Από το 2024 στο 2025

Στη Διεθνή Πολιτική η χρονιά που φεύγει αποτελεί εργαλείο κατανόησης της χρονιάς που έρχεται.

Το σημαντικότερο γεγονός του 2024 είναι η επανεκλογή Τραμπ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ύστερα από 3 χρόνια αμοιβαίας εξουθένωσης οδεύει προς την παύση του. Αν το τέλος του πολέμου θα οδηγήσει σε de jure διευθέτηση τότε η ειρήνη θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια στην περιοχή απ’ ό,τι θα έχει μια de facto παύση των εχθροπραξιών. Οποια κι αν είναι όμως η κατάληξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία θα εξέλθει λιγότερο ισχυρή απ’ ό,τι ήταν όταν εισέβαλε στο γειτονικό κράτος. Η εκλογή Τραμπ θα φέρει επίσης και αύξηση του οικονομικού ανταγωνισμού με την Κίνα, κάτι που μέσα στο 2025 θα οδηγήσει την Ουάσιγκτον να ζητήσει από την Ευρώπη τη μείωση της εξάρτησης της δεύτερης από τα κινεζικά προϊόντα. Αυτό κάποιοι μπορούν να το δουν ως καταστροφή της ευρωπαϊκής οικονομίας, κάποιοι άλλοι όμως – ανάμεσά τους και ο γράφων – διαβλέπουν σε αυτή τη συνθήκη μια ευκαιρία για την ΕΕ να ξεπεράσει τη μονομέρεια της νομισματικής ένωσης και των συνεχόμενων διευρύνσεων και να στραφεί στην οικονομική και πολιτική εμβάθυνση των ενωσιακών θεσμών και λειτουργιών.

Το 2024 έφερε το τέλος του τυραννικού καθεστώτος Ασαντ, αλλά και τη διεύρυνση της σύγκρουσης του Ισραήλ με τη σιιτική ημισέληνο. Ακόμη κι αν το Ισραήλ έλθει σε εκεχειρία με τη Χαμάς, οι συγκρούσεις με τους Χούθι, ή η συνέχιση των στρατηγικών τριβών με το Ιράν θα συνεχισθούν και το 2025. Κι αυτό γιατί η 7/10 διέγειρε τα αντανακλαστικά του θουκυδίδειου φόβου για το Ισραήλ, αφήνοντας ένα τραυματικό, κάποιοι λένε ανυπέρβλητο, αρνητικό αποτύπωμα στις μελλοντικές προοπτικές ειρηνικής συμβίωσης Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Η 7/10 έφερε και την οριστική ρήξη μεταξύ Ισραήλ και του κυβερνώντος πολιτικού Ισλάμ στην Τουρκία, μια συνθήκη που θα τη δούμε να διευρύνεται στο αμέσως προσεχώς διάστημα με τις εξελίξεις στη Συρία.

Αν στη Συρία ο απόλυτος χαμένος είναι ο Ασαντ, σηματοδοτώντας το πεπερασμένο της δυνατότητας επιβίωσης των καθεστώτων που στηρίζονται στην πειθώ της ωμής βίας εναντίον του λαού τους, ο κερδισμένος δεν είναι, όπως έσπευσαν κάποιοι να υποστηρίξουν, ο Ερντογάν. Η ευκολία με την οποία το βαθύ τουρκικό κράτος συνομιλεί με παράγοντες της Αλ Κάιντα, έστω και πρώην, όπως ο Αλ-Τζουλάνι, μειώνει το κύρος της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ άλλωστε ποτέ δεν αποδέχθηκαν τον μακιαβελισμό ως έκφανση πολιτικής. Επίσης, η ανατροπή στη Συρία γεννά μια μεγάλη ευκαιρία για τους Κούρδους να αποκτήσουν εθνικό οίκο.

Για την Ευρώπη το 2024 ήταν έτος αστάθειας. Η Δεξιά πέρα της κεντρώας έκφρασής της ενισχύεται, ενώ το ευρωπαϊκό σχέδιο ένταξης προσφύγων χρειάζεται ρεαλιστική επαναπροσέγγιση. Η Κύπρος κρούει επιτέλους τη θύρα του ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα εμφανίζεται comme il faut προς τους γείτονες, μόνο που Τουρκία, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, ακόμη και Βουλγαρία, κράτη χομπεσιανής μεθοδολογίας, βλέπουν αυτή τη συμπεριφορά ως αδυναμία. Τέλος, το 2025 δεν θα είναι έτος εκλογών για την Ελλάδα, αλλά η εξωτερική πολιτική γίνεται ξανά αντικείμενο ισχυρών εσωτερικών πολιτικών τριβών.

Ο Σπύρος Ν. Λίτσας είναι καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων & διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας