Συκοφαντώντας την αξιολόγηση

Ο Πρωθυπουργός αποφάσισε να βάλει ο ίδιος ξανά στον δημόσιο διάλογο το πολυσυζητημένο θέμα της αξιολόγησης των υπαλλήλων με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Επισκέφθηκε το υπουργείο Παιδείας για να δηλώσει ότι «αν κάποιος αρνείται να αξιολογηθεί, δεν πρέπει να έχει θέσει στο δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης». Προτείνει, λοιπόν, μια ατομοκεντρική αξιολόγηση και την προτείνει με απειλητικό τόνο. Και τα δύο είναι ο καλύτερος τρόπος για να συκοφαντηθεί η ήδη καθόλου δημοφιλής ιδέα της αξιολόγησης στον δημόσιο τομέα στην Ελλάδα. Επιπλέον, η μέθοδος που προτεραιοποιεί είναι πρωθύστερη, αναποτελεσματική και αναντίστοιχη με τις ανάγκες.

Πρώτα από όλα, εστιάζει αποκλειστικά στην αξιολόγηση ατομικών επιδόσεων εκπαιδευτικών. Εκεί πονάει το εκπαιδευτικό σύστημα; Σε αντίθεση με τις άλλες χώρες της Δύσης, στην Ελλάδα, για δεκαετίες, λόγω της ασφαλούς επαγγελματικής αποκατάστασης που προσέφερε η επετηρίδα, οι λεγόμενες καθηγητικές σχολές είχαν τις υψηλότερες βάσεις εισαγωγής. Αντλούσε επομένως η δημόσια εκπαίδευση τα στελέχη της από τη μαθητική (και λιγότερο φοιτητική) ελίτ. Στη γενιά του Πρωθυπουργού, για παράδειγμα, η Φιλοσοφική σχολή είχε υψηλότερη βάση εισαγωγής από τη Νομική. Αργότερα, τα πράγματα αντιστράφηκαν. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος που με άθλιες μισθολογικές συνθήκες και, επίσης, επιδεινούμενη κοινωνική αποδοχή των εκπαιδευτικών (επειδή η εκπαίδευση δεν αποτελεί πια μοχλό κοινωνικής και οικονομικής ανόδου), η δημόσια εκπαίδευση δεν κατέρρευσε ούτε στα χρόνια της κρίσης. Αν το υπουργείο Παιδείας (με κριτήρια που δεν γνωρίζουμε και έρευνες που δεν έχει δημοσιοποιήσει) θεωρεί ότι χρειαζόμαστε επαρκέστερους καθηγητές, ας αναζητήσει τη λύση στη προσέλκυση καλύτερων αποφοίτων και την εκπαίδευσή τους.

Δεύτερο, αλλά εξίσου σημαντικό, προτείνει αξιολόγηση των ατόμων πριν αξιολογηθούν τα συστήματα. Η κ. Κεραμέως ως υπουργός Παιδείας αρνήθηκε επανειλημμένα την προτροπή του Στέφανου Μάνου να δώσει στη δημοσιότητα τα στοιχεία για τις επιδόσεις των μαθητών (συνολικά, όχι ονομαστικά) κάθε σχολικής μονάδας. Θεωρούσε δηλαδή πως η κοινή γνώμη είναι αρκετά ανόητη ώστε να μην μπορεί να κάνει τη διάκριση της βάσης εκκίνησης και των προσδοκιών ανάμεσα σε ένα σχολείο – ας πούμε – στο Ζεφύρι κι ένα στον Χολαργό. Ή, το πιθανότερο, θεωρούσε πως θα βλέπαμε πολύ διαφορετικές επιδόσεις συστημάτων – όχι ατόμων! – και θα έπρεπε να κάνει κάτι. Και ποτέ δεν ειπώθηκε τι συμβαίνει ύστερα από μια αξιολόγηση, με ποιο στόχο και ποιο σχέδιο γίνεται.

Δεν χρειάζεται καν ειδική αξιολόγηση σε ορισμένα πεδία. Αρκεί η κοινή των απάντων εμπειρία. Οι μαθητές, για παράδειγμα, διδάσκονται εκτός (ας το δεχτούμε…) της αγγλικής και μια δεύτερη ξένη γλώσσα, για λίγες, χαμένες διδακτικές ώρες. Γνωρίζει κανείς αναγνώστης έστω έναν – έναν! – μαθητή που να απέκτησε γνώσεις γαλλικών ή γερμανικών ως δεύτερης ξένης γλώσσας στο δημόσιο σχολείο; Αραγε κανείς καθηγητής από όσους τις διδάσκουν δεν ξέρει γαλλικά ή γερμανικά;

Η αξιολόγηση όχι απλώς χρειάζεται αλλά είναι απαραίτητη. Στις επιδόσεις του συστήματος και ασφαλώς μετά σε εκείνες των λειτουργών του. Η άρνηση της αξιολόγησης είναι σύμπτωμα της γενικότερης έλλειψης κοινωνικής εμπιστοσύνης. Η γραφειοκρατική εξατομίκευση και οι απειλές – χωρίς τον ελάχιστο σχεδιασμό για το πού θα οδηγήσει – τη συκοφαντούν αντί να την προωθούν.