Το ευρώ

Η ομιλία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα στο CEO Clubs ανέδειξε μια ιστορική και παγκόσμια ασυνέχεια: η μεταπολεμική αρχιτεκτονική του ελεύθερου εμπορίου υποχωρεί υπό το βάρος των αμερικανικών δασμών, αναβιώνοντας έναν «ψυχρό» οικονομικό πόλεμο, με θύματα την εμπιστοσύνη, την ανάπτυξη και τη νομισματική σταθερότητα. Το παράδοξο; Η «φυγή προς την ασφάλεια» παραμένει στραμμένη στο δολάριο, ακόμη κι όταν αυτό γίνεται παράγοντας αστάθειας. Οι ΗΠΑ, με δασμούς έως 145% κατά της Κίνας και 25% στην Ευρώπη, μετακινούν τον παγκόσμιο άξονα προς μια αποσύνδεση που θυμίζει τη δεκαετία του 1930. Οπως υπογράμμισε ο έλληνας κεντρικός τραπεζίτης ΓιάννηςΣτουρνάρας, αυτή η εξέλιξη φέρνει ιστορικά υψηλή μεταβλητότητα, ενώ η απόδοση των αμερικανικών ομολόγων ανεβαίνει, όχι λόγω ανάπτυξης αλλά λόγω δυσπιστίας. Η ιδιότητα του δολαρίου ως παγκόσμιου «ασφαλούς λιμένα» τίθεται για πρώτη φορά υπό αίρεση από την εποχή του Bretton Woods.

Η Ελλάδα, εν μέσω αυτής της αναταραχής, παραμένει νησίδα ανθεκτικότητας: επιδόσεις στις επενδύσεις, πλεονάσματα, αναβαθμίσεις. Ομως δεν είναι άτρωτη. Οι έμμεσες επιπτώσεις ενός παγκόσμιου εμπορικού ψυχρού πολέμου, με περιορισμό ροών και αποσταθεροποίηση της εμπιστοσύνης, απειλούν την εξωστρέφεια και τις επενδυτικές προοπτικές.

Η «ειρωνεία» είναι πως το ίδιο το σύστημα που αποσταθεροποιεί, συνεχίζει να χρηματοδοτείται – ακόμη – με τα μέσα που απειλεί. Οσο η Ευρώπη δεν διαμορφώνει δική της νομισματική και γεωοικονομική στρατηγική, τόσο θα παίζει ρόλο κομπάρσου σε ένα γεωοικονομικό θέατρο με αμερικανική σκηνοθεσία.

Η συγκυρία είναι ιστορική. Η Ευρώπη καλείται είτε να αναδειχθεί σε εναλλακτικό επενδυτικό πόλο, με ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, είτε να αποδεχθεί έναν ρόλο παρατηρητή σε μια νέα τάξη πραγμάτων, όπου η γεωοικονομία υποτάσσει τη λογική του κανόνα στο δόγμα της ισχύος.