Το στοίχημα {LF}της ανοχής

Πότε; Μερικά Σάββατο πίσω, με τον υδράργυρο να δείχνει καλοκαίρι. Πού; Πισίνα εντός τένις κλαμπ στα βόρεια προάστια. (Πόσα; Το θέμα δεν είναι της παρούσης, αλλά επίκαιρο και πικρό.) Ποιοι; Ανάμεσα στους λουόμενους ξεχωρίζει μια παρέα αγοριών. Ηλικίας; Ηταν, δεν ήταν 16 ετών. Και; Και κάπνιζαν αρειμανίως ηλεκτρονικό τσιγάρο (εξαιρουμένου του χρόνου που έκαναν πατητές στο νερό). Και μετά; Και μετά παρήγγειλαν και τους σέρβιραν κρύες μπίρες. Με αλκοόλ; Μα φυσικά. Εκείνες με τη φέτα λεμόνι στο στόμιο του παγωμένου μπουκαλιού.

Περίεργο; Θα ήταν τουλάχιστον υποκριτικό έστω και να υπονοήσω ότι η εικόνα αυτή ήταν πρωτόγνωρη. Οι έρευνες το επιβεβαιώνουν. Οι έφηβοι στη χώρα μας υιοθετούν από νωρίς βλαβερές συνήθεις. Για παράδειγμα, πρόσφατα έγινε γνωστό ότι αυξημένο εμφανίζεται το 2024 το ποσοστό των 16χρονων στην Ελλάδα που αναφέρουν ότι έχουν καπνίσει συμβατικό ή/και ηλεκτρονικό/vape τσιγάρο συγκριτικά με το 2019 (από 43% σε 54%).

Εξίσου ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για την (κατά)χρηση αλκοόλ. Στην Ελλάδα, συγκριτικά με το 2019, το 2024 παρατηρείται αύξηση σε δύο βασικούς δείκτες: την υπερβολική κατανάλωση (5 ή περισσότερα ποτά στη σειρά στην ίδια περίσταση), η οποία αυξήθηκε από 32% σε 37%, και η μέθη, που αυξήθηκε από 10% σε 13%, αντίστοιχα.

Εμείς πάλι γινόμαστε καθημερινά μάρτυρες εκείνων που περιγράφουν τα ποσοστά. Παρέες –  μαθητές λυκείου ή ακόμη και γυμνασίου –, συγκεντρωμένες το σούρουπο σε πάρκα, παιδικές χαρές και πλατείες με το εναλλακτικό τσιγάρο στο ένα χέρι και κουτάκια μπίρας ή ποτά, αγορασμένα από το περίπτερο, στο άλλο.

O νομοθέτης εμφανίστηκε αποφασισμένος να αλλάξει τη νοσηρή αυτή κατάσταση. Ο νόμος του υπουργείου Υγείας, που τέθηκε χθες προς ψήφιση στη Βουλή, επιβάλλει η πώληση αλκοόλ και τσιγάρων να γίνεται εφεξής μόνο με επίδειξη ταυτότητας. Εν ολίγοις ορίζει το αυτονόητο.

Με βάση όλα αυτά και ακόμη περισσότερα, τα οποία δικαίως προβλέπει ο νέος νόμος, προκύπτει και ένα αυτονόητο ερώτημα. Ποιος θα ελέγχει τον περιπτερά, τον πωλητή του μίνι μάρκετ, τον μπάρμαν του νυχτερινού κλαμπ, τον σερβιτόρο της πισίνας… Η ιστορία έχει δείξει πως οι νόμοι συχνά ψηφίζονται πανηγυρικά και εξίσου πανηγυρικά καταστρατηγούνται εν απουσία ενός συνεκτικού ελεγκτικού μηχανισμού. Αποτελεί άλλωστε κοινό μυστικό πως στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος (με έμφαση στα μπαρ και τα κλαμπ) το κάπνισμα… επιτρέπεται κανονικά τις πρώτες πρωινές ώρες, ενώ στην περιφέρεια συχνά οι ιδιοκτήτες δεν κρατούν ούτε τα προσχήματα.

Επιστρέφοντας στα δεδομένα των μελετών, οι έφηβοι περιγράφουν μια πραγματικότητα που ισοδυναμεί με επαναλαμβανόμενο έγκλημα που διαπράττουν οι ενήλικοι (για εμπορικούς λόγους) εις βάρος τους. Το 92% των μαθητών γυμνασίου παραδέχονται πως εν έτει 2024 μπορούσαν να βρουν ανεμπόδιστα αλκοόλ. Αντίστοιχα, δύο στους τρεις εφήβους λένε πως έχουν εύκολη πρόσβαση σε παραδοσιακά τσιγάρα αν το θελήσουν και το ίδιο θεωρούν οι τρεις στους τέσσερις για τα ηλεκτρονικά/vape τσιγάρα.

Πάμε ένα στοίχημα; Ποια θα είναι τα αντίστοιχα ποσοστά για το 2025;