Οι εντολές Μητσοτάκη

Με μια πρόχειρη αναζήτηση στο Διαδίκτυο, θα διαπιστώσετε ότι μια σειρά από υποθέσεις διεκπεραιώθηκαν με «εντολή Μητσοτάκη». Οταν μια τοπική αρχή, όπως η Αστυνομική Διεύθυνση Χανίων, δεν εκπλήρωσε τα καθήκοντά της ή όταν μια εταιρεία αποφάσισε να οργανώσει μια προκλητική φιέστα, το άγρυπνο βλέμμα του Πρωθυπουργού ήταν εκεί για να διορθώσει τα κακώς κείμενα μέσω της λειτουργίας του επιτελικού κράτους.

Βασική αρχή της διοίκησης του επιτελικού κράτους φαίνεται να είναι ότι ο Πρωθυπουργός ελέγχει το κράτος σε όλες του τις πτυχές. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση έρχεται σε αντίθεση με τις σύγχρονες αρχές του μάνατζμεντ, σύμφωνα με τις οποίες ένας ηγέτης οικοδομεί έναν οργανισμό με ικανά στελέχη, συχνά ικανότερα από τον ίδιο, που διαθέτουν εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Στο πλαίσιο αυτό, ο ηγέτης ενδυναμώνει και εξουσιοδοτεί τα στελέχη να δρουν αυτόνομα, προάγοντας το έργο του οργανισμού βάσει οργανωσιακών στόχων, δίχως την ανάγκη της δικής του προσωπικής επίβλεψης. Ο κ. Μητσοτάκης δεν ακολουθεί αυτή την οδό. Εχει επιλέξει να διαμορφώσει ένα επιτελικό κράτος του οποίου τα νήματα κινεί ο ίδιος, περιστοιχιζόμενος από στελέχη κατώτερα των περιστάσεων. Οι υπουργοί και τα υπόλοιπα στελέχη της κυβέρνησης φαίνεται να περιμένουν την «εντολή Μητσοτάκη» για να κάνουν τη δουλειά τους.

Ολα αυτά ισχύουν, μέχρι που τα πράγματα πάνε στραβά. Στο σκάνδαλο των υποκλοπών, οι πιο στενοί συνεργάτες του έδρασαν με τρόπο που – όπως ισχυρίζεται – δεν γνώριζε. Εκεί, «εντολή Μητσοτάκη» δεν υπήρξε. Ο ίδιος δηλώνει ότι περιμένει τα αποτελέσματα της δικαστικής έρευνας, όπως όλοι μας, όμως η υπόθεση φαίνεται να μην καταλήγει πουθενά. Στο Αιγαίο, το Λιμενικό λειτούργησε με τρόπο που χαρακτηρίστηκε παράνομος στη διαχείριση των προσφύγων, σύμφωνα με αποκαλύψεις ξένων ειδησεογραφικών δικτύων. Και εκεί, «εντολή Μητσοτάκη» προς το Λιμενικό δεν υπήρξε. Ο Πρωθυπουργός περιμένει τα πορίσματα της έρευνας για τα περιστατικά που αποκαλύφθηκαν, αλλά και αυτή φαίνεται να μην προχωρά. Στην τραγωδία των Τεμπών, ενώ αρχικά εμφανίστηκε να γνωρίζει ότι επρόκειτο πρωτίστως για λάθος του σταθμάρχη, δύο χρόνια μετά φαίνεται να μη γνωρίζει τίποτα, περιμένοντας εναγωνίως τα πορίσματα των αρμόδιων αρχών. Ακόμη και η Βουλή στάθηκε εμπόδιο στην αποκάλυψη της αλήθειας. Σε αυτή την τραγική υπόθεση, «εντολές Μητσοτάκη» δεν έχουν υπάρξει μέχρι σήμερα ώστε να αποκαλυφθεί η πλήρης αλήθεια. Εύλογα, λοιπόν, γεννώνται τα ακόλουθα (ρητορικά) ερωτήματα: Πώς γίνεται ο παντοδύναμος Πρωθυπουργός, που διοικεί τη χώρα με εντολές που οδηγούν σε επιτυχίες, να εμφανίζεται τόσο αδύναμος απέναντι στις ενέργειες των πιο στενών του συνεργατών, των αρχών που υπάγονται στην κυβέρνησή του και της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, όταν πρόκειται για τις υποκλοπές, τη διαχείριση των προσφύγων και την τραγωδία των Τεμπών; Οι «εντολές Μητσοτάκη» δίνονται μόνο όταν πρόκειται για μια θετική παρέμβαση στη διοίκηση του κράτους, αλλά εξαφανίζονται όταν τα πράγματα παίρνουν αρνητική τροπή;

Πότε ο Πρωθυπουργός είναι ο απόλυτος ηγέτης ενός επιτελικού κράτους, του οποίου κάθε πτυχή ελέγχει, και προβαίνει σε διορθωτικές ενέργειες όπου χρειάζεται και πότε μετατρέπεται σε απλό παρατηρητή της λειτουργίας του πολιτεύματος, που περιμένει εναγωνίως τις αρμόδιες αρχές να δράσουν; Νομίζω ότι όλοι αντιλαμβανόμαστε πως απλός παρατηρητής ο κ. Μητσοτάκης δεν είναι – σε καμία από αυτές τις υποθέσεις. Εχει καθορίσει κρίσιμες πτυχές των υποθέσεων με εντολές που προηγήθηκαν, αλλά και ακολούθησαν, τα επίμαχα γεγονότα. Το (αληθινό) ερώτημα είναι: ποιες εντολές έδωσε;

Ο Αλέξης Αρβανίτης είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης