Ηταν ο Σημίτης ΠΑΣΟΚ; Ενα λάθος ερώτημα

Γιατί υπήρξε μεγάλο και μαζικό κόμμα το ΠΑΣΟΚ για περίπου τρεις δεκαετίες; Για πολλούς λόγους, όπως για παράδειγμα για ένα μεγάλο δίκτυο δεσμών με τις τοπικές κοινωνίες, με τα σωματεία αλλά και βέβαια ένα είδος πελατειακού δικτύου που για χρόνια ανέπτυσσε σχέσεις εξάρτησης με μικρά και μεσαία στρώματα του νεοελληνικού σχηματισμού. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα, και αυτό είναι στο πεδίο της ιδεολογίας. Εδώ ήδη ισχνά από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 διαφαινόταν μια εσωτερική διαπάλη εντός του ΠΑΣΟΚ που αφορούσε μια λογική «ποπουλισμού» και μια αντίρροπη τάση «ρεαλισμού» που εναλλάσσονταν με επιτυχημένο τρόπο. Αυτό αναπτύχθηκε, μεταβλήθηκε τα επόμενα χρόνια και οδήγησε σε έναν μεταμορφισμό του ΠΑΣΟΚ.

Επί ημερών Σημίτη όλοι σχεδόν εντάχθηκαν στο ρεύμα του λεγόμενου εκσυγχρονισμού. Βεβαίως η διαπάλη «λαϊκισμός-  εκσυγχρονισμός» είναι εκείνη η οποία για πολλά χρόνια προκρινόταν εντός του ΠΑΣΟΚ και με σκληρές αντιθέσεις. Το σχήμα είναι απόλυτα απλοϊκό, αφού και οι εκσυγχρονιστές διατηρούσαν τη λογική του παλιού ΠΑΣΟΚ και των δικτύων των πολιτών-ψηφοφόρων αλλά και αυτοί που τοποθετούνταν απέναντι το ’80, είχαν το ’90 πια ενταχθεί στο ρεύμα του εκσυγχρονισμού. Οπως ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος που ήταν μαχητικό στέλεχος με τεράστια επιρροή στις λαϊκές συνοικίες. Παρ’ όλα αυτά η διαπάλη διεξαγόταν εντός του ΠΑΣΟΚ και αυτό διαμόρφωνε δύο πολύ δυναμικές πτέρυγες για πολλά χρόνια, οι οποίες με την κατάληξη της ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ – παρά τις επιμέρους διαφορές – βρήκαν σημείο στρατηγικής συμφωνίας.

Ο Σημίτης από τα πρώιμα χρόνια που εντάχθηκε στην πολιτική είχε στον νου του μια λογική εκσυγχρονισμού ή και γειωμένου ρεαλισμού. Αυτό τον οδήγησε σε αρκετές ρήξεις και κόντρες με τον πανίσχυρο Ανδρέα Παπανδρέου – λάθος να ετεροκαθορίζουμε πάντως τον πρώτο από τον δεύτερο. Πάντα όμως – και αυτό πιθανώς το ξέχασαν αρκετοί δημοσιολόγοι αυτές τις ημέρες – ο Σημίτης έδινε τη μάχη του εντός του κόμματος. ΠΑΣΟΚ ήταν πάντα, και συμμετείχε ακόμα και στις τελευταίες εσωκομματικές εκλογές του Κινήματος. Ανεξάρτητα από την κριτική που μπορεί να του γίνει – πως η σταθερή του σκέψη ήταν ευάλωτη σε δεξιές μετατοπίσεις -, δήλωνε και ήταν σοσιαλδημοκράτης.

Αυτές τις ημέρες ορισμένοι απέκοπταν εκ του πονηρού τον εκλιπόντα από το κόμμα που συμμετείχε και εκπροσωπούσε. Αλλοι πάλι μπερδεύτηκαν και σχεδόν μας είπαν πως η συνέχεια του Σημίτη και των παρακαταθηκών του είναι η σημερινή ΝΔ (όλη ή μόνο οι τέως εκσυγχρονιστές του ΠΑΣΟΚ που σήμερα είναι πούροι μητσοτακικοί;). Μα ο ίδιος με τα κείμενά του πίστευε σε ένα είδος δημοκρατικού σοσιαλισμού. Εκανε και κριτική στα πεπραγμένα της σημερινής κυβέρνησης. Οξύτερη από άλλους του κόμματός του. Συμφωνείς-διαφωνείς με τον Σημίτη – ο γράφων, αν έχει σημασία, δυσκολεύεται να συμφωνήσει με την οκταετία του -, εκεί τοποθετήθηκε και εκεί τοποθετείται από την Ιστορία.

