Γεωπολιτικοί «ταραξίες»

Οσο απρόβλεπτοι κι αν είναι οι γεωπολιτικοί «ταραξίες» του πλανήτη, το 2024 απέδειξε πως οι στρατηγικές τους έχουν όρια. Καθώς η παγκόσμια οικονομία γίνεται πιο πολυπολική, χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις. Με ηγέτες που δεν δεσμεύονται από σημαντικούς εσωτερικούς περιορισμούς, μπορούν να προκαλούν αναστάτωση, αλλά οι ενέργειές τους έχουν κόστος που συνεχώς αυξάνεται.

Η Κίνα, για παράδειγμα, έχει χάσει τη δυναμική που την καθιστούσε πρωταγωνίστρια της παγκόσμιας οικονομίας. Από το 2021, το μερίδιό της στο παγκόσμιο ΑΕΠ υποχωρεί, ενώ ο πρόεδρος Σι επιλέγει την κεντρική πολιτική έλεγχο έναντι της οικονομικής ανάπτυξης. Η στροφή του σε πολιτικές που δίνουν προτεραιότητα στην ισχύ έναντι της ευημερίας επιτείνει τα ήδη σημαντικά προβλήματα, όπως η κρίση στον τομέα των ακινήτων και η γήρανση του πληθυσμού. Με τη γονιμότητα να έχει πέσει στα 1,2 παιδιά ανά γυναίκα, ο πληθυσμός της αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 200 εκατομμύρια μέχρι το 2054, δημιουργώντας ένα δύσκολο οικονομικό μέλλον. Παράλληλα, οι αποκλίσεις ανάμεσα στα επίσημα στοιχεία του ΑΕΠ και σε δείκτες όπως η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποδηλώνουν ότι η πραγματική εικόνα της οικονομίας ίσως είναι χειρότερη.

Η Ρωσία και το Ιράν, από την άλλη, βρίσκονται σε ακόμη χειρότερη μοίρα. Η στρατιωτική περιπέτεια του Πούτιν στην Ουκρανία, οι κυρώσεις και η έλλειψη επενδύσεων έχουν υποβαθμίσει τη ρωσική οικονομία, ενώ οι στρατιωτικές δαπάνες φουσκώνουν τεχνητά τα οικονομικά δεδομένα χωρίς να δημιουργούν πραγματική αξία. Με το ρούβλι να υποτιμάται και τις πληθωριστικές πιέσεις να εντείνονται, η Ρωσία βυθίζεται σε οικονομική αβεβαιότητα. Το Ιράν βλέπει την οικονομία του να καταρρέει, με το μερίδιό του στο παγκόσμιο ΑΕΠ να έχει μειωθεί δραστικά.

Η Βόρεια Κορέα, με την υποστήριξη της Ρωσίας, φαίνεται να βρίσκει διέξοδο στις κυρώσεις, αλλά το παγκόσμιο οικονομικό της αποτύπωμα παραμένει αμελητέο.

Η Δύση, με σταθερό μερίδιο 55% στο παγκόσμιο ΑΕΠ, παραμένει ισχυρότερη. Το ερώτημα για το 2025 είναι αν θα επιδείξει τη βούληση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά αυτές τις προκλήσεις. Η υποστήριξη της Ουκρανίας, για όσο διάστημα χρειαστεί, μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς, οδηγώντας σε νέα γεωπολιτική πραγματικότητα. Η διατήρηση της διεθνούς συνεργασίας ανάμεσα στις ανεπτυγμένες δημοκρατίες αποτελεί το κλειδί για τη σταθερότητα, ιδίως ενόψει πιθανών νέων προκλήσεων.

Ο Holger Schmieding είναι επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg. Το άρθρο αποτελεί σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης της γερμανικής τράπεζας για τους πελάτες της