον Ουίνστον Τσόρτσιλ και είναι ίσως ο καταλληλότερος τρόπος να περιγράψει κανείς τη χρονιά που τελειώνει σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (TN). To 2025 αποτελεί ορόσημο για τη μαζική χρήση αυτής της τεχνολογίας αλλά και για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες των μοντέλων ΤΝ.
Πληθώρα ανθρώπων χρησιμοποιεί πλέον σε καθημερινή βάση πλατφόρμες όπως το ChatGPT ή το Google Gemini απευθύνοντάς τους ερωτήματα που εκτείνονται από απλές διευκρινίσεις μέχρι ιδιαίτερα περίπλοκα αιτήματα που απαιτούν τη σύνθεση πληροφοριών. Υπό αυτό το πρίσμα, βιώνουμε πλέον το τέλος της αρχής της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η χρήση της είναι κομμάτι της ζωής μας και οι πλατφόρμες έχουν την υπολογιστική ισχύ ώστε να ανταποκριθούν σε μια σειρά από τις απαιτήσεις της ανθρωπότητας.
Σε αυτή τη νέα φάση της επανάστασης της ΤΝ, διαφαίνονται ορισμένες προτεραιότητες οι οποίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε αυτήν την τεχνολογία, τις ανάγκες που θα προκύψουν για την περαιτέρω ανάπτυξή της, αλλά φυσικά και τον σχεδιασμό του νομοθετικού πλαισίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Alex Wang, συνιδρυτής της Scale AI και πλέον Chief AI Officer της Μeta, πρόσφατα τόνισε ότι όλος ο κώδικας που έχει γράψει στη ζωή του θα αντικατασταθεί από αυτά που παράγει ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τον Wang, η υπολογιστική δύναμη των μοντέλων μπορεί να υποκαταστήσει δεξιότητες οι οποίες ως σήμερα θεωρούνταν πολύτιμες. Συνεπώς, η δεξιότητα που θα έχει καθοριστική σημασία είναι η ικανότητά μας να «μιλήσουμε τη γλώσσα» των συστημάτων ΤΝ. Οι πλατφόρμες παράγουν αποτελέσματα τα οποία βασίζονται στο πόσο ενδελεχές είναι το αίτημα, τη μεθοδικότητα με την οποία τίθεται, αλλά και την ποιότητα των δεδομένων με τα οποία τροφοδοτείται. Το context engineering, όπως ονομάζεται αυτή η δεξιότητα, θα αποκτήσει σύντομα καταλυτική σημασία.
Το αρχικό πρόβλημα που είχαν να αντιμετωπίσουν οι πλατφόρμες Τεχνητής Νοημοσύνης επικεντρωνόταν σε περιορισμούς της υπολογιστικής τους ισχύος. Μέσω της αθρόας κατασκευής data centers, της τεχνολογικής προόδου των chips και της κατασκευής υποδομών cloud, η επεξεργαστική ισχύς των συστημάτων ΤΝ έχει αυξηθεί σημαντικά. Ομως, αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν μια καινούργια αναγκαιότητα, την εξασφάλιση πρόσβασης σε φθηνή ενέργεια.
H εκπαίδευση και η λειτουργία των συστημάτων ΤΝ είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρες. Ενδεικτικά, ένα απλό ερώτημα σε μια πλατφόρμα καταναλώνει 10 φορές παραπάνω ενέργεια από μια αναζήτηση στο Google. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα data centers αντιπροσωπεύουν επί του παρόντος μόνο το 1,5% της παγκόσμιας χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας (στην περίπτωση της ΕΕ είναι 3%), αριθμός που αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2030. Ενα μεγάλο κέντρο δεδομένων υπολογίζεται ότι μπορεί να καταναλώσει ετησίως όση ενέργεια καταναλώνουν 100.000 νοικοκυριά.
Τέλος, η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης καθώς και η προδιαγραφόμενη οριζόντια εφαρμογή της σε πολλούς τομείς της οικονομίας, αλλά και της κοινωνίας γενικότερα, είναι ένα «στοίχημα» για τους νομοθέτες. Η ταχύτητα ανάπτυξης αυτής της τεχνολογίας είναι τέτοια που καθιστά σχεδόν αδύνατο να προβλέψει κανείς ζητήματα που ενδεχομένως να προκύψουν. Αυτή η συνειδητοποίηση είναι κρίσιμη διότι διαφορετικά η νομοθέτηση του ΑΙ θα εξελιχθεί σε έναν αγώνα μεταξύ λαγού και χελώνας. Αυτό που είναι απαραίτητο είναι η δημιουργία ενός ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο θα έχει τη δυνατότητα να αντιδρά γρήγορα όταν ανακύπτουν ζητήματα.
Ενα τέτοιο πλαίσιο προϋποθέτει τη συνεργασία του κυβέρνησης, της αγοράς, αλλά και της ακαδημαϊκής κοινότητας ώστε να μπορεί να προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις. Ταυτόχρονα όμως το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ΤΝ θα πρέπει να είναι βασισμένο σε αξίες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι αυτή η τεχνολογία δεν θα έχει αρνητικές συνέπειες για το κοινωνικό σύνολο.
Το βέβαιο είναι ότι, σε αντίθεση με κάθε προηγούμενη ανθρώπινη εφεύρεση, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει μια ουσιαστική διαφορά, όπως με σαφήνεια έχει περιγράψει ο ιστορικός και συγγραφέας Γιουβάλ Νόα Χαράρι. Ενώ στο παρελθόν η ανθρωπότητα δημιούργησε εργαλεία τα οποία αποκτούσαν χρησιμότητα μόνο μέσα από την ανθρώπινη νοημοσύνη, πλέον έχουμε δημιουργήσει ένα υποκείμενο το οποίο έχει τη δυνατότητα να λάβει αποφάσεις με τρόπο ανεξάρτητο από εμάς. Είναι λοιπόν κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι αυτή η τεχνολογία θα υπηρετεί τον άνθρωπο.
Αλέξανδρος Παπακωνσταντίνου: Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του think tank Συνέργεια, επικεφαλής Ομάδας Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας
