Ευφάνταστοι πραγματογνώμονες και κοινή γνώμη

Εχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τους πραγματογνώμονες και τους τεχνικούς συμβούλους ψυχρούς εκτιμητές δεδομένων και ουδέτερους αναλυτές των συνθηκών ενός δυστυχήματος. Με βάση όμως τα νέα δεδομένα που αποκάλυψαν τα τρία βίντεο, τα οποία παρέδωσε στον ανακριτή γνωστός δικηγόρος που εκπροσωπεί εταιρεία ασφαλείας συνεργαζόμενη με τον ΟΣΕ, προέκυψε ότι οι θεωρίες ορισμένων πραγματογνωμόνων πως η εμπορική αμαξοστοιχία μετέφερε παράνομα δεξαμενή με εύφλεκτο υγρό ήταν ανησυχητικά ευφάνταστες, αν όχι κάτι χειρότερο. Διότι εδώ ισχύει η πασίγνωστη ρήση «μια εικόνα χίλιες λέξεις».

Θα περιμένουμε βέβαια να επιβεβαιωθεί η γνησιότητα των βίντεο, αλλά θα ήταν γελοίο η εταιρεία να τα κατασκεύασε και να τα παρέδωσε στον ανακριτή, που μάλιστα δεν τα είχε ζητήσει. Κάτι τέτοιο θα υποτιμούσε τη νοημοσύνη ακόμη και ενός μικρού παιδιού. Οι εμπλεκόμενοι βέβαια ξεκίνησαν ήδη να προωθούν τέτοιες παράλογες θεωρίες. Και οι μεν πραγματογνώμονες αμφισβητούν ήδη τη γνησιότητα των βίντεο που ακυρώνει τις ευφάνταστες τεχνικές εκθέσεις τους, υπερασπιζόμενοι έτσι το ψευδεπίγραφο κύρος που απόκτησαν αναπάντεχα. Μου είναι, όμως, δύσκολο να αντιληφθώ την εμφατική δυσπιστία έμπειρων δημοσιογράφων, δηλαδή επαγγελματιών της ενημέρωσης που οφείλουν να αντιλαμβάνονται αμέσως, με τις λογικές επιφυλάξεις, τη σπουδαιότητα ενός τεκμηρίου σε μια υπόθεση τεράστιας ανθρώπινης, πολιτικής και εντέλει εθνικής σημασίας. Η αντίδραση ορισμένων ήταν τόσο έντονη, ωσάν να είχαν επενδύσει προσωπικά στη θεωρία του παράνομου φορτίου που δήθεν μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία.

Σε ανάλογες περιπτώσεις θα έπρεπε να αναζητήσουμε αλλού την αιτία των εκρήξεων που προκάλεσε η σύγκρουση των δύο τρένων. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του κυριακάτικου «ΒΗΜΑΤΟΣ», που υπογράφει η Δήμητρα Κρουστάλλη, υπάρχει τεχνική έκθεση  η οποία συνιστά να στραφούν οι έρευνες προς τις μηχανές των τρένων που έφεραν οι δύο αμαξοστοιχίες. Μάθαμε λοιπόν, μεταξύ των άλλων, ότι μια μηχανή αυτού του τύπου περιλαμβάνει «μπαταρίες με συσσωρευτές, που βρίσκονται σε δύο κιβώτια ανά αμαξοστοιχία, με 66 λίτρα υδροξειδίου του καλίου και του λιθίου, τα οποία αν υπερθερμανθούν παράγουν εκρηκτικό και εύφλεκτο αέριο υδρογόνο». Και επίσης ότι «ο μετατροπέας έλξης περιβάλλεται από ψυκτικό υγρό και […] υπό ακραίες συνθήκες θερμότητας είναι δυνατόν να παραχθούν τοξικές ουσίες […] που, αν έλθουν σε επαφή με μέταλλα, παράγουν εύφλεκτο και εκρηκτικό αέριο υδρογόνο, το οποίο είναι δυνατόν να προκαλέσει μια δευτερεύουσα φωτιά πέραν της πρώτης». Προφανώς η μετωπική σύγκρουση των μηχανών δύο τρένων πολλαπλασιάζει τα παραπάνω ενδεχόμενα.

Θα μου πείτε, μόνον ορισμένοι έλληνες πραγματογνώμονες φταίνε; Μήπως οι ειδικοί του Πανεπιστημίου της Γάνδης δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «στο πρώτο βαγόνι του εμπορικού τρένου υπήρχε δεξαμενή με τουλάχιστον 3,5 τόνους εύφλεκτων υγρών»; Φαντάζομαι ότι με κάποιο τρόπο θα πάρουν και αυτοί τα βίντεο που διαψεύδει την  οφθαλμοφανώς άστοχη θεωρία τους και συνακόλουθα καταδεικνύει τα όρια των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης.

Γεγονός παραμένει ότι οι θεωρίες συνωμοσίας για τις εκρήξεις που δήθεν προκλήθηκαν από παράνομο φορτίο επιβάρυναν το συγκινησιακό κλίμα που δημιούργησε ο τραγικός θάνατος τόσων νέων ανθρώπων. Οπως ήταν αναμενόμενο, η αντιπολίτευση έσπευσε να εκμεταλλευτεί το κύμα αγανάκτησης που ακολούθησε. Πάνω σε σαθρά θεμέλια χτίστηκαν πολυώροφες οικοδομές από ανοησίες. Ενισχύθηκαν οι ψεκασμένοι που αποκαλούν το δυστύχημα των Τεμπών «έγκλημα», ακόμη και «δολοφονία», και έτσι οδηγηθήκαμε στις μεγάλες συγκεντρώσεις πολιτών που είδαμε προ ημερών. Μετά την πιστοποίηση της γνησιότητας των βίντεο, οι πραγματογνώμονες και τα εργαστήρια που απέδωσαν τις εκρήξεις σε λαθραίο φορτίο εύφλεκτου υγρού οφείλουν να αναγνωρίσουν δημόσια ότι έπεσαν εντελώς έξω στις εκτιμήσεις τους. Μπας και έτσι περισωθεί ό,τι μπορεί ακόμη να περισωθεί.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης