Διπλωματική ολιγωρία

Η υπόθεση της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά αναδεικνύει με τον πιο καθαρό τρόπο τα όρια της ελληνικής διπλωματικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η πρόσφατη απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου που μεταβιβάζει την κυριότητα μεγάλου μέρους των εκτάσεων της Μονής στο αιγυπτιακό Δημόσιο και περιορίζει το δικαίωμα των μοναχών σε απλή χρήση δεν είναι απλώς ένα νομικό ζήτημα. Είναι μια βαθιά πολιτική εξέλιξη. Πρόκειται για ενέργεια που προκλήθηκε από κύκλους προσκείμενους στους Αδελφούς Μουσουλμάνους, οι οποίοι συστηματικά επιχειρούν να αλλοιώσουν τον ελληνορθόδοξο χαρακτήρα της Μονής και να επαναφέρουν ζητήματα κυριαρχίας επί των ιστορικών της περιουσιών. Αφορά την ελληνορθόδοξη διαχρονική παρουσία στην περιοχή και ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ορθοδοξίας, Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Πρωτίστως όμως αφορά την ικανότητα του ελληνικού κράτους να διασφαλίζει τα ιστορικά του συμφέροντα σε στρατηγικά ευαίσθητες περιοχές.

Η Ελλάδα διατηρούσε και διατηρεί όχι μόνο στενές σχέσεις με την Αίγυπτο αλλά και προσωπικές σχέσεις του προέδρου Σίσι με τις εκάστοτε ηγεσίες της χώρας μας. Η συνεργασία των δύο χωρών τα τελευταία χρόνια ενισχύθηκαν τόσο στο ενεργειακό όσο και στο αμυντικό πεδίο και παρ’ όλα ταύτα σε αυτήν την υπόθεση η ελληνική διπλωματία βρέθηκε πίσω από τις εξελίξεις.

Το γεγονός ότι η απόφαση εκδόθηκε χωρίς να έχει τουλάχιστον προβλεφθεί ή έστω αποτραπεί μέσα από διακριτική διπλωματική πίεση και ότι σήμερα, την ώρα που γράφεται το παρόν, δεν έχουμε στη διάθεσή μας το πλήρες κείμενο της απόφασης, δείχνει θεσμικό έλλειμμα. Διότι δεν αρκούν οι εκ των υστέρων δηλώσεις και διαβεβαιώσεις. Η εξωτερική πολιτική οφείλει να λειτουργεί προληπτικά, όχι απολογητικά.

Η εικόνα που εξέπεμψε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών σε αυτή την υπόθεση είναι εικόνα μιας διπλωματίας αποσπασματικής και ελλιπώς στρατηγικής. Οταν προβάλλονται συνεχώς οι «προσωπικές και εθιμοτυπικές επαφές» με ηγέτες τρίτων χωρών, αλλά δεν υπάρχει οργανωμένη και θεσμική παρακολούθηση των πραγματικών εξελίξεων στο εσωτερικό τους, τότε η πολιτική ασφάλειας και προάσπισης συμφερόντων καθίσταται εύθραυστη. Το γεγονός ότι το υπουργείο σήμερα «αναμένει» το κείμενο της απόφασης, αντί να είχε πλήρη γνώση και επιρροή πριν από την έκδοσή της, υποδηλώνει έλλειμμα μηχανισμών και σοβαρών επαφών στο πεδίο.

Η Ιερά Μονή Σινά δεν είναι ένα απομονωμένο θρησκευτικό ίδρυμα, αλλά ένας κρίκος μιας ιστορικής σχέσης του Ελληνισμού με την Ανατολή. Οπως επίσης είναι ένας παγκόσμιος πυλώνας πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς, που συνδέει την Ελλάδα τόσο με τον ευρύτερο ορθόδοξο κόσμο όσο και με τα ευαίσθητα γεωπολιτικά ισοζύγια στην περιοχή.

Η σημερινή κρίση υπενθυμίζει την ανάγκη για μια σοβαρότερη στρατηγική στο υπουργείο Εξωτερικών.

Η διπλωματική ολιγωρία που καταγράφηκε στην υπόθεση της Μονής Σινά δεν πρέπει να επαναληφθεί. Η επερχόμενη αποστολή αντιπροσωπείας στο Κάιρο είναι ένα αναγκαίο βήμα, το ζητούμενο όμως είναι η ελληνική πλευρά να επιδιώξει με κάθε τρόπο ουσιαστικές και δεσμευτικές εγγυήσεις που θα διατηρήσουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τον ιστορικό χαρακτήρα της Μονής Σινά. Αυτό περιμένει η ελληνική κοινωνία και αυτό επιβάλλει το εθνικό συμφέρον.

Στην κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία που διανύουμε, όπου οι ισορροπίες αλλάζουν με ταχύτατους ρυθμούς, δεν είναι δυνατόν να αναλωνόμαστε σε εσωστρέφεια, μικροπολιτικά παιχνίδια και εσωκομματικές αντιπαραθέσεις. Η εξωτερική πολιτική και η προάσπιση του εθνικού συμφέροντος απαιτούν άλλη στάση – πιο υπεύθυνη, πιο ώριμη και πιο αποτελεσματική.

Ο Ευάγγελος Αποστολάκης είναι βουλευτής Επικρατείας, πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας, επίτιμος αρχηγός ΓΕΕΘΑ