Προωθημένο κακό

Ιλον Μασκ εδώ, Ιλον Μασκ εκεί, Ιλον Μασκ παραπέρα. Η ιδιότυπη διαρχία στις ΗΠΑ (Τραμπ – Μασκ) τώρα αρχίζει να αποκαλύπτεται και ως προς τη στρατηγική του χάους που φέρει και ως προς τις ευθείες παρεμβάσεις της σε άλλα κράτη. Ο Μασκ έχει τον ρόλο του «προωθημένου κακού». Η τράπουλα ξαναμοιράζεται γεωπολιτικά, εμπορικά, πολιτισμικά. Η ελληνική κυβέρνηση καλό είναι να ανασκουμπωθεί με τα νέα δεδομένα και να πάψει να αναλύει τον κόσμο με όρους δεκαετίας ’90. Η δε κινητικότητα της αναθεωρητικής Αγκυρας είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένη με τη νέα πραγματικότητα.

Το ρεύμα της αντιπολιτικής

Εδώ και πολύ καιρό (χρόνια) ακούω ολόκληρη την ελληνική δισκογραφία μετά τη Μεταπολίτευση. Δίσκους και κύκλους ολόκληρους όλων των ειδών. Εξονυχιστικά στέκομαι σε τίτλους, στίχους, μουσικούς. Εχω ήδη σχεδόν με βεβαιότητα συμπεράνει πως το σημερινό κεντρώο ρεύμα, διαπερνούσε με διακριτό τρόπο τον στίχο πολλών τότε δημιουργών. Το ρεύμα της αντιπολιτικής, ένα αίσθημα του δημιουργού που «ασφυκτιά» σε μια άδικη χώρα, μια τάση επιθετικότητας προς τον λαό και τις παθογένειές του, μια συγκαλυμμένη έχθρα με την επικράτεια του λαϊκού. Απλώς επειδή η εποχή για τρεις δεκαετίες δεν επέτρεπε τη γυμνή τοποθέτηση δεν γινόταν κατανοητό – ήταν και οι ίδιοι αυτοί οι δημιουργοί ενσωματωμένοι πλήρως στις τότε παθογένειες, άλλο τι έλεγαν στους φίλους τους ή τι λένε σήμερα.

Aτάκτως

Ο Ζαν Μαρί Λεπέν πέθανε, ο λεπενισμός ζει και βασιλεύει. Λέτε να έφυγε στενοχωρημένος στα βαθιά γεράματα ο ακροδεξιός γάλλος ηγέτης; Δεν νομίζω. Μερικές από τις έννοιες και τους δυσάρεστους και αποκρουστικούς του νεολογισμούς αλλά και θεωρίες όπως η «αντικατάσταση πληθυσμού» (που δανείστηκε και επέβαλε) και άλλες κανονικοποιήσεις του ρατσιστικού λόγου τις ακούς σήμερα από τα πιο μέινστριμ χείλη.

Πλάκα πλάκα, η πιο ουσιαστική συζήτηση για τη Μεταπολίτευση έγινε με την εκδημία Σημίτη.

Μια ερώτηση: Αυτοί που με μαχητικότητα ξορκίζουν τις μέρες επίπλαστης ευμάρειας της χώρας που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία, είναι οι ίδιοι που εξαίρουν την οκταετία Σημίτη;

Κουίζ: Ποιον βουλευτή της ΝΔ είχε καλέσει για ομιλητή σε εκδήλωση του ΟΠΕΚ στη Θεσσαλονίκη ο Σημίτης τα πολύ παλιά χρόνια; Ο νικητής θα λάβει δώρο ένα γεύμα στη Ραφήνα.

Επανέρχομαι στα του Σημίτη. Δεν ανακάλυψε τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και την πολιτική στη σκιά του Ανδρέα. Αυτό είναι άδικο και λάθος. Σπίτι του, στην Αναγνωστοπούλου, τέσσερις μέρες μετά την κήρυξη της χούντας, ιδρύθηκε η Δημοκρατική Αμυνα. Παρών ήταν ο Νίκος Κωνσταντόπουλος. Ο Σημίτης προδικτατορικά πρωταγωνίστησε στον Ομιλο Παπαναστασίου με πρόσωπα όπως ο Γεράσιμος Νοταράς. Κατά τη δεκαετία του ’60 υπήρχε μια άτυπη πτέρυγα επίσης μέσα στην Ενωση Κέντρου, που θα τη λέγαμε «Κεντροαριστερά». Η Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία με επικεφαλής τον Κωνσταντόπουλο. Η ομάδα των «σοσιαλιστών» (Μαναβής, Χασαπίδης, Λασκαρίδης, Μυλωνάς κ.ά.). Και τάση νέων επιστημόνων όπως ο πρωτοπόρος ψυχίατρος Τάκης Σακελλαρόπουλος, πατέρας του σημαντικού ιστορικού Τάσου Σακελλαρόπουλου. Εδώ πρωτοκαταγράφηκε ο όρος «προοδευτικός εκσυγχρονισμός» με αίτημα για εθνική ανεξαρτησία. Οι δρόμοι πολλών χώρισαν μετά. Μα έχει σημασία η εκκίνηση.