Ελεγκτές και ΟΑΣΑ

Η ιστορία με τον δεκαεπτάχρονο που προσποιούνταν τον ελεγκτή εισιτηρίων, έχοντας πλαστογραφήσει ταυτότητα ελεγκτή, μπλοκ προστίμων κ.ά., κόβοντας «πρόστιμα» και εισπράττοντάς τα επιτόπου από επιβάτες των οδικών συγκοινωνιών που δεν επικύρωναν εισιτήριο, έκανε τον γύρο του Διαδικτύου. Κάποιοι, αστειευόμενοι, είπαν ότι είναι γεννημένος Ελληνας, έτοιμος για μια λαμπρή καριέρα στις μπαγαποντιές. Μάλιστα, «έδινε» τη δυνατότητα στα θύματά του για έκπτωση 50% στα «πρόστιμα» που τους έκοβε, αν πλήρωναν μετρητοίς εκείνη τη στιγμή.

Ωραία τα γέλια και τα αστεία με όλα αυτά, δεν έχει αναρωτηθεί όμως κανείς πώς ο δεκαεπτάχρονος κατόρθωνε επί ένα έτος να εξαπατά προσποιούμενος τον ελεγκτή και να βγάζει μεροκάματο. Η αλήθεια είναι πικρή: όταν ένα σύστημα είναι διάτρητο, είναι πεδίο δόξης λαμπρό για τέτοιες συμπεριφορές.

Για να είμαστε δίκαιοι, οφείλω να πω πως οι έλεγχοι έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Από εκεί που βλέπαμε ελεγκτές εισιτηρίων σπανίως στις εξόδους του μετρό να εμφανίζονται σαν φαντάσματα, σήμερα οι έλεγχοι σε τραμ, τρόλεϊ και λεωφορεία είναι καθημερινοί. Σε όλες τις γραμμές. Σε όλα τα σημεία της Αθήνας. Και συγχαρητήρια στον ΟΑΣΑ και στο Υπερταμείο και στην κυβέρνηση και σε όποιον άλλο εμπλέκεται. Πώς γίνονται όμως οι έλεγχοι; Διεκπεραιωτικά. Οπως σχεδόν τα πάντα στην Ελλάδα. Οι ελεγκτές προσποιούνται ότι ελέγχουν και οι επιβάτες με τη σειρά τους προσποιούνται πως ελέγχονται. Οταν σε ελέγχους (και μιλάω από προσωπική εμπειρία) ο ελεγκτής: 1) επιτρέπει σε όσους δεν είχαν επικυρώσει εισιτήριο να το κάνουν επί τόπου και τους αφήνει χωρίς πρόστιμο, 2) δεν επιβάλλει καν πρόστιμο σε επιβάτες που δεν έχουν καθόλου εισιτήριο, απλώς τους «κατεβάζει» στην επόμενη στάση, ας μην απορούμε. Οταν μπαίνουν ελεγκτές στα λεωφορεία και ο οδηγός δεν τους ζητά ταυτοποίηση, όπως υποχρεούται και δεν γυρνά το σύστημα επικύρωσης εισιτηρίων σε λειτουργία ελέγχου, με αποτέλεσμα όποιος διαπιστώνει την παρουσία ελεγκτή και δεν έχει επικυρώσει εισιτήριο, να προλάβει και να το κάνει, ας μην απορούμε.

Η συμπεριφορά του ανήλικου επίδοξου ελεγκτή δεν είναι μόνο μια παράνομη συμπεριφορά μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι συγχρόνως μια «έξυπνη προσαρμογή στο περιβάλλον» ενός συστήματος που έχει αυτοϋπονομευθεί και δεν λειτουργεί ακριβώς. Ετσι παραβατικές και έκνομες συμπεριφορές όπως αυτή του δεκαεπτάχρονου μπορούν να ανθούν για έναν ολόκληρο χρόνο και να μη διαπιστώνει κανείς τίποτα. Ομορφη χώρα.